Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_6
25 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

 

ulica Piotrkowska 6

ulica Piotrkowska 6 nr hip. 249

do 1850 r. nr 58

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w grudniu 1825 r., plac nr 58 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 6) objął Andrzej Jesse.

 

Zgodnie z dwoma kontraktami, które zaginęły już na początku lat 50-tych XIX w., Jesse sprzedał nieruchomość Andrzejowi Tebus, ten zaś Fryderykowi Leopold.

Pan Fryderyk z powodu pozaciąganych długów na mocy wyroków sądowych został z posesyi tej usunięty.

 

Kolejnym właścicielem nieruchomości został Józef Wejhan.

 

Zgodnie z kontraktem spisanym w styczniu 1840 r., Weichun sprzedał nieruchomość Karolowi Emde (zobacz poniżej rodzina Emde).

Emde kupił wprawdzie nieruchomość przy Piotrkowskiej 6 w 1840 r., ale dopiero 12 lat później pozyskał od Sukcesorów po Leopoldzie [Fryderyku Leopoldzie] Dowód z dn. 28 kwietnia 1852 r., że Ci zrzekają się wszelkich pretensyi do tej posesyi.

Protokół łódzkiego Magistratu, poświadczający przejęcie posesji przez Karola Emde, został spisany we wrześniu 1853 r. i potwierdzony przez Rząd Gubernialny Warszawski w maju 1855 r.

W przytoczonym powyżej dokumencie, z września 1853 r., jest wymieniony dom drewniany mieszkalny pod dachówką mający długości łokci* 24, szerokości łokci 19, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Na podstawie protokółu sporządzonego w łódzkim Magistracie, w styczniu 1860 r., Karol Emde sprzedał nieruchomość Edwardowi Koenig (König) - zobacz poniżej rodzina Koenig.

Powyższy dokument, ze stycznia 1860 r., wymienia dom murowany mieszkalny pod dachówką mający długości łokci 24, szerokości łokci 19, a wysokości łokci 5.

 

Pierwsze informacje zapisane w księdze hipotecznej dotyczą 1867 r. W tym czasie, dokładnie 1 kwietnia 1867 r., sporządzono kontrakt, na mocy którego Karol Hielle i Karol Dittrich (spółka "Hielle i Dittrich") kupiła nieruchomość przy Piotrkowskiej 6 od Emmy Czarnko, zamężnej bratanicy Edwarda Koenig, za kwotę 17 tyś. rbs. Przedmiotem kupna była tylko część nieruchomości (50 prętów*) od strony ulicy Piotrkowskiej. Przynależny ogród, o powierzchni 400 prętów, pozostał w rękach sprzedającej.

* - 300 prętów = 0,56 ha

Protokół sporzadzony w łódzkim Magistracie, w sierpniu 1869 r., poświadczający zakup nieruchomości przez Karola Hielle i Karola Dittricha, wymienia murowany dom o długości 37 łokci, szerokości 23 łokci i wysokości 12 łokci.

Rysunek elewacji frontowej pierwszej kamienicy prezentuje dokument budowlany z 1881 r. - zobacz.

Trudno mi w tej chwili stwierdzić, czy skład Zakładów Żyrardowskich przy Piotrkowskiej 6 funkcjonował przed 1867 r., w lokalu dzierżawionym od rodziny Koenig/Czarnko, ale z pewnością istniał już w czerwcu 1867 r., o czym informuje ogłoszenie w "Lodzer Zeitung".

W drugiej połowie lat 60-tych XIX w. łódzkim przedstawicielem firmy z Żyrardowa, jak zapisano w księdze hipotecznej zarządzający składem wyrobów lnianych z fabryki w Żyrardowie pod firmą "Hielle i Dittrich", był Wilhelm Martin.

Przynajmniej od lat 80-tych XIX w. nieruchomość żyrardowskiej firmy przybrała kształt litery "L" i objęła również działkę przy ulicy Południowej 447 (dz. Rewolucji 1905 r. 4).

Zgodnie z projektem z 1882 r., autorstwa Ignacego Markiewicza, spółka "Hielle i Dittrich" wystawiła trzypiętrową kamienicę frontową. Kamienica była komfortowo wyposażona. W mieszkaniach znajdowały się ubikacje i łazienki z wannami. Wynajęcie tutaj trzypokojowego mieszkania z kuchnią, na 3 piętrze (piętra niższe były droższe), kosztowało w 1893 r. 550 rubli rocznie. W południowej części Piotrkowskiej czynsze były niższe. Tygodniowa pensja robotnika wynosiła w tym czasie 4-5 rubli.

 

Pod koniec pierwszej dekady XX w. nieruchomość przy Piotrkowskiej 6 przeszła w ręce Abrama Dawida Eisnera.

A. D. Eisner był zamożnym kupcem, którego skład przędzy funkcjonował przy Dzielnej 22 (dz. Narutowicza 24), na należącej do niego nieruchomości. Przed I wojną światową A. D. Eisner był także właścicielem posesji przy Piotrkowskiej 111 i Piotrkowskiej 81.

W okresie międzywojennym, jak w przypadku wielu nieruchomości, trudno jest jednoznacznie określić właściciela Piotrkowskiej 6. Zarówno na początku lat 20-tych, jak i w latach późniejszych, pojawia się postać A. D. Eisnera, jednak liczne podziały majątkowe i zastawy hipoteczne zaciemniają obraz własności.

 

* * *

 

W latach 60-tych XIX w. działała przy Piotrkowskiej 6 cukiernia Adolfa Polte. Właściciel oferował różnorodny asortyment, od pierników i mączki czekoladowej, do Proszku Perskiego na wygubienie robactwa.

Adolf Polte (ur. ok. 1815, zm. 1872 akt 818), cukiernik, pochodził z Magdeburga, stolicy Saksonii. Przybył do Łodzi pod koniec lat 40-tych. W latach 50-tych mieszkał z rodziną przy obecnej ulicy Nowomiejskiej 10, a przynajmniej od połowy lat 60-tych mieszkał i prowadził cukiernię przy Piotrkowskiej 6.

 

Przed 1850 r. mieszkał pod tym adresem tkacz Florian Kindermann, brat Franciszka Kindermanna seniora. W 1843 r. Florian poślubił Wilhelminę Hoffmann primo voto Hänsch (akt 22).

Florian zrezygnował z profesji tkackiej i został szynkarzem. Tak pisze Anna Rynkowska:

W osadzie tkackiej pierwszy szynk powstał w 1827 r. przy Piotrkowskiej 45, na rogu ulicy Zielonej. Właścicielem był Wencel Bartosz, który w prowadzeniu szynku wyręczał się Florianem Kindermannem.

 

 

Księgi Adresowe

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Adolf Polte Sklep "wielobranżowy"
  • Hielle i Dittrich Skład główny wyrobów Tow. Akc. Zakładów Żyrardowskich
  • K. Sznajder Skład Warszawskiej Destylarni Parowej
  • Michał Kapuściński (daw. F. Łapiński) Magazyn obuwia (szewc)
  • L. Szerm Fabryka i skład czapek
  • F. Bromberg Dom konfekcyjny
  • A. Alter Magazyn bławatny i dom konfekcyjny
  • I. L. Margulies Fabryczny skład papieru

  • Spółdzielczy Bank Handlowo-Przemysłowy

  • Goldberg L. i S-ka Hurtowy skład biżuterii i artykułów kramarskich

 

 

rodzina Emde

Karol Emde, majster piekarski, urodził się ok. 1800 r. w mieście Korbach, w Księstwie Waldeck (obecnie obszar Hesji). Pod koniec lat 20-tych XIX w. mieszkał w Pabianicach, z których przeniósł się do Łodzi. W 1829 r. Emde poślubił Amalię Henriettę Dahlke (akt 1), a w 1839 r., po śmierci Amalii Henrietty, Annę (Joannę) Barbarę Friedrich (akt 31). Z drugiego małżeństwa, w 1841 r., przyszedł na świat Fryderyk (akt 384).

 

W 1878 r. Fryderyk Emde, farbiarz, poślubił Amalię Hiller (akt 269), córkę Franciszka Hillera. Ze związku Fryderyka i Amalii przyszła na świat Natalia Olga (ur. 1880 akt 941). Młodszym bratem Natalii Olgi był Karol Fryderyk (ur. 1881 akt 20).

Fryderyk Emde zmarł w 1884 r. (akt 741), w wieku zaledwie 42 lat.

 

W 1898 r. Natalia Olga poślubiła Henryka Kindermanna (akt 80), syna Franciszka Kindrmanna jr. Z małżeństwa Henryka i Natalii Olgi, w 1901 r., urodziła się Alicja Natalia (akt 317).

 

W 1922 r. Alicja Natalia Kindermann wyszła za mąż za Jerzego Ludwika Scheiblera (akt 20), syna Karola Scheiblera jr. i Anny Julii Melanii Grohman (córki Ludwika Grohmana).

 

Wymieniony powyżej Fryderyk Emde, syn Karola, uruchomił na początku lat 80-tych farbiarnię i  apreturę na własnej posesji, przy ulicy Zielonej 787 (dz. Zielona 18). Skład firmowy mieścił się przy Piotrkowskiej 51, na nieruchomości należącej do Franciszka Hillera, teścia Fryderyka. Po śmierci Fryderyka firmę, pod szyldem "Emde i S-ka" (później "A. i K. Emde"), prowadzili jego spadkobiercy (MA).

Na początku lat 90-tych uruchomiono produkcję we wsi Żabieniec (obecnie okolice al. Włókniarzy 151).

1892/93 - "O oświetleniu elektrycznym fabryki Emde i S-ka we wsi Żabieniec powiatu Łódzkiego". [zobacz]

Na nowym terenie fabrycznym, w 1896 r., wystawiono piętrową willę. Obiekt stoi do dzisiaj pod adresem al. Włókniarzy 151.

1896 - "O zatwierdzeniu projektu na budowę jednopiętrowego domu mieszkalnego firmy Emde i S-ka we wsi Żabieniec". [zobacz]

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

 

rodzina Koenig

Edward Koenig, majster piekarski, syn Ernesta (lekarza) i Krystyny Ginter (Günter), urodził się w 1809 r. w Stawiszynie, w ówczesnym Obwodzie Kaliskim. W 1830 r., w Turku, poślubił Antoninę Zdziarską (akt 1), córkę Jakuba i Marianny Nawrockiej. Małżeństwo Edwarda i Antoniny było bezdzietne. Edward zginą we wrześniu 1860 r. w Łowiczu (akt 53) - utopił się w rzece Bzurze.

W 1861 r. Antonina wyszła powtórnie za mąż, za Michała Nawrockiego (akt 87). Przynajmniej od drugiej połowy lat 60-tych, prawdopodobnie po sprzedaży nieruchomości przy Piotrkowskiej 6 Emmie Koenig (voto Czarnko, bratanicy pierwszego męża, Edwarda), Antonina była właścicielką nieruchomości przy ulicy Średniej 352 (dz. Pomorska 38).

 

Młodszy brat Edwarda, Ludwik, również majster piekarski, urodził się 1811 r. W 1834 r., w Łodzi, poślubił Julię (Juliannę) Torno (akt 53). Ze związku Ludwika i Julii przyszła na świat Emma (ur. 1836 akt 18). W 1864 r. Emma wyszła za mąż za rosyjskiego oficera, Leonarda Czarnko.

Przynajmniej od lat 40-tych XIX w. rodzina Ludwika Koeniga zajmowała własny dom masiv  murowany o piętrze przy Nowym Rynku 3 (dz. pl. Wolności 6). Po śmierci Ludwika (zmarł przedwcześnie w 1849 r.) posesja przy Nowym Rynku należała do jego żony Julii (secundo voto Lattke, zm. 1876 akt 456). Nieruchomość była w rękach przedstawicieli rodzin Koenig/Lattke przynajmniej do końca lat 60-tych.

 

Julia, wdowa po Ludwiku, poślubiła w 1854 r. Jana Karola Bogumiła Lattke (akt 27). Z drugiego małżeństwa Julii przyszła na świat Berta (ur. 1859 akt 572).

W 1880 r. Berta poślubiła Fryderyka Lange MA (akt 49), współwłaściciela firmy "Bracia Lange" (fabryka maszyn przy ulicy Andrzeja 811 MA, obecnie Andrzeja 19-21).

Emma Koenig (voto Czarnko), po powrocie z Rosji w 1918 r. (wtedy już wdowa), zamieszkała u swojej przyrodniej siostry, Berty, na ulicy Andrzeja 21 (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury