Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_169
30 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 169

ulica Piotrkowska 169 nr hip. 725

do 1850 r. nr 178

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w kwietniu 1832 r., plac nr 178 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 169) objął tkacz przybyły z Saksonii, August Beyerlein.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki bawełniano płuciennej, składającej się z 3 warsztatów tkackich, przy której 2 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia domu drewnianego gontami krytego, 26 łokci* długości, 16 łokci szerokości i 5 łokci wysokości.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Trudno powiedzieć czy dom wybudował Beyerlein, czy zrobił to następny kolonista, ale na froncie stanął parterowy dom drewniany.

 

Przynajmniej od lat 50-tych właścicielem nieruchomości był Jan Gottlieb Müller,

W 1836 r., już w Łodzi, Müller poślubił Annę Rozynę Pippel (akt 38). Z tego związku przyszedł na świat Juliusz August Müller (ur. 1848 akt 245). W 1872 r. Juliusz August poślubił Lindę Nippe (akt 71).

Juliusz August zapoczątkował dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa włókienniczego. Na początku XX w. produkcja wyrobów bawełnianych była zlokalizowana przy ulicy Wólczańskiej 53/Gdańskiej 80, w obiektach przemysłowych należących do Wilhelminy i Henryka Kinzler (zobacz poniżej).

W 1910 r., na terenie kupionym od Jakóba Hoffmana przy Senatorskiej 27 (dz. Senatorska 6), Linda Müller, wdowa po Juliuszu, wystawiła własną fabrykę wyrobów bawełnianych.

1910 - "Projekt budowy przez firmę „Juliusz Müller” murowanej, parterowej tkalni mechanicznej, parterowej kotłowni i maszynowni, komina i parterowego budynku gospodarczego pod numerem 27/896 przy ulicy Senatorskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Na froncie terenu fabrycznego, kończącego się na ulicy Milionowej (dz. Milionowa 5), Linda Müller zbudowała willę. Piętro zajmowały pomieszczenia mieszkalne, a na parterze urządzono kantor, ambulatorium i stołówkę dla pracowników.

W okresie międzywojennym Fabryka Wyrobów Bawełnianych "Juliusz Müller", od 1928 r. spółka akcyjna, zatrudniała 250-300 robotników i była zarządzana przez synów Juliusza i Lindy, Rudolfa i Alfreda Müller (MA).

W 1938 r. ogłoszono upadłość przedsiębiorstwa rodziny Müller.

W obiektach przy Senatorskiej działało kilka innych firm, między innymi:

  • przędzalnia, właściciel Karol Heipel,
  • przędzalnia zarobkowa, właściciel Abram Szmul Weissberg,
  • wykończalnia zarobkowa, właściciel Zachariasz Zaromb i Spółka (w zarządzie spółki zasiadali Alfred i Rudolf Müller, skład na Piotrkowskiej 17).

Zobacz przedstawicieli rodziny Müller na Piotrkowska Tree.

 

* * *

 

W latach II wojny światowej funkcjonował pod tym adresem sklep Roberta Kühna, oferujący artykuły techniczne dla przemysłu włókienniczego (drugie zdjęcie w galerii).

 

Mieszkańcy posesji przy Piotrkowskiej 169

Poniższe informacje otrzymałem od Pani Carol Milgram, wnuczki Majera Szymona Budkowskiego i córki Jakuba Moritza Budkowskiego.

Rodzina Budkowskich mieszkała i pracowała przy Piotrkowskiej 169 w okresie międzywojennym. Małżeństwo Majera Szymona (MA) (12.05.1893, Brójce – 20.01.1939, Łódź) i Szajny Złaty Lesz (MA) (21.01.1903, Łódź – 09.1942, Auschwitz) miało czterech synów:

  • Jakuba Moritza (13.05.1927, Łódź – 29.04.2016, Skokie, Illinois, USA),
  • Zanwela vel Zygmunta (02.12.1931, Łódź – 09.1944, Auschwitz),
  • Zukena vel Zenona (14.03.1934, Łódź – 12.02.1941, Łódź, getto),
  • Ruvena (14.03.1934, Łódź – 09.1944, Auschwitz).

Majer Szymon Budkowski był krawcem. W zakładzie funkcjonującym na froncie Piotrkowskiej 169 sprzedawał również materiały na ubrania i maszyny do szycia.

1929-36 – „Zakład krawiecki przy ul. Piotrkowskiej 169, właściciel Majer Budkowski”. [zobacz]

Żona Majera, Szajna, prowadziła pod tym samym adresem pracownię kapeluszy.

1934-37 – „Pracownia kapeluszy przy ul. Piotrkowskiej 169, właścicielka Szajna Złata Lesz-Budkowska”. [zobacz]

Szajna Złata Budkowska była nie tylko modystką. Pracowała jako wykwalifikowana pielęgniarka i asystentka chirurgiczna.

Majer Budkowski służył w polskiej kawalerii. Świadczą o tym zachowane zdjęcia. Do tej pory rodzinie nie udało się ustalić jednostki i okresu służby.

Rodzina Budkowskich mieszkała przy Piotrkowskiej 169 do wybuchu II wojny światowej. Majer Budkowski jest wymieniony w "Księdze Adresowej m. Łodzi 1937-39" (MA).

Z tragedii holokaustu ocalał tylko jeden przedstawiciel rodziny Budkowskich - syn Majera, Jakub Moritz Budkowski. Po zakończeniu wojny Jakub wyemigrował do USA. W nowej ojczyźnie zdobył papiery mistrza stolarskiego i otworzył firmę „Budd Construction Co., Inc.”.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1911 - "Projekt przebudowy otworów okiennych na parterze i piętrze oraz obniżenia podłogi na parterze murowanej, piętrowej oficyny oznaczonej literą „w” na nieruchomości Juliusza Müllera pod numerem policyjnym 169 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Juliusz Miller Fabryka wyrobów bawełnianych

 

Otylia Wilhelmina (Mina) i Henryk Maurycy Kintzler

Przynajmniej od lat 80-tych XIX w. nieruchomość pomiędzy obecną ulicą Wólczańską 53, a Gdańską 78-80, należała do Fryderyka Augusta Hochmuth. W głębi podwórza powstały obiekty fabryczne.

Po śmierci założyciela (zmarł w 1895 r. akt 136) fabrykę odziedziczyła jego córka, Wilhelmina i jej mąż, Henryk Maurycy Kintzler (ślub w 1879 akt 15).

1895 - "Projekt budowy trzypiętrowej, mechanicznej przędzalni w miejscu spalonej w 1894 roku i położonej przy ulicy Wólczańskiej pod numerem 804a należącej do Wilhelminy Kinzler, spadkobierczyni Hochmutha, w mieście Łodzi". [zobacz]

Obiekty przemysłowe służyły zarówno właścicielom i ich spadkobiercom (MA), jak i wielu innym przedsiębiorstwom włókienniczym - zobacz.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz