Skorupki
ulica Piotrkowska 3
ulica Piotrkowska 3 nr hip. 283
do 1850 r. nr 61
Zgodnie z Protokołem Deklaracyjnym, podpisanym w marcu 1825 r., Samuel Radke objął plac nr 61 w Osadzie Sukienniczej (dz. Piotrkowska 3). W tym samym roku Radke wystawił na froncie dom drewniany słomą kryty 2-familijny.
Samuel Radke (ur. ok. 1798, zm. 1867 w Zgierzu), sukiennik pochodzący z Prus, przebywał na początku lat 20-tych XIX w. w Zduńskiej Woli. Tam ożenił się z Wilhelminą Seidel (ślub 1822).
W marcu 1824 r., już w Łodzi, przyszedł na świat syn Samuela i Wilhelminy, Fryderyk Jan. Z treści aktu urodzenia wynika, że Fryderyk Jan urodził się w miejscu zamieszkania rodziny Samuela, na Nowym Mieście pod nr 1 (dz. pl. Wolności 8). Pod tym adresem stanął murowany, jednopiętrowy dom majstra murarskiego Fryderyka Kunkla, ale jego budowa jest datowana na rok 1830. Do wyjaśnienia.
Przed objęciem placu przy Piotrkowskiej, Samuel Radke i jego ojciec, Piotr Radke, dzierżawili drewniany dom rządowy nr 25 przy ulicy Północnej (dz. Północna 9).
W kwietniu 1835 r. małżonkowie Radke sprzedali nieruchomość przy Piotrkowskiej 3.
Prawdopodobnie w latach 30-tych, być może po sprzedaży posesji przy Piotrkowskiej 3, Samuel Radke kupił nieruchomość przy ówczesnej ulicy Południowej 68 (dz. Próchnika 5) - zobacz poniżej nieruchomość przy ulicy Próchnika 5.
Zobacz przedstawicieli rodziny Radke na Piotrkowska Tree.
W kwietniu 1835 r. małżonkowie Radke sprzedali nieruchomość małżeństwu Anny Krystyny z d. Jakobi i Krzysztofa Bremer (zobacz poniżej rodzina Bremer).
Na froncie posesji stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod dachówką, mający długości łokci* 30, szerokości łokci 18, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej.
* - 1 łokieć = 0,576 m
Kontraktem z kwietnia 1845 r. małżonkowie Bremer sprzedali nieruchomość bratu Anny Krystyny, Beniaminowi Jakobi, za kwotę 5000 złp, czyli 750 rubli srebrem.
Zobacz przedstawicieli rodziny Jakobi na Piotrkowska Tree.
Kontraktem z 9 kwietniu 1847 r. Jakobi powtórnie sprzedał nieruchomość Krzysztofowi Bremer, występującemu już samodzielnie, za kwotę 450 rubli srebrem.
Kontraktem z 12 kwietnia 1847 r. (3 dni po sporządzeniu poprzedniej umowy kupna-sprzedaży) Bremer sprzedał nieruchomość piwowarowi, Antoniemu Engel (ur. ok. 1805), za kwotę 3000 złp, czyli 450 rubli srebrem.
W 1853 r., w miejscu frontowego drewniaka, Engel zbudował jednopiętrowy, murowany zajazd, według projektu Jana Karola Martschinga. Nadał mu szumną nazwę „Hôtel de Pologne” ("Hotel Polski"). W tym czasie był to najokazalszy zajazd (hotel) w Łodzi. Prymitywna litografia (MA) przybliża obraz pierwotnego budynku "Hotelu Polskiego".
Anna Rynkowska, w książce "Ulica Piotrkowska", tak pisze o nowym hotelu przy Piotrkowskiej 3:
"Na piętrze znajdowało się 10 okien dwuskrzydłowych, z których 7 wychodziło na Piotrkowską. W zajeździe stały biało polewane 3 piece kaflowe na piętrze i 2 na parterze. Od podwórza, na wysokości piętra, znajdował się ganek z galerią. Schody o 24 stopniach, z poręczą, prowadziły na poddasze o dwóch oknach. Na parterze, gdzie znajdował się szynk, było 7 okien dwuskrzydłowych, w tym 4 od ulicy, dwoje drzwi frontowych dwuskrzydłowych, dwie bramy dwuskrzydłowe szalowane, nabite głowiastymi gwoździami, a przed drzwiami sklepowymi od frontu po dwa schodki. Z parteru schody o 20 stopniach prowadziły na piętro. W podwórzu, po prawej stronie, stała murowana jednopiętrowa oficyna. Gdy przybyła jeszcze lewa oficyna, zajazd rozporządzał 30 pokojami o sześćdziesięciu łóżkach. Na drzwiach niektórych pokojów umieszczono francuskie napisy, np. „Commodité” (wygódka)."
W lipcu 1872 r. Antoni sprzedał nieruchomość synowi Teodorowi (ur. 1841 akt 281, zm. 1880 akt 4) i jego żonie Eleonorze Heinrich (ślub 1866 akt 2), za kwotę 36 tys. rubli.
Na mocy testamentu Teodora Engela, spisanego w 1879 r., samodzielną właścicielką została jego żona, Eleonora (zmarła w czerwcu 1884 r. MA).
W kwietniu 1884 r. nieruchomość kupili córka Eleonory i Teodora, Leokadia Emma i jej mąż, Aleksander Rampold (ślub 1884 akt 43), za kwotę 110 tys. rubli.
Zobacz przedstawicieli rodzin Engel i Rampold na Piotrkowska Tree.
W styczniu 1889 r. małżonkowie Rampold sprzedali nieruchomość przy Piotrkowskiej 3 małżeństwu Emmy i Karola Fryderyka Klukow, za kwotę 100 tys. rubli. W tym samym czasie przeprowadzono również transakcję odwrotną - Rampold kupił od Klukowa "Paradyz". Aleksander Rampold nie cieszył się długo nowym nabytkiem. Pod koniec 1890 r. ogłosił zamknięcie interesu i wyprzedaż towarów (MA), a "Paradyz" kupił Giuseppe (Józef) Tanfani (MA), zięć Juliusza Heinzela.
Karol Fryderyk Klukow urodził się ok. 1827 r. w Neu Haferwiese, w Brandenburgii. W 1852 r., w Zgierzu, ożenił się z Emmą Krystyną Molz. Jego rodzice, Karol Fryderyk i Dorota Ludwika z d. Kutz, przybyli na ziemie polskie w latach 40 tych XIX w. i osiedlili się w Kolonii Dąbrówka-Malice koło Zgierza.
Począwszy od lat 70-tych XIX w. Klukow prowadził obleganą przez łodzian restaurację, z niedużym ogrodem letnim, przy ulicy Średniej 330 (dz. Pomorska 6). Organizował tam liczne imprezy kulturalne, zapraszał grupy muzyczne i skutecznie konkurował z "Paradyzem" i teatrem letnim Fryderyka Sellina (MA). Na początku lat 80-tych Klukow kupił "Paradyz". Restaurację z ogrodem letnim na Wulce, jak ówcześnie określano lokalizację "Paradyzu", prowadził dzierżawca Bendorf. W 1887 r. nastąpiła zamiana miejsc (MA) - Bendorf przejął prowadzenie lokalu Klukowa na ulicy Średniej, a Klukow przeniósł się na własną nieruchomość, do "Paradyzu". Taki stan rzeczy nie trwał długo. W 1889 r. Klukow sprzedał "Paradyz" i przeniósł się na Piotrkowską 3.
W latach 90-tych restaurację "Hotelu Polskiego" firmował sam właściciel, pod szyldem "C. F. Klukow", a w latach późniejszych dzierżawcy, m. in. Rakowski.
Taryfa domów z 1920 r. wymienia Karola Klukowa i sukcesorów Emmy Klukow jako właścicieli nieruchomości przy Piotrkowskiej 3.
Klukow zmarł w 1922 r., w wieku 96 lat.
Zobacz przedstawicieli rodziny Klukow na Piotrkowska Tree.
Księga inwentarzowa i właściciele nieruchomości w latach 1930-1936 (zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi) - zobacz
* * *
Pod tym adresem mieści się salon znamienitego łódzkiego jubilera, Arona Kantora, założony w 1875 r. W latach późniejszych Kantor oferował swoje wyroby na Piotrkowskiej 16 i Piotrkowskiej 29. W okresie międzywojennym spadkobiercy A. Kantora kontynuowali dzieło założyciela w lokalu otworzonym w gmachu Grand Hotelu, przy Piotrkowskiej 72.
Począwszy od lat 90-tych XIX w. frontowy lokal w prawej części "Hotelu Polskiego" zajmowały delikatesy I. B. Wężyka, później Józefa Wolskiego (MA).
Na Piotrkowskiej 3 funkcjonował znany w Łodzi skład Adolfa Butschkata, zaopatrzony w bogaty wybór obić papierowych i obrazów.
MA (materiały archiwalne) - zobacz
Dokumenty archiwalne:
1891 – „O budowie przez Karola Klukowa murowanej, parterowej stajni ze strychem i pomieszczeń pralni, magla i dla służby na nieruchomości No 283 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]
1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Karola Klukowa w mieście Łodzi przy ulicy Zachodniej pod numerem 283 murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego z poddaszem, takich samych oficyn, piętrowych budynków gospodarczych i parterowej stajni". [zobacz]
1913 - "Projekt na budowę przez Karola Klukowa murowanej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej pod numerem 3 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
1913 - "Projekt przebudowy okna na drzwi i drzwi na okno w murowanej, dwupiętrowej oficynie na nieruchomości przy ulicy Piotrkowskiej 3 w mieście Łodzi. Właściciel Karol Klukow, dzierżawca F. Majeranowski". [zobacz]
Ogłoszenia prasowe:
- A. Kantor Zakład zegarmistrzowski i jubilerski
- Adolf Butschkat Skład obić papierowych
- Hotel Polski
- C. F. Klukow Restauracja przy "Hotelu Polskim"
- W. Suckert Skład wyrobów tabacznych
- J. B. Wężyk Skład win, towarów kolonialnych i delikatesów
- K. Wolski Skład win, spirytualij, towarów kolonialnych i delikatesów
- Rakowski Restauracja przy "Hotelu Polskim"
nieruchomość przy ulicy Próchnika 5
Zgodnie z protokułem deklaracyjnym, podpisanym w listopadzie 1825 r., plac przy ówczesnej ulicy Południowej 68 (póżniej Południowa/Zawadzka 445, Zawadzka 5, obecnie Próchnika 5), objął stolarz przybyły z Prus, Gottfryd Schultz. W krótkim czasie stanął na froncie dom drewniany dwufamilijny.
Prawdopodobnie w latatch 30-tych Schultz sprzedał nieruchomość Samuelowi Radke.
Na podstawie dokumentu sporządzonego w łódzkim Magistracie, w kwietniu 1843 r., Radke sprzedał nieruchomość Augustowi Fiedlerowi.
Pod koniec lat 40-tych nieruchomość kupił Mikołaj Drozdowski, postrzygacz zamieszkały wcześniej w Zgierzu. Mikołaj urodził się w 1816 r. we wsi Gajówka, w powiecie Łęczyckim. Żoną Mikołaja była Florentyna z d. Bartkowska (ślub w Zgierzu, w 1842 r.).
Po śmierci Mikołaja (zmarł w 1893 r.) nieruchomośc przeszła w ręce jego syna, Wacława Drozdowskiego (urodzony w Łodzi, w 1863 r.).
W oficynach podwórza funkcjonowała apretura Drozdowskich (MA). Krótką informację o dziejach fabryki możemy znaleźć w reklamie prasowej:
W 1848 roku założoną została [fabryka] przez Mikołaja Drozdowskiego pod nazwą: "Postrzygalnia". Fabryka wówczas prowadzoną była systemem bardzo pierwotnym, bowiem poruszaną kieratem konnym o sile 4-ch do 8 koni.
W roku 1885 objął w posiadanie fabrykę Wacław Drozdowski, który po uprzednim gruntownem zbadaniu zagranicznych Apretur, wprowadził początkowo system znacznie ulepszony, poruszając całą fabrykację parą, oraz posiłkując się maszynami najlepszych systemów.
Widząc stopniowy, szybki rozwój przemysłu bawełnianego w Łodzi p. W. Drozdowski w roku 1893 rozszerzył znacznie fabrykę wprowadzając pierwszy do apretury, oprócz innych maszyn, pierwszą w Łodzi metalową "Raumaszynę" tak zwaną Draparnię.
Obecnie fabryka, jak już poprzednio zaznaczono, poruszaną jest silnikiem parowym, oraz elektromotorem o mocy 65 koni każde.
W połowie lat 90-tych rozbudowano obiekty fabryczne, a w miejscu starego frontowego drewniaka (MA) stanęła trzypiętrowa kamienica (MA).
1895 - "O zatwierdzeniu projektu powiększenia przez Wacława Drozdowskiego w mieście Łodzi, przy ulicy Zawadzkiej 5/445 istniejącej suchej apretury". [zobacz]
1895 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Wacława Drozdowskiego murowanego, trzypiętrowego domu pod numerem 5/445 w Łodzi". [zobacz]
Około 1913 r. nieruchomość przeszła w ręce spółki "Rudolf Ziegler" i pozostawała własnością rodziny Ziegler do wybuchu II wojny światowej.
MA (materiały archiwalne) - zobacz
rodzina Bremer
Zobacz przedstawicieli rodziny Bremer na Piotrkowska Tree.
Jan Bremer (ur. ok. 1768, zm. 1842) i jego żona Anna Karolina Goltz (ur. ok. 1788, zm. 1844) przybyli z Prus do Kolonii Henryków k. Łodzi (dz. część dzielnicy Widzew).
Syn Jana i Anny Karoliny, Krzysztof (ur. ok. 1809), ożenił się w 1827 r. z Anną Krystyną Jakobi.
Siostra Krzysztofa, Anna Rozalia (ur. ok. 1811), poślubiła w 1828 r. Fryderyka Heynemann.
Wigury
Piłsudskiego
Roosevelta
Nawrot
Tuwima
Moniuszki
Traugutta
Narutowicza
Jaracza
Rewolucji 1905
Tymienieckiego
Brzeźna
pl. Wolności
Radwańska
pl. Wolności
Żwirki
Mickiewicza
Zamenhofa
Andrzeja
6 Sierpnia
Zielona
Więckowskiego
Próchnika
piotrkowska-nr.pl
© Wszystkie prawa zastrzeżone
Czerwona