pierzeja wschodnia

nr parzyste

  1. Rewolucji (2-12)
    1. Piotrkowska 2
    2. Piotrkowska 4
    3. Piotrkowska 6
    4. Piotrkowska 8
    5. Piotrkowska 10
    6. Piotrkowska 12
  2. Jaracza (14-32)
    1. Piotrkowska 14
    2. Piotrkowska 16
    3. Piotrkowska 18
    4. Piotrkowska 20
    5. Piotrkowska 22
    6. Piotrkowska 24
    7. Piotrkowska 26
    8. Piotrkowska 28
    9. Piotrkowska 30/32
  3. Narutowicza (34-52)
    1. Piotrkowska 34
    2. Piotrkowska 36
    3. Piotrkowska 38
    4. Piotrkowska 40
    5. Piotrkowska 42
    6. Piotrkowska 44
    7. Piotrkowska 46
    8. Piotrkowska 48
    9. Piotrkowska 50
    10. Piotrkowska 52
  4. Traugutta (54-70)
    1. Piotrkowska 54
    2. Piotrkowska 56
    3. Piotrkowska 58
    4. Piotrkowska 60
    5. Piotrkowska 62
    6. Piotrkowska 64
    7. Piotrkowska 66
    8. Piotrkowska 68
    9. Piotrkowska 70
  5. Moniuszki (72-74)
    1. Piotrkowska 72
    2. Piotrkowska 74
  6. Tuwima (76-98)
    1. Piotrkowska 76
    2. Piotrkowska 78
    3. Piotrkowska 80
    4. Piotrkowska 82
    5. Piotrkowska 84
    6. Piotrkowska 86
    7. Piotrkowska 88
    8. Piotrkowska 90
    9. Piotrkowska 92
    10. Piotrkowska 94
    11. Piotrkowska 96
    12. Piotrkowska 98
  7. Nawrot (100-124)
    1. Piotrkowska 100
    2. Piotrkowska 100a
    3. Piotrkowska 102
    4. Piotrkowska 102a
    5. Piotrkowska 104
    6. Piotrkowska 104a
    7. Piotrkowska 106
    8. Piotrkowska 108
    9. Piotrkowska 110
    10. Piotrkowska 112
    11. Piotrkowska 114
    12. Piotrkowska 116
    13. Piotrkowska 118
    14. Piotrkowska 120
    15. Piotrkowska 122
    16. Piotrkowska 124
  8. Roosevelta (126-144)
    1. Piotrkowska 126
    2. Piotrkowska 128
    3. Piotrkowska 130
    4. Piotrkowska 132
    5. Piotrkowska 134
    6. Piotrkowska 136
    7. Piotrkowska 138/140
    8. Piotrkowska 142
    9. Piotrkowska 144
  9. Piłsudskiego (146-160)
    1. Piotrkowska 146
    2. Piotrkowska 148
    3. Piotrkowska 150
    4. Piotrkowska 152
    5. Piotrkowska 154
    6. Piotrkowska 156
    7. Piotrkowska 158
    8. Piotrkowska 160
  10. Wigury (162-196)
    1. Piotrkowska 162
    2. Piotrkowska 164
    3. Piotrkowska 166
    4. Piotrkowska 168
    5. Piotrkowska 170
    6. Piotrkowska 172
    7. Piotrkowska 174
    8. Piotrkowska 176
    9. Piotrkowska 178
    10. Piotrkowska 180
    11. Piotrkowska 182
    12. Piotrkowska 184
    13. Piotrkowska 186
    14. Piotrkowska 188
    15. Piotrkowska 190
    16. Piotrkowska 192
    17. Piotrkowska 194
    18. Piotrkowska 196
  11. Brzeźna (198-232)
    1. Piotrkowska 198
    2. Piotrkowska 200
    3. Piotrkowska 202
    4. Piotrkowska 204
    5. Piotrkowska 206
    6. Piotrkowska 208
    7. Piotrkowska 210
    8. Piotrkowska 212
    9. Piotrkowska 214
    10. Piotrkowska 216
    11. Piotrkowska 218
    12. Piotrkowska 220
    13. Piotrkowska 222
    14. Piotrkowska 224/226
    15. Piotrkowska 228
    16. Piotrkowska 230/232
  1. Próchnika (1-11)
    1. Piotrkowska 1
    2. Piotrkowska 3
    3. Piotrkowska 5
    4. Piotrkowska 7
    5. Piotrkowska 9
    6. Piotrkowska 11
  2. Więckowskiego (13-27)
    1. Piotrkowska 13
    2. Piotrkowska 15
    3. Piotrkowska 17
    4. Piotrkowska 19
    5. Piotrkowska 21
    6. Piotrkowska 23
    7. Piotrkowska 25
    8. Piotrkowska 27
  3. Zielona (29-45)
    1. Piotrkowska 29
    2. Piotrkowska 31
    3. Piotrkowska 33
    4. Piotrkowska 35
    5. Piotrkowska 37
    6. Piotrkowska 39
    7. Piotrkowska 41
    8. Piotrkowska 43
    9. Piotrkowska 45
  4. 6 Sierpnia (47-63)
    1. Piotrkowska 47
    2. Piotrkowska 49
    3. Piotrkowska 51
    4. Piotrkowska 53
    5. Piotrkowska 55
    6. Piotrkowska 57
    7. Piotrkowska 59
    8. Piotrkowska 61
    9. Piotrkowska 63
  5. A. Struga (65-95)
    1. Piotrkowska 65
    2. Piotrkowska 67
    3. Piotrkowska 69
    4. Piotrkowska 71
    5. Piotrkowska 73
    6. Piotrkowska 75
    7. Piotrkowska 77
    8. Piotrkowska 79
    9. Piotrkowska 81
    10. Piotrkowska 83
    11. Piotrkowska 85
    12. Piotrkowska 87
    13. Piotrkowska 89
    14. Piotrkowska 91
    15. Piotrkowska 93
    16. Piotrkowska 95
  6. Zamenhofa (97-127)
    1. Piotrkowska 97
    2. Piotrkowska 99
    3. Piotrkowska 101
    4. Piotrkowska 103
    5. Piotrkowska 105
    6. Piotrkowska 107
    7. Piotrkowska 109
    8. Piotrkowska 111
    9. Piotrkowska 113
    10. Piotrkowska 115
    11. Piotrkowska 117
    12. Piotrkowska 119
    13. Piotrkowska 121
    14. Piotrkowska 123
    15. Piotrkowska 125
    16. Piotrkowska 127
  7. Mickiewicza (129-163)
    1. Piotrkowska 129
    2. Piotrkowska 131
    3. Piotrkowska 133
    4. Piotrkowska 135
    5. Piotrkowska 137
    6. Piotrkowska 139
    7. Piotrkowska 141
    8. Piotrkowska 143
    9. Piotrkowska 145
    10. Piotrkowska 147
    11. Piotrkowska 149
    12. Piotrkowska 151
    13. Piotrkowska 153
    14. Piotrkowska 155
    15. Piotrkowska 157
    16. Piotrkowska 159
    17. Piotrkowska 161
    18. Piotrkowska 163
  8. Żwirki (165-193)
    1. Piotrkowska 165
    2. Piotrkowska 167
    3. Piotrkowska 169
    4. Piotrkowska 171
    5. Piotrkowska 173
    6. Piotrkowska 175
    7. Piotrkowska 175a
    8. Piotrkowska 177
    9. Piotrkowska 179
    10. Piotrkowska 181
    11. Piotrkowska 183
    12. Piotrkowska 185
    13. Piotrkowska 187
    14. Piotrkowska 189
    15. Piotrkowska 191
    16. Piotrkowska 193
  9. Radwańska (195-225)
    1. Piotrkowska 195
    2. Piotrkowska 197
    3. Piotrkowska 199
    4. Piotrkowska 201
    5. Piotrkowska 203/205
    6. Piotrkowska 207
    7. Piotrkowska 209
    8. Piotrkowska 211
    9. Piotrkowska 213
    10. Piotrkowska 215
    11. Piotrkowska 217
    12. Piotrkowska 219
    13. Piotrkowska 221
    14. Piotrkowska 223
    15. Piotrkowska 225

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

Piotrkowska 72

nr hip. 510-511 (do 1850 r. – nr 106-105)

 

Obecny nr 72 obejmował pierwotnie dwie parcele, na których stały od frontu dwa parterowe, drewniane domki. Część jednego z nich, z 3 izbami na parterze i 2 na poddaszu, była wynajmowana przez pierwszą w Łodzi prywatną szkołę elementarną, założoną przez nauczyciela z Warmii, Mikołaja Olszewskiego.

Obraz posesji u zbiegu Piotrkowskiej i Krótkiej (dz. Traugutta) zmienił się radykalnie w 1865 r. W latach 1865-68, nowy właściciel, Edward Hentschel (Häntschel), wyburzył parterowe drewniaki i wystawił okazałe obiekty murowane. Od frontu stanął dwupiętrowy budynek, pełniący funkcję mieszkalną i składu towarów. W przemysłowych oficynach, powstałych zarówno wzdłuż ulicy Krótkiej, jak i w głębi podwórza, rozpoczęła produkcję fabryka wełniana. Działała tutaj tkalnia mechaniczna, farbiarnia i apretura. Teren za fabryką, do ulicy Dzikiej (dz. Sienkiewicza), zajmował duży, dwumorgowy ogród.

Oto co pisze Jan Petersilge w swoim kalendarzu na rok 1870:

Mechaniczna tkalnia Eduarda Hentschla. Założona w latach 1865-1868. Zatrudnia 400 osób; zużywa surowca za 330000 rubli i dostarcza gotowy produkt za 500000 rubli rocznie”.

Warto nadmienić, że fabryka Hentschla była ówcześnie jedną z największych w Łodzi. Poza niekwestionowanym liderem, zakładami Karola Scheiblera (nie licząc fabryki Beniamina Krusche w Pabianicach), zatrudniającymi w tym czasie już 1000 robotników, inne czołowe łódzkie przedsiębiorstwa były porównywalne lub mniejsze, dla przykładu:

  • Ludwik Geyer – 620 robotników,
  • Beniamin Krusche - w Łodzi 200 robotników, w Pabianicach 1600 robotników,
  • Jakób Peters – 100 robotników,
  • Juliusz Heinzel – 190-200 robotników,
  • Józef John (w spółce z Berndtem) – 60 robotników.

W 1875 r. fabryka Hentschela spłonęła. Właściciel nie był zainteresowany odbudową zakładu. Nieruchomość przy Piotrkowskiej 72 kupił Ludwik Meyer (zięć Hentschla), w spółce ze swoim szwagrem, Juliuszem Kunitzerem. Odbudowano zniszczenia po pożarze i wznowiono produkcję.

Jakie były dalsze losy Edwarda Hentschla? W tym temacie wkradło się kilka nieporozumień - czytaj poniżej.

Po kilku latach wspólnych działań, Meyer wykupił udziały Kunitzera i już jako samodzielny właściciel przeniósł fabrykę do podłódzkiej osady leśnej Mania (fabryka na Mani), a wszystkie budynki posesji przeznaczył na cele mieszkalne.

Na początku drugiej połowy lat 80-tych XIX w. Meyer przebudował dwupiętrowy dom frontowy i 9 października 1887 r. otworzył „Grand Hotel” (AIP). Obiekt został wydzierżawiony Austriakowi, Piotrowi Schwartzowi. Początkowo hotel posiadał 45 numerowanych pokoi, w cenie od 1 do 3,5 rubla . Pokoje były nowocześnie urządzone i wyposażone w oświetlenie gazowe. W następnych latach hotel modernizowano i rozbudowywano, adaptując kolejne budynki posesji. W roku 1897 posiadał on już 70 numerowanych pokoi, salę restauracyjną i balową. Na parterze mieściły się składy towarów Meyera.

W 1904 r. Meyer sprzedał hotel Towarzystwu Akcyjnemu „Grand Hotel” za sumę 475 tys. rubli. Głównym akcjonariuszem był Bank Handlowy.

W 1911 r. akcje hotelu wykupiło konsorcjum fabrykantów i kupców, którego głównym udziałowcem był Ludwik Heinzel, syn Juliusza Heinzla. Rozpoczęto gruntowną przebudowę obiektu, według projektu Dawida Landego. Prace zakończono w roku 1913. Stanął czteropiętrowy hotel pierwszej klasy. Wnętrza wykonała drezdeńska firma „Raumkunst”. Nowy „Grand Hotel” oferował 150 pokoi, restaurację, kawiarnię wiedeńską i ogród koncertowy z kolumnami. Obiekt szczycił się bieżącą ciepłą wodą, kanalizacją, oświetleniem elektrycznym i gazowym, wentylacja i ozonizacją, siedmioma windami, meblami w ścianach i telefonami.

Na parterze mieścił się sklep „Margot”, zakład fryzjerski, dwa sklepy od Piotrkowskiej i pięć od Krótkiej (dz. Traugutta), oraz kinematograf „Modern”.

 

Edward Hentschel junior

Jak pisze Leszek Skrzydło w swojej książce „Rody fabrykanckie”, po pożarze fabryki przy Piotrkowskiej 72, jej właściciel, Edward Hentschel, opuścił ziemie polskie i przeniósł się do Wiednia. Kto w takim razie prowadził przez ponad 30 lat, począwszy od połowy lat 70-tych XIX w., fabrykę pod ówczesnym adresem Zachodniej 59? Tkalnia wyrobów wełnianych i apretura, pod bliższym nam dzisiaj adresem Wólczańskiej 12, należała wprawdzie do Edwarda Hentschela, ale Edwarda juniora. Mówi o tym wyraźnie informacja w Kalendarzu Łódzkim z 1888 r. W 1910 r. fabryka przy Zachodniej/Wólczańskiej przeszła w ręce Karola Ludwika Nippe, którego ojciec, Ludwik Nippe, był właścicielem fabryki wełnianej przy Piotrkowskiej 110.

Inne nieporozumienie dotyczy parceli pod obecnym adresem Wólczańskiej 17. Działka należała wprawdzie do rodziny Hentschelów (fabryka stała po drugiej stronie ulicy), ale była niezabudowana. Taki stan rzeczy miał miejsce w połowie lat 90-tych XIX w., co widać na planie Wł. Starzyńskiego i utrzymał się do końca I wojny światowej. Dopiero w latach 20-tych okresu międzywojennego, na pustej parceli kupionej przez Zygmunta Teemana (Teemanna), powstały dwie wille. W pierwszej, wzniesionej w głębi posesji, zamieszkał Teeman ze świeżo poślubioną żoną, Ewą. Drugi obiekt, frontowy, powstał kilka lat później i pełnił rolę siedziby Towarzystwa Transportu i Żeglugi „Mitranza”, którego Teeman był dyrektorem.

 

AIP (archiwalne informacje prasowe) - zobacz

 

Dokumenty archiwalne:

1887 – „ Projekt dwupiętrowej dobudowy i przebudowy dwupiętrowego domu frontowego z przeznaczeniem na hotel na nieruchomości pana Meyera po numerami 510 i 511 przy ulicach Piotrkowskiej i Krótkiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1893 – „O zatwierdzeniu planu na dobudowę przez Ludwika Meyera drugiego piętra nad piętrową oficyną mieszkalną i budowę dwupiętrowej oficyny mieszkalnej”. [zobacz]

1901 – „Projekt urządzenia dwóch sklepów na nieruchomości Ludwika Meyera pod numerami 510 i 511 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1902 – „Projekt przebudowy okien sklepowych w części parteru domu frontowego i oficyny na nieruchomości właściciela Ludwika Meyera w likwidacji pod numerem 510/511 i 72 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1904 – „O dobudowie przez Towarzystwo Akcyjne "Grand Hotel" żelaznej, parterowej, oficyny z żelaznymi schodami pod numerem 72/510-511 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1912 – „Projekt na generalną przebudowę przez Towarzystwo Akcyjne "Grand Hotel" murowanego, dwupiętrowego domu z nadbudową dwóch pięter z mansardą pod numerem 72/510 na rogu ulic Piotrkowskiej i Krótkiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Grand Hotel
  • „Maison Margot” Konfekcja damska
  • A. Kantor Magazyn jubilerski
  • R. Schilke Zakład fryzjerski
  • „Grand Kino” Kino
  • “High-Life” Galanteria i konfekcja męska

 


piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone