Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_69
29 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 69

ulica Piotrkowska 69 nr hip. 775

do 1850 r. nr 127

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego we wrześniu 1838 r., plac nr 127 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 69) objął tkacz przybyły z Czech, Ignacy Rütter.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki wyrobów bawełnianych, składającej się z 3 warsztatów, przy której 2 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia domu drewnianego dwufamilijnego gontami krytego.

 

Stosownie do protokołu z kwietnia 1846 r. Rütter sprzedał nieruchomość Wilhelmowi Hassenmeier.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 26, szerokości łokci 15, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Zgodnie z umową kupna-sprzedaży, zawartą w październiku 1849 r., Hassenmeier sprzedał nieruchomość Traugottowi Geisler, za rubli srebrnych 720.

 

Protokołem z czerwca 1862 r. Geisler sprzedał nieruchomość Józefowi Golda (zobacz poniżej rodzina Golda).

 

W latach 70-tych nieruchomość należała do Juliusza Pfeiffer, późniejszego właściciela sąsiedniej posesji przy Piotrkowskiej 71.

Około połowy lat 70-tych Pfeiffer wystawił dwupiętrową kamienicę frontową. Budynek stał już w 1876 r., o czym świadczy fragment umowy z 1876 r., dotyczącej budowy kamienicy frontowej przy Piotrkowskiej 73 - fasada w domu tym [Piotrkowska 73] urządzona być ma tak, jak jest urządzona w possessyi Pfeiffera N° 775 oznaczonej.

Pod koniec lat 70-tych Pfeiffer wykupił grunt działki.

1879 - "O wykupie bezterminowych czynszów przez Juliusza Pfeiffera z gruntu pod nr 127/775 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Wkrótce po wykupieniu gruntu, na przełomie lat 70-tych i 80-tych, Pfeiffer sprzedał nieruchomość Herszowi Nuchenowi Epstein.

Nieruchomość należała do Epsteina jeszcze w pierwszych latach XX w.

 

Taryfy domów z lat 1904-1920 wymieniają kolejnych właścicieli:

  • Beniamin Wiener (taryfy z lat 1904-1909),
  • małż. Marjem i Szmul Lewek Haskel i małż. Nauma i Eljasz Haskel (taryfy z lat 1910-1914),
  • małż. Fajga i Henoch Fajwisz (taryfa z 1920 r.).

 

* * *

 

Przed I wojną światową mieścił się tutaj skład znanej firmy „J. Fraget”, oferującej wyroby srebrne i platerowane.

 

Na początku XX w. funkcjonowały pod tym adresem eleganckie delikatesy, prowadzone przez spółkę "Okojew i Czkwianow", później samego Czkwianowa. Przed I wojną światową drugi sklep Artema Czkwianowa działał przy Piotrkowskiej 23.

W okresie międzywojennym magazyn z towarami kolonialnymi przy Piotrkowskiej 69 został poszerzony o ceniona w Łodzi winiarnię i restaurację

 

Przez pewien czas, w latach 1901-03, działała przy Piotrkowskiej 69 redakcja „Gońca Łódzkiego”. Z gazetą współpracował znany łódzki literat, Zygmunt Bartkiewicz.

 

W latach 20-tych okresu międzywojennego działały pod tym adresem składy:

  • fabryki wyrobów włókienniczych Józefa Rozenholca - produkcja w obiektach przy Gdańskiej 80,

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1890 - "Projekt budowy trzypiętrowej, murowanej oficyny mieszkalnej na nieruchomości Epszteina pod numerem 775 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1891 - "Projekt na budowę przez Nuchena Hersza Epszteina murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego oraz takich oficyn pod numerem 775 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1900 - "O budowie przez Hersza Nuchena Epszteina sklepu na parterze murowanego, trzypiętrowego domu pod numerem 69/775 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Maks Keller Skład papieru i materiałów piśmiennych
  • H. Kuczyński Skład wyrobów dzianych
  • Feliksa Arlet Biuro rekomendacyi pracy
  • „Maison Margot” Konfekcja i galanteria damska
  • „Goniec Łódzki” Drukarnia
  • Okojew i Czkwianow Skład win, koniaków, wódek i likierów
  • P. Jasionowski Fabryka i magazyn wyrobów jubilerskich i zegarków
  • M. H. Scheps Fabryka wyrobów kamgarnowych i wełnianych
  • I. Baumgarten Magazyn petersburskich wyrobów gumowych
  • Józef Fraget Skład fabryczny wyrobów platerowanych i srebrnych
  • Adolf Minor Skład wyrobów podszewkowych
  • I. Schwartz Zakład grawersko-pieczętarski
  • D. Peszes Magazyn jubilerski
  • R. Szafranowski Zakład przewozowy
  • Kaliński i Ciesielski Skład mebli
  • Bracia Mirscy Skład fabryczny tkalni mechanicznej w Zduńskiej Woli
  • Józef Rozenholc Fabryka wyrobów włókienniczych
  • B-cia Basiewicz Wyroby manufakturowe
  • Jankielewicz i Rozen Fabryka wyrobów wełnianych i bawełnianych
  • Grzegorz Szapował Fabryka wyrobów jedwabnych i wełnianych

 

 

rodzina Golda

Zobacz przedstawicieli rodziny Golda na Piotrkowska Tree.

Józef Golda i jego żona Katarzyna z domu Wilang, przybyli do Łodzi na początku lat 50-tych XIX w. Ze związku Jana i Katarzyny urodzili się:

  • Józef - ur. ok. 1849 (okolice Częstochowy), żona Maria Franciszka Strobach ślub 1875.
  • Jan - ur. 1854, zm. 1929, pierwsza żona Maria Simma (córka Wincentego Simma) ślub 1879, druga żona Emilia Paul ślub 1888.

 

Na początku XX w. Jan Golda wystawił przy Lipowej 83 obiekty stolarni mechanicznej. Wcześniejsza produkcja stolarska, również zmechanizowana, była prowadzona przy ulicy Długiej 101 (dz. Gdańska 101), na własnej posesji.

Działka przy Lipowej 83 należała wcześniej do Alojzego Balle, który w pierwszych latach XX w. stał się właścicielem nieruchomości przy Długiej 101. Należy sądzić, że doszło do zamiany.

1902 - "O budowie przez Jana Goldę murowanej, parterowej z poddaszem stolarni mechanicznej, takiej samej ręcznej stolarni, kotłowni i maszynowni, suszarni drewna, parterowej stróżówki i komina pod numerem 83/815 przy ulicy Lipowej w mieście Łodzi". [zobacz]

Przy produkcji mebli, listew wykończeniowych i drewnianych posadzek pracowało kilkudziesięciu robotników.

W latach międzywojennych tradycję profesji stolarskiej kontynuował syn Jana, z drugiego małżeństwa, Maksymilian Golda (ur. 1889). Żoną Maksymiliana była Eugenia Maria Schumpich (ślub 1920).

Prawdopodobnie ok. 1907 r. w głębi posesji Goldy, na wysokości obecnej Skłodowskiej-Curie 24, wystawiono dwupiętrowy budynek fabryczny z przeznaczeniem na produkcję włókienniczą. Zarówno do wybuchu I wojny światowej, jak i w okresie międzywojennym, przy Lipowej 83 funkcjonowało wiele podmiotów, między innymi:

- do I wojny:

  • "Bracia Dobraniccy J. i H.",
  • Lombard Grzegorz i Kon Abraham, Łódź, ul. Średnia 38, Lipowa 83 Przędzalnia,
  • Proppe i Fiedler, Fabryka wełny czesankowej,

- okres międzywojenny:

  • Wyroby włókiennicze, właściciel Ostrowski i Birencwajg,
  • Mechaniczna tkalnia, właściciel firma J. i M. Cytter,
  • Mechaniczna przędzalnia, właściciel firma Przemysł Włókienniczy Leon Mordyaner
  • "Pudełko" R. Prusse i S-ka,
  • Mechaniczna tkalnia, właścicielka Złata Cymerman,
  • Przędzalnia i szarparnia zarobkowa, właściciel Alwin Proppe,
  • Przędzalnia i szarparnia zarobkowa, właściciel Adalbert Wenske,
  • Farbiarnia i drukarnia tkanin, właściciel Aleksander Lesz,
  • Mechaniczna przędzalnia, właściciel firma B. Horowicz i M. Szafir.

Zniszczone budynki posesji fabrycznej Jana Goldy są jeszcze widoczne na zdjęciu Google.