Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_211
31 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 211

ulica Piotrkowska 211 nr hip. 704

do 1850 r. nr 201

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w marcu 1832 r., plac nr 201 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 211) objął tkacz przybyły z Czech, Józef Wolanek.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki bawełniano płuciennej, składającej się z 3 warsztatów tkackich, przy której 2 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia domu drewnianego gontami krytego.

 

Stosownie do protokołu spisanego w łódzkim Magistracie, w marcu 1842 r., Józef Wolanek sprzedał nieruchomość swojemu synowi, Antoniemu Wolanek - zobacz poniżej rodzina Wolanek.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom murowany mieszkalny pod dachówką, mający długości łokci* 28, szerokości łokci 16, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Antoni Wolanek zmarł przedwcześnie, w 1849 r., wieku 37 lat, a nieruchomość należała do jego pierworodnego syna, Antoniego juniora.

Po śmierci Antoniego juniora (zmarł w 1887 r.) posesja była w rękach jego sukcesorów.

1899-1901 - "O przejściu na Adolfa Wolanka czynszowych nieruchomości nr 201/704 i 1333 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Pod koniec pierwszej dekady XX w. spadkobiercy Antoniego Wolanka juniora sprzedali nieruchomość Ickowi Ajzykowi Groslajt.

Kamienica frontowa została zbudowana przez Groslajta według projektu z 1910 r., autorstwa Gustawa Landau-Gutentegera.

Icek Ajzyk Groslajt rozpoczął działalność komisyonera w drugiej połowie lat 90-tych XIX w. Do momentu wystawienia obiektów przy Piotrkowskiej 211, dom komisowy Groslajta funkcjonował pod kilkoma adresami w północnej części Łodzi - przy Południowej 13 (dz. Rewolucji 13), Średniej 18 (dz. Pomorska 18) i Cegielnianej 53 (dz. Jaracza 19).

W okresie międzywojennym nazwisko Groslajta pojawia się w kilku obszarach działalności, miedzy innymi:

  • Towarzystwo dla Przemysłu i Handlu Włóknistego „I. A. Groslajt” Sp. Akc. (MA),
  • Fabryka Wyrobów Włókienniczych Henryk Mandeltort i S-ka (MA),
  • Spółdzielczy Bank Kredytowy Właścicieli Nieruchomości m. Łodzi (MA).

Wymienione Towarzystwo dla Przemysłu i Handlu Włóknistego, zajmujące się głównie handlem przędzą i tkaninami bawełnianymi, prowadziło również produkcję własną. Należąca do Towarzystwa fabryka kołder i wyrobów bawełnianych dzierżawiła powierzchnie przy ulicy Karola/Żwirki 11-13, w obiektach przemysłowych Jakuba Kwaśnera i Józefa Lindenfelda (zobacz poniżej).

 

Dokument archiwalny:

1910 – „Projekt na budowę przez Icka Grossleita dwóch, murowanych, trzypiętrowych domów z dwiema takimiż oficynami i piętrowego budynku gospodarczego z ustępami pod numerem 211/704 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Zjednoczone Zakłady Przemysłowe K. Scheiblera i L. Grohmana Biuro sprzedaży
  • I. A. Groslajt Towarzystwo dla Handlu i Przemysłu Włóknistego
  • Edgar Wacław Glazer „Auto-Tradenig” Warsztat samochodowy

 

 

rodzina Wolanek

Zobacz przedstawicieli rodziny Wolanek na Piotrkowska Tree.

Józef Wolanek, który na początku lat 30-tych XIX w. osiedlił się przy ulicy Piotrkowskiej, był tkaczem, ale już jego syn, Antoni, został czeladnikiem, później majstrem piekarskim. Tradycja piekarska była kultywowana w rodzinie Wolanek przez kilkadziesiąt następnych lat.

Antoni Wolanek (ur. ok. 1912, zm. 1849 akt 10) był synem Józefa i Anna Dufek. W 1832 r. (akt 2) ożenił się z Marią Thoma (zobacz poniżej rodzina Thoma), a po przedwczesnej śmierci żony (zmarła w 1837 r.) poślubił jej młodszą siostrę, Elżbietę Thoma (ślub 1837 akt 56).

Dzieci Antoniego z pierwszego małżeństwa:

  • Antoni junior, ur. 1832, zm. 1887, żona Marianna Kutsche (1835-1896) ślub 1852,
  • Maria, ur. 1833,
  • Franciszka, ur. 1835, mąż Antoni Strobach ślub 1854. Córka Antoniego i Franciszki, Maria Franciszka, poślubiła Józefa Golda.
  • Zofia, ur. 1836.

Dzieci Antoniego z drugiego małżeństwa:

  • Agnieszka Wincencja, ur. 1838,
  • Karolina Anna, ur. 1839.

 

Młodszy brat Antoniego, Ignacy Wolanek, poślubił w 1835 r. Annę Thoma, siostrę Marianny.

Starsza siostra Antoniego, Anna, poślubiła w 1831 r. Jakuba Thoma.

 

W 1852 r. Antoni junior poślubił Marię (Mariannę) Kutsche (akt 36), córkę Alberta Kutsche. Ze związku Antoniego jr. i Marianny przyszły na świat dzieci:

  • Maria, ur. 1853, pierwsza żona Franciszka Fischera juniora,
  • Paulina, ur. 1855,
  • Amalia, ur. 1857, druga żona Franciszka Fischera juniora,
  • Antoni, ur. 1861,
  • Adolf, ur. 1863,
  • Gustaw Albert, ur. 1865,
  • Albert Józef, ur. 1868,
  • Otylia Antonina, ur. 1870,
  • Olga Karolina, ur. 1875,
  • Wanda Henrietta, ur. 1877.

 

 

rodzina Thoma

Zobacz przedstawicieli rodziny Thoma na Piotrkowska Tree.

Wacław Thoma, katolik, z zawodu kołodziej, urodził się ok. 1763 r. w Czechach. Już na początku lat 30-tych mieszkał z rodziną na Łódce. Z małżeństwa Wacława i Katarzyny Bohdys przyszły na świat dzieci:

  • Jakub, ur. ok. 1809 w Czechach, żona Anna Wolanek ślub 1831,
  • Maria, ur. ok. 1812 w Czechach, mąż Antoni Wolanek (pierwsza żona) ślub 1832,
  • Anna, ur. ok. 1815 w Czechach, mąż Ignacy Wolanek ślub 1835,
  • Elżbieta, ur. ok. 1819 w Czechach, mąż Antoni Wolanek (druga żona) ślub 1837,
  • Antonina, ur. ok. 1825 w Czechach, zm. 1897, pierwszy mąż Jerzy Fitz ślub 1842, drugi mąż Ignacy Kopczyński ślub 1847.

Wacław Thoma zmarł w sędziwym wieku 82 lat, w 1845 r.

 

 

Fabryka Jakuba Kwaśnera i Joska (Józefa) Lindenfelda

Pierwsze zabudowania Kwaśnera i Lindenfelda przy Karola 11 (później Karola 11-13) powstały w latach 80-tych XIX w. Przedsiębiorstwo było sukcesywnie rozbudowywane do wybuchu I wojny światowej.

1889 - "O budowie przez Jakuba Kwaśnera i Józefa Lindenfelda murowanej, dwupiętrowej przędzalni i komina na nieruchomości pod numerem 843 przy ulicy św. Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Abrama Jakuba Kwaśnera i Józefa Linderfelda trzypiętrowej przędzalni i parterowej stróżówki pod numerem 843e przy ulicy św. Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

1893 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Abrama Kwaśnera i Joska (Józefa) Lindenfelda murowanej, parterowej stajni, wozowni, mieszkania dla woźnicy, składu wełny i dobudowy części dwupiętrowej przędzalni pod numerem 843 przy ulicy św. Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

1911 - "Projekt odbudowy przez firmę "Kwaśner i Lindenfeld" po pożarze murowanej, trzypiętrowej przędzalni pod numerami 11-13/843 przy ulicy Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

Informacje o pożarze w 1911 r. możemy przeczytać w dzienniku „Rozwój” (MA).

1914 - "Projekt budowy przez firmę „Kwaśner i Lindenfeld” murowanej, parterowej szopy, murowanego, parterowego kantoru, instalacji maszyn-wilków na parterze murowanej, trzypiętrowej przędzalni pod numerami 11-13 przy ulicy św. Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

Podobnie jak w przypadku większości łódzkich fabryk, obiekty przemysłowe służyły zarówno produkcji własnej, jak i dzierżawie. W okresie międzywojennym, w obiektach należących do Kwaśnera i Lindenfelda funkcjonowało wiele podmiotów, między innymi:

  • Mechaniczna wytwórnia wyrobów dzianych, właściciel Izrael Falke,
  • Fabryka kołder i towarów bawełnianych, właściciel firma Karol Schultz i Spółka,
  • Fabryka kołder i wyrobów bawełnianych, właściciel firma Towarzystwo dla Przemysłu i Handlu Włóknistego I. A. Groslajt Spółka Akcyjna,
  • Mechaniczna tkalnia przy ul. Wólczańskiej 66, właściciel Herman Chwat (późniejsza produkcja na Wólczańskiej 66),
  • Mechaniczna stolarnia, właściciel Władysław Jankowski,
  • Szarparnia wełny, właściciel Nusen Lubiński,
  • Szarparnia wełny, właściciel Mojżesz Rozental,
  • Wykończalnia towarów bawełnianych, właściciele: Izrael Dobrzyński i Moszek Pacanowski.

W sierpniu 1934 r. na terenie fabryki wybuch ponownie groźny pożar (MA).

Przedsiębiorstwo Kwaśnera i Lindenfelda możemy jeszcze zobaczyć na zdjęciu z okresu międzywojennego (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz