pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_169

Piotrkowska 169

nr hip. 725 (do 1850 r. - 178)

 

Front posesji zajmował parterowy dom drewniany. Pusty plac przy Piotrkowskiej 169, po wyburzeniu frontowego drewniaka, jest jeszcze widoczny na fotografii Wacława Kamińskiego z lat 60-tych XX w. - drugi zdjęcie w galerii.

 

Przynajmniej od końca lat 60-tych XIX w., do wybuchu II wojny światowej, właścicielami nieruchomości byli przedstawiciele rodziny Müller - Johan Gottlieb Müller, później Juliusz August Müller i jego spadkobiercy.

Na początku lat 80-tych Johan Gottlieb Müller wykupił grunt działki.

1881 - "O wykupie czynszów przez Jana Gottlieba Müllera z gruntu nr 178/725 w mieście Łodzi". [zobacz]

W podwórzu posesji, od 1871 r., funkcjonowała niewielka fabryka bawełniana Johana Müller.

 

Rozwój przedsiębiorstwa nastąpił za sprawą syna Johana, Juliusza Augusta. Na początku XX w. produkcja wyrobów bawełnianych była zlokalizowana przy ulicy Wólczańskiej 53/Gdańskiej 80, w obiektach przemysłowych należących do Wilhelminy i Henryka Kinzler (zobacz poniżej).

W 1910 r., na terenie kupionym od Jakóba Hoffmana przy Senatorskiej 27 (dz. Senatorska 6), Linda Müller, wdowa po Juliuszu, wystawiła własną fabrykę wyrobów bawełnianych.

1910 - "Projekt budowy przez firmę „Juliusz Müller” murowanej, parterowej tkalni mechanicznej, parterowej kotłowni i maszynowni, komina i parterowego budynku gospodarczego pod numerem 27/896 przy ulicy Senatorskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Na froncie terenu fabrycznego, kończącego się na ulicy Milionowej (dz. Milionowa 5), Linda Müller zbudowała willę. Piętro zajmowały pomieszczenia mieszkalne, a na parterze urządzono kantor, ambulatorium i stołówkę dla pracowników.

W okresie międzywojennym „Fabryka Wyrobów Bawełnianych Juliusz Müller”, od 1928 r. spółka akcyjna, zatrudniała 250-300 robotników i była zarządzana przez synów Juliusza i Lindy, Rudolfa i Alfreda Müller (MA).

W 1938 r. ogłoszono upadłość przedsiębiorstwa rodziny Müller.

W obiektach przy Senatorskiej działało kilka innych firm, między innymi:

  • przędzalnia, właściciel Karol Heipel,
  • przędzalnia zarobkowa, właściciel Abram Szmul Weissberg,
  • wykończalnia zarobkowa, właściciel Zachariasz Zaromb i Spółka (w zarządzie spółki zasiadali Alfred i Rudolf Müller, skład na Piotrkowskiej 17).

 

Mieszkańcy posesji przy Piotrkowskiej 169

Poniższe informacje otrzymałem od Pani Carol Milgram, wnuczki Majera Szymona Budkowskiego i córki Jakuba Moritza Budkowskiego. Dziękuję.

Rodzina Budkowskich mieszkała i pracowała przy Piotrkowskiej 169 w okresie międzywojennym. Małżeństwo Majera Szymona (MA) (12.05.1893, Brójce – 20.01.1939, Łódź) i Szajny Złaty Lesz (MA) (21.01.1903, Łódź – 09.1942, Auschwitz) miało czterech synów:

  • Jakuba Moritza (13.05.1927, Łódź – 29.04.2016, Skokie, Illinois, USA),
  • Zanwela vel Zygmunta (02.12.1931, Łódź – 09.1944, Auschwitz),
  • Zukena vel Zenona (14.03.1934, Łódź – 12.02.1941, Łódź, getto),
  • Ruvena (14.03.1934, Łódź – 09.1944, Auschwitz).

Majer Szymon Budkowski był krawcem. W zakładzie funkcjonującym na froncie Piotrkowskiej 169 sprzedawał również materiały na ubrania i maszyny do szycia.

1929-36 – „Zakład krawiecki przy ul. Piotrkowskiej 169, właściciel Majer Budkowski”. [zobacz]

Żona Majera, Szajna, prowadziła pod tym samym adresem pracownię kapeluszy.

1934-37 – „Pracownia kapeluszy przy ul. Piotrkowskiej 169, właścicielka Szajna Złata Lesz-Budkowska”. [zobacz]

Szajna Złata Budkowska była nie tylko modystką. Pracowała jako wykwalifikowana pielęgniarka i asystentka chirurgiczna.

Majer Budkowski służył w polskiej kawalerii. Świadczą o tym zachowane zdjęcia. Do tej pory rodzinie nie udało się ustalić jednostki i okresu służby.

Rodzina Budkowskich mieszkała przy Piotrkowskiej 169 do momentu wypędzenia przez niemieckich nazistów. Majer Budkowski jest wymieniony w "Księdze Adresowej m. Łodzi 1937-39" (MA).

Z tragedii holokaustu ocalał tylko jeden przedstawiciel rodziny Budkowskich - syn Majera, Jakub Moritz Budkowski. Po zakończeniu II wojny światowej Jakub wyemigrował do USA. W nowej ojczyźnie zdobył papiery mistrza stolarskiego i otworzył firmę „Budd Construction Co., Inc.”.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Dokumenty archiwalne:

1911 - "Projekt przebudowy otworów okiennych na parterze i piętrze oraz obniżenia podłogi na parterze murowanej, piętrowej oficyny oznaczonej literą „w” na nieruchomości Juliusza Müllera pod numerem policyjnym 169 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Juliusz Miller Fabryka wyrobów bawełnianych

 

Wilhelmina i Henryk Kinzler

Główne obiekty fabryczne Wilhelminy i Henryka Kinzlerów powstały ok. 1895 r., jednak rozpoczęcie przemysłowej historii tego terenu w połowie lat 90-tych XIX w. byłoby błędem.

Przynajmniej od lat 80-tych XIX w. większa część działki 804, biegnąca od obecnej ulicy Wólczańskiej 53 na zachód i przecięta ulicą Długą (dz. Gdańska 78-80 i Gdańska 87), należała do A. Hochmutha. W głębi podwórza, pomiędzy Wólczańską 53, a Gdańską 78-80, Hochmuth wystawił obiekty fabryczne. Po śmierci założyciela fabryczną część posesji przejęła córka, Wilhelmina, zaś syn, Aleksander A. Hochmuth, otrzymał zachodnią, praktycznie nie zabudowaną część nieruchomości przy obecnej Gdańskiej 87.

1896 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Aleksandra Hochmutha w Łodzi, pod numerem 72/804e murowanej, trzypiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej i parterowych ustępów". [zobacz]

Pożar w 1894 r. strawił budynek przędzalni. W tym czasie Wilhelmina była już żoną Henryka Kinzlera.

1895 - "Projekt budowy trzypiętrowej, mechanicznej przędzalni w miejscu spalonej w 1894 roku i położonej przy ulicy Wólczańskiej pod numerem 804a należącej do Wilhelminy Kinzler, spadkobierczyni Hochmutha, w mieście Łodzi". [zobacz]

Obiekty przemysłowe pomiędzy Wólczańską, a Gdańską, rozbudowane przez małżeństwo Kinzlerów w następnych latach, służyły zarówno właścicielom i ich spadkobiercom (MA), jak i wielu innym przedsiębiorstwom włókienniczym - zobacz.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone