pierzeja wschodnia

nr parzyste

  1. Rewolucji (2-12)
    1. Piotrkowska 2
    2. Piotrkowska 4
    3. Piotrkowska 6
    4. Piotrkowska 8
    5. Piotrkowska 10
    6. Piotrkowska 12
  2. Jaracza (14-32)
    1. Piotrkowska 14
    2. Piotrkowska 16
    3. Piotrkowska 18
    4. Piotrkowska 20
    5. Piotrkowska 22
    6. Piotrkowska 24
    7. Piotrkowska 26
    8. Piotrkowska 28
    9. Piotrkowska 30/32
  3. Narutowicza (34-52)
    1. Piotrkowska 34
    2. Piotrkowska 36
    3. Piotrkowska 38
    4. Piotrkowska 40
    5. Piotrkowska 42
    6. Piotrkowska 44
    7. Piotrkowska 46
    8. Piotrkowska 48
    9. Piotrkowska 50
    10. Piotrkowska 52
  4. Traugutta (54-70)
    1. Piotrkowska 54
    2. Piotrkowska 56
    3. Piotrkowska 58
    4. Piotrkowska 60
    5. Piotrkowska 62
    6. Piotrkowska 64
    7. Piotrkowska 66
    8. Piotrkowska 68
    9. Piotrkowska 70
  5. Moniuszki (72-74)
    1. Piotrkowska 72
    2. Piotrkowska 74
  6. Tuwima (76-98)
    1. Piotrkowska 76
    2. Piotrkowska 78
    3. Piotrkowska 80
    4. Piotrkowska 82
    5. Piotrkowska 84
    6. Piotrkowska 86
    7. Piotrkowska 88
    8. Piotrkowska 90
    9. Piotrkowska 92
    10. Piotrkowska 94
    11. Piotrkowska 96
    12. Piotrkowska 98
  7. Nawrot (100-124)
    1. Piotrkowska 100
    2. Piotrkowska 100a
    3. Piotrkowska 102
    4. Piotrkowska 102a
    5. Piotrkowska 104
    6. Piotrkowska 104a
    7. Piotrkowska 106
    8. Piotrkowska 108
    9. Piotrkowska 110
    10. Piotrkowska 112
    11. Piotrkowska 114
    12. Piotrkowska 116
    13. Piotrkowska 118
    14. Piotrkowska 120
    15. Piotrkowska 122
    16. Piotrkowska 124
  8. Roosevelta (126-144)
    1. Piotrkowska 126
    2. Piotrkowska 128
    3. Piotrkowska 130
    4. Piotrkowska 132
    5. Piotrkowska 134
    6. Piotrkowska 136
    7. Piotrkowska 138/140
    8. Piotrkowska 142
    9. Piotrkowska 144
  9. Piłsudskiego (146-160)
    1. Piotrkowska 146
    2. Piotrkowska 148
    3. Piotrkowska 150
    4. Piotrkowska 152
    5. Piotrkowska 154
    6. Piotrkowska 156
    7. Piotrkowska 158
    8. Piotrkowska 160
  10. Wigury (162-196)
    1. Piotrkowska 162
    2. Piotrkowska 164
    3. Piotrkowska 166
    4. Piotrkowska 168
    5. Piotrkowska 170
    6. Piotrkowska 172
    7. Piotrkowska 174
    8. Piotrkowska 176
    9. Piotrkowska 178
    10. Piotrkowska 180
    11. Piotrkowska 182
    12. Piotrkowska 184
    13. Piotrkowska 186
    14. Piotrkowska 188
    15. Piotrkowska 190
    16. Piotrkowska 192
    17. Piotrkowska 194
    18. Piotrkowska 196
  11. Brzeźna (198-232)
    1. Piotrkowska 198
    2. Piotrkowska 200
    3. Piotrkowska 202
    4. Piotrkowska 204
    5. Piotrkowska 206
    6. Piotrkowska 208
    7. Piotrkowska 210
    8. Piotrkowska 212
    9. Piotrkowska 214
    10. Piotrkowska 216
    11. Piotrkowska 218
    12. Piotrkowska 220
    13. Piotrkowska 222
    14. Piotrkowska 224/226
    15. Piotrkowska 228
    16. Piotrkowska 230/232
  1. Próchnika (1-11)
    1. Piotrkowska 1
    2. Piotrkowska 3
    3. Piotrkowska 5
    4. Piotrkowska 7
    5. Piotrkowska 9
    6. Piotrkowska 11
  2. Więckowskiego (13-27)
    1. Piotrkowska 13
    2. Piotrkowska 15
    3. Piotrkowska 17
    4. Piotrkowska 19
    5. Piotrkowska 21
    6. Piotrkowska 23
    7. Piotrkowska 25
    8. Piotrkowska 27
  3. Zielona (29-45)
    1. Piotrkowska 29
    2. Piotrkowska 31
    3. Piotrkowska 33
    4. Piotrkowska 35
    5. Piotrkowska 37
    6. Piotrkowska 39
    7. Piotrkowska 41
    8. Piotrkowska 43
    9. Piotrkowska 45
  4. 6 Sierpnia (47-63)
    1. Piotrkowska 47
    2. Piotrkowska 49
    3. Piotrkowska 51
    4. Piotrkowska 53
    5. Piotrkowska 55
    6. Piotrkowska 57
    7. Piotrkowska 59
    8. Piotrkowska 61
    9. Piotrkowska 63
  5. A. Struga (65-95)
    1. Piotrkowska 65
    2. Piotrkowska 67
    3. Piotrkowska 69
    4. Piotrkowska 71
    5. Piotrkowska 73
    6. Piotrkowska 75
    7. Piotrkowska 77
    8. Piotrkowska 79
    9. Piotrkowska 81
    10. Piotrkowska 83
    11. Piotrkowska 85
    12. Piotrkowska 87
    13. Piotrkowska 89
    14. Piotrkowska 91
    15. Piotrkowska 93
    16. Piotrkowska 95
  6. Zamenhofa (97-127)
    1. Piotrkowska 97
    2. Piotrkowska 99
    3. Piotrkowska 101
    4. Piotrkowska 103
    5. Piotrkowska 105
    6. Piotrkowska 107
    7. Piotrkowska 109
    8. Piotrkowska 111
    9. Piotrkowska 113
    10. Piotrkowska 115
    11. Piotrkowska 117
    12. Piotrkowska 119
    13. Piotrkowska 121
    14. Piotrkowska 123
    15. Piotrkowska 125
    16. Piotrkowska 127
  7. Mickiewicza (129-163)
    1. Piotrkowska 129
    2. Piotrkowska 131
    3. Piotrkowska 133
    4. Piotrkowska 135
    5. Piotrkowska 137
    6. Piotrkowska 139
    7. Piotrkowska 141
    8. Piotrkowska 143
    9. Piotrkowska 145
    10. Piotrkowska 147
    11. Piotrkowska 149
    12. Piotrkowska 151
    13. Piotrkowska 153
    14. Piotrkowska 155
    15. Piotrkowska 157
    16. Piotrkowska 159
    17. Piotrkowska 161
    18. Piotrkowska 163
  8. Żwirki (165-193)
    1. Piotrkowska 165
    2. Piotrkowska 167
    3. Piotrkowska 169
    4. Piotrkowska 171
    5. Piotrkowska 173
    6. Piotrkowska 175
    7. Piotrkowska 175a
    8. Piotrkowska 177
    9. Piotrkowska 179
    10. Piotrkowska 181
    11. Piotrkowska 183
    12. Piotrkowska 185
    13. Piotrkowska 187
    14. Piotrkowska 189
    15. Piotrkowska 191
    16. Piotrkowska 193
  9. Radwańska (195-225)
    1. Piotrkowska 195
    2. Piotrkowska 197
    3. Piotrkowska 199
    4. Piotrkowska 201
    5. Piotrkowska 203/205
    6. Piotrkowska 207
    7. Piotrkowska 209
    8. Piotrkowska 211
    9. Piotrkowska 213
    10. Piotrkowska 215
    11. Piotrkowska 217
    12. Piotrkowska 219
    13. Piotrkowska 221
    14. Piotrkowska 223
    15. Piotrkowska 225

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

Piotrkowska 73

nr hip. 773 (do 1850 r. - 129)

 

Drugie zdjęcie w galerii przedstawia ReFotografię autorstwa Stefana Brajtera

/refotografia aktywna po kliknięciu na zdjęcie w galerii/

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. posesja przy Piotrkowskiej 773 (również sąsiednia pod nr 774, dz. Piotrkowska 71) należała do Franza Simma.

Taryfy domów z przełomu lat 80-tych i 90-tych XIX w. wymieniają jako właściciela przedsiębiorstwo "Izydor Birnbaum i S-ka".

Ok. 1892 r. nieruchomość przeszła w ręce Icka (Berka) Prusinowskiego (zobacz poniżej), a w okresie 1910-1920 należała do małżeństwa Landau (Łaja i Fajtel Landau).

Dwupiętrowa kamienica frontowa stała już w 1892 r.

W latach 70-tych XX w. wyburzono wszystkie obiekty posesji Piotrkowskiej 73 i poszerzono wytyczoną 20 lat wcześniej aleję ZMP.

 

W latach 90-tych XIX w. mieściły się tutaj eleganckie delikatesy A. Treutweina.

 

W 1897 r. działała pod tym adresem redakcja i administracja „Rozwoju” (redaktorem naczelnym był Wiktor Czajewski).

 

Na przełomie XIX i XX w. funkcjonował od frontu sklep Karola Goepperta, oferujący produkowane przez właściciela kapelusze, meloniki i cylindry. W latach późniejszych sklep przeniesiono do lokalu w sąsiedniej kamienicy, pod numerem 71.

 

W okresie międzywojennym mieścił sie pod tym numerem skład fabryki wełnianej Pinkusa Gerszowskiego i S-ki. Firma Gerszowskiego wykorzystywała obiekty przemysłowe przy ówczesnej ulicy Stanisława 12.

Parcele położone przy ulicy Placowej 2-12 (później Stanisława 2-12, dz. Stanisława Kostki 2-12), stanowiące zaplecze posesji Piotrkowskiej 265, należały w XIX w. do Roberta Moenke, zięcia Karola Anstadta. Już w 1858 r. Moenke zbudował przy Placu Fabrycznym ręczną tkalnię francuskich chustek wełnianych i tkanin półwełnianych (dom i fabryka Roberta Moenke - zobacz). Na przełomie XIX i XX w. Wilhelm i Karol Moenke, synowie Roberta, zmechanizowali produkcję i rozbudowali zakład. W 1907 r. obiekty przy Stanisława przeszły w ręce Karola Kistera, a w 1912 r. kolejnym właścicielem został Teodor Seiler. W latach międzywojennych Seiler wynajmował hale fabryczne Pinkusowi Gerszowskiemu (produkcja wyrobów wełnianych) i Abrachamowi Rozenfeldowi (produkcja wstążek).

 

Przy Piotrkowskiej 73 działał skład fabryczny spółki Abrama Ostrowskiego i Izraela Pawła Birencweiga (Birencwaiga), później firmy "Przemysł Wełniany I. P. Birencweig". Po I wojnie światowej produkcja tkanin wełnianych była prowadzona początkowo na ulicy Lipowej 83, następnie Kopernika 53a. Historię przedsiębiorstwa Birencweiga dobrze przedstawia informacja zamieszczona w Księdze Adresowej miasta Łodzi (rocznik 1937-39) - zobacz.

  • ulica Lipowa 83

Zabudowania na Lipowej 83 były wykorzystywane od 1904 r. przez zakład stolarski Jana Goldy. W parterowych i piętrowych zabudowaniach, przy produkcji mebli, listew wykończeniowych i posadzek, pracowało 70 robotników. Ok. 1914 r., w głębi posesji, w części parceli dochodzącej do ulicy Podleśnej (dz. Skłodowskiej-Curie 24), Emil Golda wystawił budynki fabryczne przeznaczone na produkcję włókienniczą. W latach międzywojennych obiekty były wykorzystywane przez różne podmioty - poza wymienioną powyżej firmą Ostrowskiego i Birencweiga, funkcjonowały tam przedsiębiorstwa Bernarda Horowicza i Mojżesza Szafira (przędzalnia odpadkowa), oraz Aleksandra Lesza (tkalnia pluszu).

  • ulica Kopernika 53-53a

W 1878 r., przy piaszczystej drodze prowadzącej do lasu miejskiego, która później przyjęła nazwę szosy/ulicy  Milscha (dz. Kopernika 53-53a), Teodor Milsch wybudował browar. Obok browaru powstał "kompleks rekreacyjny", nazywany przez łodzian "Leśniczówka Milscha", oferujący mniej zamożnej klienteli (bogaci łodzianie bawili się u Anstadtów, w parku Helenów) piętrową restaurację z werandami, kręgielnię, ogród piwny z muszlą koncertową i niewielkie stawy z łódkami.

W 1886 r. browar kupił doświadczony piwowar, Robert Schnerr. Nowy właściciel znacznie rozwinął produkcję, a po jej wznowieniu po pożarze w 1900 r., utworzył Towarzystwo Akcyjne Browaru "Łódź".

W 1910 r. browar przeszedł w ręce Rudolfa Lange, a dwa lata później należał do J. Silbersteina i M. Kohna.

Po zniszczeniach wyniesionych z I wojny światowej zaniechano warzenia piwa, a na terenach byłego browaru rozpoczęto produkcję włókienniczą.

Widok dawnego browaru Milscha z początku pierwszej dekady XX w., czyli z ostatnich lat pierwotnego przeznaczenia obiektu, przedstawia refotografia Stefana Brajtera - zobacz.

Pod koniec lat 70-tych XIX w. Teodor Milsch wybudował willę pod obecnym adresem Kopernika 46, określaną przez łodzian mianem "zameczku Milscha". Autorem projektu rozbudowy domu z 1882 r. (rozbudowa od strony południowej) i być może projektu części pierwotnej, był zięć Milscha, architekt Edward Creutzburg.

Kariera Teodora Milscha została przerwana nagle, zaledwie kilka lat po uruchomieniu browaru. Trudno stwierdzić co było tego przyczyną. Niepotwierdzone informacje mówią o problemach rodzinnych. "Zameczek" pozostawał własnością rodziny Milsch (ostatni właściciel - Oskar Milsch) do końca XIX w. W okresie pierwszej dekady XX w. willa przy Kopernika 46 przeszła w ręce innych browarników, braci Hermana i Ryszarda Gehlig. Wcześniej, w 1890 r., bracia Gehlig kupili posiadłość letniskową Teodora Milscha przy ówczesnej ulicy Żelaznej 20. Powstał tam ogród piwny browaru Gehligów.

 

Fabryka Icka Prusinowskiego

Obiekty fabryczne przy ulicy Przejazd (dz. Tuwima 54-58), należące do Icka Prusinowskiego, funkcjonowały już w latach 80-tych XIX w. Powierzchnie produkcyjne były wynajmowane na potrzeby różnych przedsiębiorstw włókienniczych. Z informacji prasowej dotyczącej pożaru jaki wybuchł w grudniu 1890 r. w jednym z budynków fabryki Prusinowskiego, możemy dowiedzieć się więcej o ówczesnych najemcach:

  • firma „Lorentz i Kuntze” – przędzalnia wełny zatrudniająca 50 robotników,
  • firma Lubińskiego – przędzalnia wełny zatrudniająca 60 robotników,
  • firma Weilanda – skręcalnia wełny zatrudniająca 12 robotników.

1891 – „Projekt odbudowy przez Józefa Prusinowskiego spalonej, trzypiętrowej przędzalni z tkalnią, dobudowy jednopiętrowej klatki schodowej i budowy parterowej przędzalni i jednopiętrowych magazynów pod numerami 1198, 1199, 1200, 1201 przy ulicy Przejazd w mieście Łodzi”. [zobacz]

Drugi pożar miał miejsce w 1896 r.

1898 – „Projekt nadbudowy pierwszego i drugiego piętra z poddaszem, spalonych w 1896 roku i budowy murowanego, parterowego budynku dla wilka, na nieruchomości J. Prusinowskiego pod numerami: 1198, 1199-1200, 1201 przy ulicy Przejazd w mieście Łodzi”. [zobacz]

Począwszy od drugiej połowy lat 80-tych XIX w. instalowano w Łodzi, głównie w obiektach przemysłowych i rezydencjach bogatych łodzian, oświetlenie elektryczne oparte na prywatnych, lokalnych generatorach. Oświetlenie elektryczne w fabryce Prusinowskiego zostało zainstalowane w 1900 r. Dopiero 6 lat później, 25 maja 1906 r., na terenie sąsiadującym z fabryką Prusinowskiego (ówczesna Targowa 29, dz. Targowa 1-3), Towarzystwo Elektrycznego Oświetlenia z 1886 r. rozpoczęło budowę pierwszych obiektów elektrowni miejskiej.

1900 – „O oświetleniu elektrycznym w [fabryce] Joska Prusinowskiego w mieście Łodzi”. [zobacz]

Przedsiębiorstwo włókiennicze Icka Prusinowskiego, podobnie jak fabryka maszyn i odlewnia żelaza Otto Goldammera przy ulicy Widzewskiej 66-68 (dz. Kilińskiego 74-76), zostały kupione po I wojnie światowej przez Łódzkie Towarzystwo Elektryczne. W wyniku budowy nowej elektrowni (zobacz zdjęcia), w latach 1929-30, wyburzono wszystkie obiekty przemysłowe Goldammera i mniejsze budynki Prusinowskiego położone w głębi posesji. Budynki dwóch głównych przędzalni, usytuowane na froncie obecnej ulicy Tuwima (nr 54-56), istnieją do dzisiaj. 

 

 

Dokumenty archiwalne:

1895 – „O zatwierdzeniu projektu na poszerzenie przez Icka Bera Prusinowskiego okna wystawowego na parterze dwupiętrowego domu mieszkalnego pod numerem 73/773 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

http://szukajwarchiwach.pl/39/1/0/4/4491

1902 – „O dobudowie przez Icka Bera Prusinowskiego do istniejącej murowanej, trzypiętrowej oficyny piętrowego budynku gospodarczego i przeróbce drzwi na okno wystawowe na parterze murowanego, trzypiętrowego frontowego domu pod numerem 73/773 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

http://szukajwarchiwach.pl/39/1/0/4/8916

 

Ogłoszenia prasowe:

  • A. Trautwein Skład herbaty, delikatesów i towarów kolonialnych
  • Lydia Brogsitter Pracownia haftów
  • Karol Geoppert Skład fabryki kapeluszy
  • Andrzej Antczakowski Pracownia krawiecka
  • Ch. M. Zylberman Fabryka chustek i wyrobów włóknistych
  • „Remonty Budowlane” Biuro robót inżynieryjno-budowlanych
  • Pinkus Gerszowski i S-ka Fabryka wyrobów wełnianych
  • Ostrowski i Birencwajg Skład fabryki wyrobów włókienniczych
  • Przemysł Włókienniczy „Herman Faust i S-ka”
  • P. Birencwejg Skład fabryczny
  • F. J. Landau Fabryka wyrobów wełnianych i bawełnianych
  • Pinkus Gerszowski i S-ka Fabryka wyrobów wełnianych

 


piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone