pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_104

Piotrkowska 104

nr hip. 529 (do 1850 r. – nr 86)

 

Na tej posesji, w połowie lat 60-tych XIX w., rozpoczął swoją karierę przemysłową jeden z największych łódzkich fabrykantów, Juliusz Heinzel (1834-1895).

Tak pisze Jan Petersilge w kalendarzu wydanym w 1870 r.:

Machaniczna tkalnia Juliusa Heintzla. Założona w roku 1865. Zatrudnia 190-200 osób; zużywa surowca za 130000 rubli; dostarcza gotowe towary za 200000 rubli rocznie; płaci 17000 rubli rocznie za cła i koszty przywozu surowca”.

 

Dynamicznie rozwijające się przedsiębiorstwo włókiennicze Juliusza Heinzela zajmowało sukcesywnie sąsiadujące parcele - nr hip. 528 i 530 (dz. Piotrkowska 102a i 104a), nr hip. 531 (dz. Piotrkowska 106) i na końcu, już w latach 90-tych XIX w., nr hip. 527 (dz. Piotrkowska 102).

W pierwszej tkalni mechanicznej zbudowanej w 1865/66 r., zaopatrzonej w maszynę parową o mocy 35 KM, pracowały 32 krosna.

Pod koniec lat 70-tych pracowało już ponad 900 krosien mechanicznych, wyrabiających tkaniny wełniane i półwełniane. Widok fabryki Heinzela z lat 80-tych XIX w. przedstawia litografia, zamieszczona w jubileuszowym wydaniu "Lodzer Zeitung" z 1888 r.

Począwszy od lat 70-tych XIX w., równolegle z rozwojem tkalni i przędzalni przy Piotrkowskiej 104, powstawał drugi kompleks przemysłowy (farbiarnia, drukarnia i apretura) w południowej części miasta, na obszarze pomiędzy Piotrkowską, Brzeźną i Dziką/Mikołajewską (dz. Sienkiewicza) - zobacz Piotrkowska 224/226

 

Pałac, który stanął na froncie Piotrkowskiej ok. 1880 r., został zbudowany przez firmę projektowo budowlaną Otto Gehliga, przyszłego zięcia Juliusza Heintzela (ślub z Pauliną Heizel w 1882 r.).

 

Opis przedsiębiorstwa Heinzela, napisany jeszcze za jego życia, można przeczytać w Kalendarzu „Łodzianin” z 1893 r. [zobacz]

 

Po stratach wyniesionych z I wojny światowej, przedsiębiorstwo nie odzyskało już dawnej świetności. W 1925 r. ogłoszono upadłość Towarzystwa Akcyjnego Juliusza Hemtzla. Budynki fabryczne przy Piotrkowskiej były wynajmowane przez syndyka różnym przedsiębiorstwom, m.in., Dawidowi Wajdengartowi (tkalnia tkanin jedwabnych na krawaty), Beniaminowi Chmielnickiemu (produkcja chust i szali wełnianych), Zygmuntowi Żyżniewskiemu (firma „Import samochodów”), Oskarowi Guhl (sprzedaż wyrobów chemicznych).

 

W latach 20-tych XX w. funkcjonował pod tym adresem skład i siedziba zarządu Spółki Akcyjnej Przemysłu Bawełnianego B. Freidenberg. Obiekty fabryczne zostały wystawione w latach 90-tych XIX w. przez Bera Freidenbrga i były zlokalizowane w głębi posesji przy obecnej ulicy Kilińskiego 210.

 

W okresie międzywojennym mieściła się tutaj siedziba zarządu i skład wyrobów fabryki "Bracia Bukiet".

Na przełomie XIX i XX w. produkcja chustek braci Bukiet (Dawid i Józef, również Naftali, Adolf, Marceli) była prowadzona w wynajmowanych pomieszczeniach fabryki Tobiasza Bialera i Chaima Bromberga, przy ulicy Mikołajewskiej 113 (dz. Sienkiewicza 113, obiekty nie istnieją). Kantor i skład towarów mieścił się w tym czasie przy ulicy Benedykta 7, w zabudowaniach należącej do Bukietów posesji, zajmującej obszar pomiędzy ulicą Spacerową i Wólczańską (obecnie 6 Sierpnia, pomiędzy al. Kościuszki i Wólczańską). 

W 1905 r. bracia Bukiet wystawili własne obiekty przemysłowe przy Benedykta 58 (dz. 6 Sierpnia 58/60). Zmechanizowana fabryka zatrudniała 230 robotników, a jej obrót roczny wynosił 800 tys. rubli. W okresie międzywojennym, w rozbudowanym przedsiębiorstwie, na które składała się tkalnia, farbiarnia, drukarnia tkanin i wykończalnia, pracowało ponad 500 osób. 

Warto w tym miejscu nadmienić, iż narożna kamienica pod obecnym adresem al. Kościuszki 13, została wystawiona już w 1873 r., w początkowym okresie zabudowy ulicy Spacerowej. Budynek, widoczny na zdjęciu Eliasza Stummana z lat 70-tych XIX w. (zobacz), został podpisany przez autora fotografii jako dom Milscha. W latach 80-tych XIX w. posesja u zbiegu ulicy Spacerowej i Benedykta należała do Moryca Prinza, a pod koniec pierwszej połowy lat 90-tych przeszła w ręce braci Bukiet.

 

Dokumenty archiwalne:

1888 - "O budowie przez Juliusza Heinzla murowanej, trzypiętrowej tkalni z poddaszem fabrycznym, parterowych, murowanych: stolarni, magazynu, mieszkań dla ogrodnika i stróży wraz z ustępami oraz oranżerii na nieruchomości numer 528, 529 i 531 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
1903 - "O nadbudowie przez Juliusza Heinzla pierwszego piętra nad murowaną, parterową, ręczną stolarnią i dobudowie podobnej parterowej stolarni pod numerami 527 i 531 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
 

Ogłoszenia prasowe:

  • Karol Mogk Skład artykułów dla przemysłu fabrycznego
  • Tow. Akc. Przemysłowe Juliusza Heinzel Główny skład fabryczny
  • B-cia Bukiet Fabryka włókiennicza
  • S. Lebenhaft Biuro techniczne
  • Spółka Akcyjna Przemysłu Bawełnianego B. Freidenberg Skład i siedziba zarządu

  • O. W. Guhl Przedstawicielstwo "Imperial Chemical Industries LTD"
  • St. Myszkowski i S-ka Zakłady graficzne
  • Tow. Przem.-Handl. "Blok-Braun" S.A. Oddział w Łodzi

 

27 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone