pierzeja wschodnia

nr parzyste

  1. Rewolucji (2-12)
    1. Piotrkowska 2
    2. Piotrkowska 4
    3. Piotrkowska 6
    4. Piotrkowska 8
    5. Piotrkowska 10
    6. Piotrkowska 12
  2. Jaracza (14-32)
    1. Piotrkowska 14
    2. Piotrkowska 16
    3. Piotrkowska 18
    4. Piotrkowska 20
    5. Piotrkowska 22
    6. Piotrkowska 24
    7. Piotrkowska 26
    8. Piotrkowska 28
    9. Piotrkowska 30/32
  3. Narutowicza (34-52)
    1. Piotrkowska 34
    2. Piotrkowska 36
    3. Piotrkowska 38
    4. Piotrkowska 40
    5. Piotrkowska 42
    6. Piotrkowska 44
    7. Piotrkowska 46
    8. Piotrkowska 48
    9. Piotrkowska 50
    10. Piotrkowska 52
  4. Traugutta (54-70)
    1. Piotrkowska 54
    2. Piotrkowska 56
    3. Piotrkowska 58
    4. Piotrkowska 60
    5. Piotrkowska 62
    6. Piotrkowska 64
    7. Piotrkowska 66
    8. Piotrkowska 68
    9. Piotrkowska 70
  5. Moniuszki (72-74)
    1. Piotrkowska 72
    2. Piotrkowska 74
  6. Tuwima (76-98)
    1. Piotrkowska 76
    2. Piotrkowska 78
    3. Piotrkowska 80
    4. Piotrkowska 82
    5. Piotrkowska 84
    6. Piotrkowska 86
    7. Piotrkowska 88
    8. Piotrkowska 90
    9. Piotrkowska 92
    10. Piotrkowska 94
    11. Piotrkowska 96
    12. Piotrkowska 98
  7. Nawrot (100-124)
    1. Piotrkowska 100
    2. Piotrkowska 100a
    3. Piotrkowska 102
    4. Piotrkowska 102a
    5. Piotrkowska 104
    6. Piotrkowska 104a
    7. Piotrkowska 106
    8. Piotrkowska 108
    9. Piotrkowska 110
    10. Piotrkowska 112
    11. Piotrkowska 114
    12. Piotrkowska 116
    13. Piotrkowska 118
    14. Piotrkowska 120
    15. Piotrkowska 122
    16. Piotrkowska 124
  8. Roosevelta (126-144)
    1. Piotrkowska 126
    2. Piotrkowska 128
    3. Piotrkowska 130
    4. Piotrkowska 132
    5. Piotrkowska 134
    6. Piotrkowska 136
    7. Piotrkowska 138/140
    8. Piotrkowska 142
    9. Piotrkowska 144
  9. Piłsudskiego (146-160)
    1. Piotrkowska 146
    2. Piotrkowska 148
    3. Piotrkowska 150
    4. Piotrkowska 152
    5. Piotrkowska 154
    6. Piotrkowska 156
    7. Piotrkowska 158
    8. Piotrkowska 160
  10. Wigury (162-196)
    1. Piotrkowska 162
    2. Piotrkowska 164
    3. Piotrkowska 166
    4. Piotrkowska 168
    5. Piotrkowska 170
    6. Piotrkowska 172
    7. Piotrkowska 174
    8. Piotrkowska 176
    9. Piotrkowska 178
    10. Piotrkowska 180
    11. Piotrkowska 182
    12. Piotrkowska 184
    13. Piotrkowska 186
    14. Piotrkowska 188
    15. Piotrkowska 190
    16. Piotrkowska 192
    17. Piotrkowska 194
    18. Piotrkowska 196
  11. Brzeźna (198-232)
    1. Piotrkowska 198
    2. Piotrkowska 200
    3. Piotrkowska 202
    4. Piotrkowska 204
    5. Piotrkowska 206
    6. Piotrkowska 208
    7. Piotrkowska 210
    8. Piotrkowska 212
    9. Piotrkowska 214
    10. Piotrkowska 216
    11. Piotrkowska 218
    12. Piotrkowska 220
    13. Piotrkowska 222
    14. Piotrkowska 224/226
    15. Piotrkowska 228
    16. Piotrkowska 230/232
  1. Próchnika (1-11)
    1. Piotrkowska 1
    2. Piotrkowska 3
    3. Piotrkowska 5
    4. Piotrkowska 7
    5. Piotrkowska 9
    6. Piotrkowska 11
  2. Więckowskiego (13-27)
    1. Piotrkowska 13
    2. Piotrkowska 15
    3. Piotrkowska 17
    4. Piotrkowska 19
    5. Piotrkowska 21
    6. Piotrkowska 23
    7. Piotrkowska 25
    8. Piotrkowska 27
  3. Zielona (29-45)
    1. Piotrkowska 29
    2. Piotrkowska 31
    3. Piotrkowska 33
    4. Piotrkowska 35
    5. Piotrkowska 37
    6. Piotrkowska 39
    7. Piotrkowska 41
    8. Piotrkowska 43
    9. Piotrkowska 45
  4. 6 Sierpnia (47-63)
    1. Piotrkowska 47
    2. Piotrkowska 49
    3. Piotrkowska 51
    4. Piotrkowska 53
    5. Piotrkowska 55
    6. Piotrkowska 57
    7. Piotrkowska 59
    8. Piotrkowska 61
    9. Piotrkowska 63
  5. A. Struga (65-95)
    1. Piotrkowska 65
    2. Piotrkowska 67
    3. Piotrkowska 69
    4. Piotrkowska 71
    5. Piotrkowska 73
    6. Piotrkowska 75
    7. Piotrkowska 77
    8. Piotrkowska 79
    9. Piotrkowska 81
    10. Piotrkowska 83
    11. Piotrkowska 85
    12. Piotrkowska 87
    13. Piotrkowska 89
    14. Piotrkowska 91
    15. Piotrkowska 93
    16. Piotrkowska 95
  6. Zamenhofa (97-127)
    1. Piotrkowska 97
    2. Piotrkowska 99
    3. Piotrkowska 101
    4. Piotrkowska 103
    5. Piotrkowska 105
    6. Piotrkowska 107
    7. Piotrkowska 109
    8. Piotrkowska 111
    9. Piotrkowska 113
    10. Piotrkowska 115
    11. Piotrkowska 117
    12. Piotrkowska 119
    13. Piotrkowska 121
    14. Piotrkowska 123
    15. Piotrkowska 125
    16. Piotrkowska 127
  7. Mickiewicza (129-163)
    1. Piotrkowska 129
    2. Piotrkowska 131
    3. Piotrkowska 133
    4. Piotrkowska 135
    5. Piotrkowska 137
    6. Piotrkowska 139
    7. Piotrkowska 141
    8. Piotrkowska 143
    9. Piotrkowska 145
    10. Piotrkowska 147
    11. Piotrkowska 149
    12. Piotrkowska 151
    13. Piotrkowska 153
    14. Piotrkowska 155
    15. Piotrkowska 157
    16. Piotrkowska 159
    17. Piotrkowska 161
    18. Piotrkowska 163
  8. Żwirki (165-193)
    1. Piotrkowska 165
    2. Piotrkowska 167
    3. Piotrkowska 169
    4. Piotrkowska 171
    5. Piotrkowska 173
    6. Piotrkowska 175
    7. Piotrkowska 175a
    8. Piotrkowska 177
    9. Piotrkowska 179
    10. Piotrkowska 181
    11. Piotrkowska 183
    12. Piotrkowska 185
    13. Piotrkowska 187
    14. Piotrkowska 189
    15. Piotrkowska 191
    16. Piotrkowska 193
  9. Radwańska (195-225)
    1. Piotrkowska 195
    2. Piotrkowska 197
    3. Piotrkowska 199
    4. Piotrkowska 201
    5. Piotrkowska 203/205
    6. Piotrkowska 207
    7. Piotrkowska 209
    8. Piotrkowska 211
    9. Piotrkowska 213
    10. Piotrkowska 215
    11. Piotrkowska 217
    12. Piotrkowska 219
    13. Piotrkowska 221
    14. Piotrkowska 223
    15. Piotrkowska 225

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

Piotrkowska 91

nr hip. 764 (do 1850 r. - 138)

 

W latach 50-tych XIX w. posesja była własnością Ignacego Efenbergera.

W okresie 1853-58 wynajmował tutaj lokal Fryderyk Sellin (patrz poniżej). Przyszły założyciel Teatru Wielkiego na ulicy Konstantynowskiej, wystawiał u Efenbergera przedstawienia zespołów amatorskich. Dochody z występów przeznaczano na cele społeczne, przeważnie na miejski szpital św. Aleksandra.

W następnych latach posesja przeszła w ręce kupca, Karola Baucha.

 

W latach 70-tych XIX w. właścicielem nieruchomości został Ludwik Ranke. W 1877 r. uruchomił w domu frontowym ręczną tkalnię wyrobów wełnianych, wyposażoną w 7 krosien. W 1888 r. działalność została przeniesiona do nowej, trzypiętrowej tkalni w podwórzu. Produkcja odbywała się na 80 krosnach ręcznych, przy których pracowało nawet do 200 robotników.

Dalszy rozwój przedsiębiorstwa L. Ranke nie był możliwy na małej parceli w centrum miasta. Nowe obiekty fabryczne, początkowo farbiarnia i apretura, powstały poza ówczesnym obszarem Łodzi, przy ulicy Dąbrówki 19, później Dąbrowskiej 19 (dz. Dąbrowskiego, pomiędzy Podmiejską i Kilińskiego). W okresie międzywojennym, przy Dąbrowskiej 19 funkcjonowało zarówno przedsiębiorstwo założyciela, pod szyldem "Bracia Ranke", jak i inne podmioty, dzierżawiące powierzchnie przemysłowe. Ulokowała tam swoją produkcję, między innymi, firma "F. Jarisch", prowadzona przez synów Floriana Jarischa, Alfreda i Bruna. 

 

Od 1900 r. mieściła się pod tym adresem siedziba Towarzystwa Śpiewaczego „Lira”, zrzeszającego rzemieślników.

 

W 1911 r. dokonano przebudowy pierwotnego domu tkacza i przystosowano parterowy budynek do celów handlowych.

 

Przed I wojną Towarzystwo Kultury Polskiej utrzymywało tutaj czytelnię i bibliotekę publiczną.

 

Tkalnia na Piotrkowskiej 91 została zamknięta w 1915 r. Fabryczna oficyna przeszła w ręce drukarza, Zygmunta Terakowskiego. Od 1919 r. właścicielami drukarni zostali Bolesław Kotkowski (patrz poniżej) i Adolf Fronlich.

 

Materiały udostępnione przez Pana Pawła Nawrockiego.

Od grudnia 1926 r., w prawej części domu frontowego przy Piotrkowskiej 91, funkcjonował sklep żelazny Bolesława Jankowskiego – zobacz zdjęcia. Rozwój przedsiębiorstwa handlowego w następnych latach, pozwolił na otworzenie, w 1937 r., składu hurtowego przy ulicy Pierackiego 9 (dz. Roosevelta).

Z bogatym życiorysem założyciela sklepu żelaznego przy Piotrkowskiej 91, legionisty i konspiratora, można zapoznać się w opracowaniu Pana Pawła Nawrockiego, dostępnym w Kronice Miasta Łodzi – pobierz (.pdf).

Z Piotrkowską 91 związane były również losy brata Bolesława, Kazimierza Jankowskiego, który w latach 1917-19 terminował w drukarni Zygmunta Terakowskiego.

 

Dokumenty archiwalne:

1888 – „O budowie przez Ludwika Ranke murowanej, trzypiętrowej tkalni celem umieszczenia w niej ręcznych warsztatów tkackich i murowanej częściowo trzypiętrowej, a częściowo piętrowej oficyny częściowo mieszkalnej, a częściowo z przeznaczeniem na umieszczenie ręcznych warsztatów tkackich oraz magazynu towarów pod numerem 764 przy ulicy Piotrkowskiej i Spacerowej w mieście Łodzi”. [zobacz]

http://szukajwarchiwach.pl/39/1/0/4/409

1903 – „Projekt nadbudowy trzech pięter magazyny fabrycznego nad istniejącym parterowym budynkiem i budowy murowanych ustępów przy fabryce Rankego pod numerem 764/91 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

http://szukajwarchiwach.pl/39/1/0/4/9948/10/1

1911 – „Projekt na przebudowę przez braci Ranke murowanego, parterowego domu i budowę okien wystawowych pod numerem 91/764 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

http://szukajwarchiwach.pl/39/1/0/4/11833

 

Fryderyk Sellin (ur. 1831 r. - zm. 1914 r.) pochodził z Kalisza. W latach 40-tych XIX w. terminował w zawodzie cukiernika w Lublinie i Warszawie. Ok. 1850 r. przybył do Łodzi. Prawdziwą pasją Sellina był zawsze teatr. Pierwsze występy trup amatorskich organizował w latach 50-tych XIX w. pod tym adresem, w teatrze letnim przy Piotrkowskiej 91. Teatr był nazywany "Pod wiatrakiem", z powodu wiatraków stojących ówcześnie na tyłach sąsiednich posesji (Piotrkowska 93 i 95).

W pierwszej połowie lat 60-tych XIX w. Sellin zakupił nieruchomość przy ulicy Konstantynowskiej 14-16 (dz. Legionów 14-16). Na tyłach funkcjonującej już cukierni, w drewnianych zabudowaniach po byłej wojskowej ujeżdżalni koni, powstał teatr "Arkadia", w latach późniejszych przebudowany i przemianowany na "Apollo", z widownią na 800 miejsc.

Na przełomie XIX i XX w. ambicje teatralne Fryderyka Sellina nadal wykraczały poza poczynione inwestycje. 28 września 1901 r. miało miejsce uroczyste otwarcie Teatru Wielkiego, zbudowanego obok teatru "Apollo". Nowoczesny obiekt, wyposażony, między innymi, w oświetlenie elektryczne i centralne ogrzewanie, mógł pomieścić 1250 widzów. Otwarcie zaszczyciły swoją obecnością liczne znakomitości, wśród nich sam Henryk Sienkiewicz.

Łódzki Teatr Wielki okazał się dla Łodzi za wielki. Widownia, podobnie jak kasa właściciela, świeciła pustkami. W 1912 r. Fryderyk Sellin był zmuszony sprzedać cały teren przy Konstantynowskiej 14-16, razem z dwoma teatrami.

W czasie I wojny światowej Teatr Wielki pełnił rolę niemieckiego lazaretu, a 20 października 1920 r. doszczętnie spłonął w nieznanych okolicznościach. Teatr "Apollo", później pod nazwą "Popularny", funkcjonował jako kino do 1942 r., kiedy to również spłonął.

Działania Fryderyka Sellina na niwie kultury nie były jedynymi jakich się podejmował. W pierwszej połowie lat 90-tych XIX w., razem ze wspólnikiem, Józefem Rachalewskim, Sellin wybudował koszary na ówcześnie nowo powstającym przedłużeniu ulicy Benedykta (dz. 6 Sierpnia 84-86) - więcej na KOSZARY ŁÓDZKIE.

 

Bolesław Kotkowski, działając poprzez utworzoną w 1922 r. spółkę akcyjną, uruchomił w 1929 r. drukarnię przy ulicy Dowborczyków 18. Spółka Kotkowskiego zatrudniała 200 osób i funkcjonowała w oparciu  o bardzo nowoczesny park maszyn.

Obiekty fabryczne na Dowborczyków 18 (daw. ulica Juliusza, od imienia Juliusza Zilke, właściciela fabryki wyrobów drzewnych, mieszczącej się pod obecnym adresem Dowborczyków 9/11)  zostały wzniesione przez Teodora Meyerhoffa ok. 1880 r. Powstała wtedy okazała przędzalnia, drobniejsze budynki przemysłowe i willa właściciela. W 1901 r. wszystkie nieruchomości przeszły w ręce Juliusza Triebe, współwłaściciela fabryki kapeluszy na ulicy Targowej 2. Po ośmiu latach działalności, Triebe sprzedał całą posesję braciom Zapp (Otto, Emil i Alfons Zapp). Kolejnym właścicielem, po pożarze przędzalni w 1925 r., został Bolesław Kotkowski, który prowadził tutaj drukarnię do wybuchu II wojny.

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Ludwik Ranke Fabryka chustek i kortów
  • Arnekker i S-ka Skład wyrobów żelaznych, piece szamotowe
  • Bruno Landau Dom handlowo-ekspedycyjny
  • Stanisław Grochal Pracownia obuwia
  • „Union” Towarzystwo Ekspedycyjne
  • Jan Frykowski Biuro czasopism i ogłoszeń

 


piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone