pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_5

Piotrkowska 5

nr hip. 282 (do 1850 r. - 62)

 

Kamienica frontowa, w miejscu parterowego drewniaka, została wystawiona ok. 1870 r. Jej właściciel, Abraham (Abram) Prussak (1832 - 1884), posiadał na początku lat 50-tych jedną z większych w Łodzi, wtedy jeszcze ręcznych, fabryk wełnianych. Oto co pisze Oskar Flatt w publikacji "Opis miasta Łodzi" z 1853 r.:

"Fabryka Abrama Prusak, o 17 warsztatach; zatrudnia ludzi 27. W roku zeszłym wyrobiono 4200 arsz. czerkasu i 3600 chustek; na to użyto surowej wełny 200 pudów; wartość produkcyi 8000 Rsr.;wartość sprzętów 850 Rsr.".

W drugiej połowie lat 50-tych przędzalnia Prussaka przy Kościelnej 186 (dz. Kościelna 6) została zmechanizowana. Była to pierwsza mechaniczna przędzalnia wełny w Łodzi.

Fabryka Prussaka przy Kościelnej, podobnie jak zakłady Scheiblera przy Wodnym Rynku, była celem ataku „niszczycieli maszyn”, w trakcie rozruchów ("buntu tkaczy") w 1861 r.

Pod koniec pierwszej dekady XX w., nieruchomość przy Kościelnej 6 przeszła w ręce dwóch małżeństw, Goldy i Icka Jankiela Zakrzewskich, oraz Dwojry i Rywena Lewkowiczów. Prawdopodobnie w tym czasie zamknięto fabryczny rozdział posesji i w obiektach przemysłowych urządzono powierzchnie targowe i magazynowe. Prezentowane zdjęcia, pochodzące już z okresu handlowego, dają jeszcze obraz pierwotnego, fabrycznego charakteru nieruchomości - zobacz.  

Również na Piotrkowskiej 5, w oficynach podwórza, Prussak prowadził ręczną tkalnię i przędzalnię wełny. W okresie późniejszym oficyny fabryczne przystosowano do celów mieszkalnych.

W latach 90-tych XIX w. produkcja włókiennicza rodziny Prussak została uruchomiona przy ulicy Długiej (zobacz poniżej).

 

Na przełomie XIX i XX w. posesja przy Piotrkowskiej 5 przeszła w ręce rodziny Rappaport.

 

W latach 1873-1887 mieściła się tutaj księgarnia i antykwariat Szlamy Mittlera.

 

PODWÓRKA ULICY PIOTRKOWSKIEJ - Piotrkowska 5

Zdjęcie W. Pfeiffera z 1937 r., ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi, oraz zdjęcie współczesne z 2014 r. - zobacz

W 1910 r., na tyłach posesji Piotrkowskiej 5, pod ówczesnym adresem Zachodniej 38 (dz. Zachodnia 56), powstał zakład kąpielowy "Centralne Kąpiele" Hersza Offenbacha. Komin tego obiektu jest widoczny na przedstawionej powyżej fotografii podwórka. Łaźnię Offenbacha, w okresie międzywojennym, prowadziła jego córka, Julia (Jenta), wraz ze swoim mężem, Romanem (Abramem Herszem) Szczekaczem. Po II wojnie światowej zachowano przeznaczenie budynku i przy Zachodniej 56 funkcjonował  zakład kąpielowy "Syrena". Obecnie mieści się tutaj noclegownia.

 

Dokument archiwalny:

1900 – „O budowie przez Florę Rappaport sklepów na parterze dwupiętrowego domu pod numerem 5/282 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • S. Mittler Księgarnia i antykwariat
  • A. Prussak Fabryka wyrobów wełnianych
  • Towarzystwo Wzajemnego Kredytu
  • M. Fogel i S-ka Dzierżawca zakładów fabrycznych firmy "Tow. Schlösserowskiej ..."

 

 

Synowie, spadkobiercy Abrama Prussaka, rozwinęli przedsiębiorstwo ojca w południowej części Łodzi, na ulicy Długiej 837b (dz. Gdańska 137/139). W 1896 r. kupili na Długiej nieruchomość wykorzystywaną wcześniej przez firmę „Bracia Trilling i Datyner” i w ciągu kilku lat zmodernizowali i rozbudowali istniejące obiekty fabryczne.  W 1920 r. utworzono spółkę „A. Prussak Przemysł Wełniany”. Zakłady na Długiej/Gdańskiej widać na unikalnym zdjęciu z lat 30-tych XX w., przedstawiającym północną panoramę tego fragmentu Łodzi - zobacz.

Przedsiębiorstwo braci Prussak, usytuowane pomiędzy ulicą Anny/Bandurskiego, a zakładami Karola Rajmunda Eiserta, zamykało od północy przemysłowy kwartał, pomiędzy ulicami Karola/Żwirki, Pańską/Żeromskiego, Anny/Bandurskiego (dz. al. Mickiewicza) i Długą/Gdańską. Obszar ten jest dobrze widoczny na niemieckim zdjęciu lotniczym, z okresu II wojny światowej - zobacz.

Zabudowania na Gdańskiej 137/139 zostały wyburzone, ale pozostawiony fragment obiektu frontowego, pokazuje miejsce istnienia dawnego przedsiębiorstwa Prussaków.

 

Ważną postacią w przemysłowym krajobrazie Łodzi był również brat Abrama, Dawid Prussak.

 

28 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone