Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_167
30 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 167

ulica Piotrkowska 167 nr hip. 726

do 1850 r. nr 177

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w lipcu 1834 r., plac N 177 przy ulicy Piotrkowskiej w nowej osadzie rękodzielniczej tutejszej (dz. Piotrkowska 167), objął tkacz przybyły z Czech, Franciszek Appeldt.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki wyrobów bawełnianych składającej się z 3 warsztatów przy których 2 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia frontowego domu drewnianego.

 

W grudniu 1843 r. Appeldt sprzedał połowę placu od strony ulicy Wólczańskiej Karolowi Welke, za kwotę 135 rubli (900 złp).

Kontraktem z sierpnia 1845 r. małżonkowie Joanna i Franciszek Appeldt sprzedali drugą połowę nieruchomości, od strony ulicy Piotrkowskiej, Karolowi Müller, za kwotę 237 rubli i 50 kopiejek (1550 złp).

 

Na podstawie umowy zamiany, sporządzonej w marcu 1863 r., małżonkowie  Rozalia i Karol Müller przekazali nieruchomość przy Piotrkowskiej małżeństwu Karoliny i Jana Gräser, zaś sami przenieśli się na ulicę Widzewską 1128 (dz. Kilińskiego 98-100).

 

Kontraktem z maja 1866 r. małżonkowie Gräser sprzedali nieruchomość Franciszkowi Lange, majstrowi murarskiemu zamieszkałemu w Warszawie, za kwotę 2437 rubli i 50 kopiejek.

W tym czasie stał na froncie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 30, szerokości łokci 18, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Franciszek Lange przekazał zarządzanie nieruchomością swojemu bratu, tkaczowi z Łodzi, Wilhelmowi Lange. Po 2 latach, w 1868 r., Franciszek odebrał plenipotencję Wilhelmowi i przekazał ją swojemu ojcu, Józefowi Lange.

 

Na mocy kontraktu z maja 1871 r. Józef Lange, w imieniu syna, Franciszka Lange, sprzedał nieruchomość Franciszkowi Müller, za kwotę 1600 rubli.

 

W kwietniu 1873 r. Müller sprzedał nieruchomość małżeństwu Matyldy i Ignacego Jäger, za kwotę 2400 rubli.

 

Plan Rudolfa Micińskiego z 1877 r. przedstawia nadal frontowy dom drewniany i wyłącznie drewniane zabudowania w podwórzu.

Na dokumentacji budowlanej z 1889 r. widać już kamienicę frontową i murowane oficyny fabryczne.

 

W latach 80-tych XIX w. funkcjonowała przy Piotrkowskiej 176 fabryka Juliusza Panzera (zobacz poniżej), produkująca wyroby wełniane systemu profesora Gustava Jägera. Można powiedzieć, że Panzer produkował u Jägera i według Jägera. Ciekawa, choć prawdopodobnie przypadkowa zbieżność.

 

W latach 80-tych XIX w. podwórze posesji Piotrkowskiej 167 miało już charakter czysto fabryczny.

Taryfy domów z okresu 1888-1920 podają wielu właścicieli nieruchomości - Chaima (Michała) Kohn, Józefa Beyer, Juliana Neufeld, Józefa Bukiet i Fischela Karnowskiego.

W kwietniu 1902 r. miał miejsce groźny pożar, o którym pisał dziennik "Rozwój" (MA).

Przed I wojną światową i w okresie międzywojennym, przy Piotrkowskiej 167 funkcjonowała duża liczba przedsiębiorstw - zobacz

 

Ostatnim obiektem przemysłowym, jaki powstał na nieistniejącej dzisiaj posesji, była trzypiętrowa tkalnia, wystawiona ok. 1910 r. przez Fischela Karnowskiego. Tkalnia Karnowskiego zachowała się do dzisiaj i możemy ją zobaczyć pod obecnym adresem al. Mickiewicza 15a.

Granice dawnych posesji Piotrkowskiej 165 i 167, naniesione na współczesny widok tego terenu, dają obraz dokonanych przemian - zobacz.

 

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1889 - "O nadbudowie przez Beyera i Kohna dwóch pięter na pomieszczenia kantoru i magazynu towarów nad istniejącą wilkownią pod numerem 726 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1898 – „O przeróbce przez Juliana Neufelda okien i drzwi, a także wyburzeniu trzech wewnętrznych ścian na parterze murowanego, piętrowego domu”. [zobacz]

1902 – „O odbudowie po pożarze murowanej, dwupiętrowej przędzalni i tkalni z nadbudową poddasza i nadbudową piętra z poddaszem nad istniejącym parterowym pomieszczeniem wilkowni, a również dobudowie murowanej klatki schodowej i przebudowie już istniejącej [przez] Juliana Neufelda pod numerem 726/167 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1910 – „Projekt na budowę przez Fiszela Karnowskiego murowanej, trzypiętrowej tkalni i parterowego budynku wilkowni pod numerem 726/167 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Julian Neufeld Fabryka sztucznej wełny
  • Szymon Wołkowicz Fabryka glansowanych sznurków i wstążek
  • D. Feldbrill Skład żelaza, stali, śrub i gwoździ
  • „PAW” Polsko-Amerykańska Fabryka Wyrobów Jedwabniczych
  • B. Tochterman Szarparnia

 

Juliusz Panzer

Juliusz Panzer, urodzony w 1852 r., był synem Fryderyka Roberta Panzer.

W połowie lat 80-tych fabryka wyrobów wełnianych Juliusza Panzera funkcjonowała przy Piotrkowskiej 167. Już wtedy właściciel stosował w produkcji system profesora Gustava Jägera (Jaegera) MA.

Pod koniec lat 80-tych XIX w. Panzer wystawił niedużą, mechaniczną fabrykę przy ulicy Łąkowej (początkowo droga bez nazwy, dz. Łąkowa 25).

1888 - "O budowie przez Juliusza Panzera murowanego, częściowo parterowego a częściowo piętrowego, domu mieszkalnego, parterowego, murowanego kantoru, dwupiętrowej mechanicznej tkalni, murowanej kotłowni, murowanego budynku gospodarczego i domku dla stróża na nieruchomości pod numerem 829nop przy projektowanej ulicy w mieście Łodzi". [zobacz]

Nieduże przedsiębiorstwo przy Łąkowej zatrudniało do 30 robotników i nadal produkowało zgodnie z systemem dr Jaegera (MA). Wyroby Juliusza Panzera były reklamowane jako "chroniące przed chorobami, a nawet z nich leczące". Cudowne właściwości odzieży nie spowodowały rewolucji w przemyśle włókienniczym, ani nie doprowadziły producenta do znaczącej zamożności. Po sprzedaży nieruchomości przy Łąkowej 25, postać Juliusza Panzera zniknęła z kart historii Łodzi, a teren fabryczny przeszedł w ręce jego imiennika, Juliusza Kindermanna.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz