pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Strona

główna

Kontakt

INDEKS

właściciele nieruchomości

INDEKS

przedsiębiorcy

Piotrkowska_139

Piotrkowska 139

nr hip. 740 (do 1850 r. - 162)

 

Na mocy Protkołu Deklaracyjnego z października 1834 r. plac nr 162 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 139) objął Józef Kandler.

W 1839 r. Alojzy Kober otworzył tutaj sklep z towarami korzennymi, określony ówcześnie jako szynk soli. Był to jeden z nielicznych jeszcze sklepów na ulicy Piotrkowskiej.

 

W marcu 1842 r. Kandler sprzedał nieruchomość Michałowi Scheinert.

W tym czasie na froncie Piotrkowskiej stał dom drewniany mieszkalny pod gontami, mający długości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

W drugiej połowie lat 50-tych, prawdopodobnie po sprzedaży sąsiedniej nieruchomość, przy Piotrkowskiej 137, posesja była w rękach Gottfyda Wünsche.

Przynajmniej od końca lat 60-tych, do końca lat 80-tych, wymieniany jest Gottlieb Wünsche.

 

W latach 90-tych nieruchomość, wraz z sąsiednią, przy Piotrkowskiej 139, należała do Gustawa Lorenza (do ok. 1901 r.), następnie do jego zięcia, Reinholda Richtera (lata 1902-1904).

 

Taryfa domów z 1906 r. wymienia jako właściciela obu posesji Bank Handlowy w Łodzi i Azowsko-Doński Bank Handlowy.

 

W 1907 r. nieruchomości przy Piotrkowskiej 137 i 139 były już w rękach małżeństwa Klary Alwiny i Juliusza Roberta Kindermann (zobacz poniżej).

Pałac Juliusza Roberta Kindermanna, został wystawiony w latach 1907-1909. Wykonawcą robót budowlanych była znana łódzka firma "Wende i Klause".

Rezydencja Juliusza i Klary (z domu Steigert, córki Teodora Steigerta) miała w zamierzeniu zająć front obu działek. Winieta przedsiębiorstwa Juliusza Kindermanna ukazuje dom na Piotrkowskiej większy o symetryczną, prawą część. Niestety, rodzina Kindermann nie zrealizowała swojego zamierzenia, a miejsce pod numerem 137 zajmował do końca parterowy drewniak.

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1911 – „Zdjęty z natury plan murowanej, parterowej oranżerii znajdującej się na nieruchomości Juliusza Kindermana pod numerami 137-139/740-741 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Antoni Marszał Magazyn kapeluszy męzkich
  • Juliusz Kindermann Skład fabryczny

 

 

Kindermann, rodzina łódzkich przemysłowców

Tkacz Franciszek  Kindermann senior (1808-1845 akt 238) przybył do Łodzi ok. 1836 r.

Ze związku Franciszka i Wilhelminy, z domu Kindt, urodziło się w Łodzi pięcioro dzieci: Franciszek junior (ur. 1837), Rudolf (ur. 1839), Gustaw (ur. 1841), Augustyna Wilhelmina (ur. 1843) i Paulina Zofia (ur. 1844).

 

Początek kariery fabrykanckiej zapoczątkował Franciszek junior, a dzieło kontynuowali jego synowie, Adolf Gustaw (1864-1920) i Leopold Rudolf (1869-1917), oraz Juliusz Robert (1866-1932), który rozwinął także własne, duże przedsiębiorstwo na ulicy Łąkowej (dz. Łąkowa 23/25).

 

Za początek kariery Franciszka Kindermanna juniora (ur. 1837 akt 346 - zm. 1915 akt 156) uważa się rok 1859. Wtedy, jak wieść niesie, wraz z żoną Matyldą, z domu Holzschuher (ślub w 1859 r. akt 112), córką Henryka Holzschuher, rozpoczął pracę na 2 ręcznych krosnach w wynajętych pomieszczeniach przy ulicy Przejazd (prawdopodobnie Przejazd 8 lub 10, obecnie Tuwima 10 lub 12, obiekty nie istnieją). Praca na 2 warsztatach musiała być wyjątkowo wydajna, ponieważ Pan Franciszek, w latach 1866-67, poczynił spore inwestycje.

 

Na podstawie umowy sporządzonej w Magistracie miasta Łodzi, w październiku 1866 r., Kindermann kupił nieruchomość przy ulicy Andrzeja 761e (później Andrzeja 14, dz. Andrzeja Struga 12) od Adolfa Hausig. Nowy nabytek musiał nie być tani, bo na posesji stał już, wystawiony przez Hausiga, dom murowany mieszkalny pod dachówką, mający długości łokci* 36, szerokości łokci 20, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej.

Warto w tym miejscu dodać, że Hausig objął nieruchomość przy Andrzeja 14 (na mocy Protokołu Deklaracyjnego) niewiele wcześniej, bo w listopadzie 1863 r. W tym czasie dokonano regulacji ulicy Andrzeja i po parcelacji działek Piotrkowskiej 97, 99 i 101, wytyczono nowe place budowlane.

Można przypuszczać, że na nieruchomości Hausiga funkcjonowała już znaczniejsza produkcja ręczna. We wspomnianym powyżej Protokole Deklaracyjnym, z listopada 1863 r., Hausig zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki tkackiej, składającej się z 9 warsztatów, przy której 8 czeladzi użytych będzie.

Powyższe informacje, dotyczące domu Hausiga, później Kindermanna, przy Andrzeja 14, nie pokrywają się z informacjami prezentowanymi w publikacjach współczesnych.

 

W parterowym domu przy Andrzeja 14 wychowywało się dwanaścioro dzieci Franciszka i Matyldy: Emilia (ur. 1860), Augusta (ur. 1862), Gustaw Adolf (ur. 1864), Juliusz Robert (ur. 1866), Amalia (ur. 1868), Rudolf Leopold (ur. 1869), Henryk (ur. 1871), Emma (ur. 1873), Oskar Herman (ur. 1875), Paweł (ur. 1876), Teodor Reinhold (ur. 1878) i Maria (ur. 1880).

 

W kwietniu 1867 r. Pan Franciszek kupił, za 3500 rubli srebrem, nieruchomość przy Piotrkowskiej 105, należącą do zmarłego dwa lata wcześniej teścia, Henryka Holzschuher.

 

Franciszek Kindermann rozpoczął działalność przemysłową na wymienionej powyżej posesji przy Andrzeja 14, gdzie w tyle podwórza stanął murowany obiekt ręcznej tkalni. Pierwsza fabryka Kindermanna stoi do dzisiaj - zobacz.

Można sądzić, że wybór nieruchomości przy Andrzeja 14 miał jeszcze jedną przyczynę. Sąsiednia działka, przy Andrzeja 12, należała do gminy wyznaniowej braci morawskich, którym przez długi czas przewodniczył wspomniany powyżej teść Franciszka, Henryk Holzschuher.

W 1890 r. miejsce parterowego domu frontowego zajął reprezentacyjny, dwupiętrowy budynek z przyległymi oficynami.

Dom Kindermannów został wyburzony w połowie lat 70-tych XX w., w związku z poszerzaniem ulicy Andrzeja Struga. Rozbiórka domu Franciszka i Matyldy została uwieczniona przez łódzkiego fotografa, R. Kasprowicza - zobacz.

Zwieńczeniem kariery Franciszka Kindermann jr. było rozpoczęcie produkcji w nowej, okazałej fabryce, uruchomionej w 1898 r. pod ówczesnym adresem Łąkowej 1 (dz. Andrzeja Struga 61/63).

 

Juliusz Robert Kindermann

Juliusz Kindermann, podobnie jak dwaj jego bracia, Gustaw i Leopold, zasiadał w zarządzie fabryki ojca na ówczesnej ulicy Łąkowej 1 (dz. Andrzeja Struga 61/63). W odróżnieniu od rodzeństwa, Juliusz szedł równolegle własną drogą. W latach 90-tych XIX w., w obiektach wynajmowanych od Augusta Hüffera przy ulicy Pustej 10 (dz. Wigury 10, obiekty nie istnieją) prowadził tkalnię wyrobów wełnianych (zobacz ogłoszenie). Ówczesny kantor przedsiębiorstwa Juliusza Kindermanna mieścił się przy Piotrkowskiej 129 (podawany jest również adres Rozwadowska 2). Narożna posesja u zbiegu Piotrkowskiej i Rozwadowskiej należała do teścia Kindermanna, Teodora Steigerta. Kantor przy Piotrkowskiej 129 funkcjonował jeszcze w pierwszym okresie działalności fabryki przy Łąkowej 23. Został przeniesiony na Piotrkowską 139 ok. 1910 r., po ukończeniu budowy pałacu.

 

W 1897 . ruszyła budowa własnej fabryki Juliusza Kindermanna przy Łąkowej 23 (nr hip. 821ffa).

1897 - "Projekt budowy trzypiętrowej tkalni, maszynowni, kotłowni, komina, magazynów i ustępów przez Juliusza Kindermana, na nieruchomości przy ulicy Łąkowej pod numerem 821ffa w mieście Łodzi". [zobacz]

Na froncie Łąkowej powstał okazały gmach fabryczny, nawiązujący formą do budowli obronnych. Podobnie jak w przypadku pałacu przy Piotrkowskiej 139, winieta przedsiębiorstwa przedstawia frontowy obiekt tkalni większy o część południową. Zamierzenie również nie zostało zrealizowane.

Nowe przedsięwzięcie Juliusza Kindermanna wchodziło śmiało w nowe stulecie.

1897-99 - "O oświetleniu elektrycznym fabryki (tkalni mechanicznej) Juliusza Kindermana w mieście Łodzi". [zobacz]

Na przestrzeni następnych kilku lat zakłady przy Łąkowej 23 dynamicznie się rozwijały. Stanęły obiekty farbiarni i wykończalni. Kolejna rozbudowa miała miejsce na początku drugiej dekady XX w. W tym czasie Juliusz Kindermann zakupił sąsiedni teren przy Łąkowej 25 (nr hip. 829r), gdzie od końca lat 80-tych XIX w. funkcjonowała nieduża, mechaniczna fabryka wyrobów wełnianych Juliusza Panzera.

1910 - "Projekt budowy murowanej, parterowej, częściowo podpiwniczonej tkalni mechanicznej (szed), parterowej maszynowni, dwóch piętrowych magazynów przędzy, parterowych ustępów, parterowej wiaty i piętrowego budynku gospodarczego na nieruchomości Juliusza Kindermana pod numerami 821ffa/23, 829r/25 przy ulicy Łąkowej w mieście Łodzi". [zobacz]

Straty spowodowane I wojną światową stworzyły potrzebę utworzenia spółki akcyjnej. W 1922 r. powstały „Zakłady Przemysły Bawełnianego Juliusza Kindermanna Sp. Akc.”, z kapitałem założycielskim 4,6 mln złp, zatrudniające 1000 osób.

W latach 1909-10, na ulicy Letniskowej 6/12, w obszarze leżącym wtedy poza granicami Łodzi (dz. Letniskowa 20), Juliusz Kindermann zbudował podmiejską willę wypoczynkową. Obiekt powstał na działce kupionej na początku XX w. przez rodziców Juliusza, Matyldę i Franciszka Kindermannów, od Teodora Steigerta. „Villa Klara”, nazwana tak na cześć żony Juliusza, otoczona była zespołem parkowym ze sztuczną grotą. Obiekt, z pozostałościami zespołu parkowego, istnieje do dzisiaj.

W 1930 r., na sąsiedniej działce, wtedy Letniskowej 14/20, zbudował podmiejską willę Artur Kindermann, syn Juliusza i Klary. W 2008 r. obiekt spłonął i obecnie jest w stanie ruiny.

 

Leopold Rudolf Kindermann

Leopold Kindermann rozpoczął w 1902 r. budowę secesyjnej willi na ulicy Wólczańskiej 31. Autorem projektu był Gustaw Landau-Gutenteger. Pałacyk powstawał na parceli wniesionej w posagu przez żonę Leopolda, Laurę Elizę Feder, córkę fabrykanta, Henryka Federa. Obiekt w stanie surowym powstał w ciągu 2 lat, ale prace wykończeniowe przeciągały się. Małżonkowie Kindermann zamieszkali przy Wólczańskiej 31 dopiero ok. 1909/10 r. Niewiele lat później, w 1917 r., zmarł Leopold Kindermann. W 1929 r. Eliza, wdowa po Leopoldzie, wyszła powtórnie za mąż za Emila Eiserta, który 3 lata wcześniej rozwiódł się z Jadwigą Neumann, córką warszawskiego przemysłowca. Małżonkowie mieli do dyspozycji dwie wille - Emila (pierwotnie Rudolfa Kellera) przy ulicy Długiej (dz. Gdańska 53) i Elizy, przy Wólczańskiej 31.

W 1911 r., na dokupionej przez Leopolda sąsiedniej działce przy Wólczańskiej 33, rozpoczęto budowę drugiej willi. Obiekt był prawdopodobnie przeznaczony dla teściowej Leopolda, Julii Feder, ale nie wiadomo, czy zdążyła tam zamieszkać - zmarła w 1917 r. W okresie międzywojennym willa przy Wólczańskiej 33 służyła córce Leopolda, Eleonorze Irenie i jej mężowi, Karolowi Steinertowi.

 

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone