Skorupki

ulica Piotrkowska 39

ulica Piotrkowska 39 nr hip. 267

do 1850 r. nr 196

Plan Józefa Lenartowskiego z 1849 r. przedstawia teren po zachodniej stronie Piotrkowskiej, pomiędzy obecną ulicą Więckowskiego i Zieloną, bez zaznaczonych parceli. Obszar ten (z wyjątkiem dwóch płytkich działek przy Piotrkowskiej 29 i 31), określany mianem "gruntów staromiejskich", należał do mieszkańców dawnej, rolniczej Łodzi. Ze względu na wygórowane ceny, nie doszło do wykupu terenu przez rząd.

Nietypowy, ukośny przebieg posesji tej części Piotrkowskiej jest pozostałością po pierwotnym przebiegu gruntów rolnych.

Prawdopodobnie od 1831 r., od momentu sprzedaży nieruchomości nr 201 (dz. Piotrkowska 19-21), obszerną działkę nr 196 (dz. Piotrkowska 35-37-39) kupili małżonkowie Fryderyk i Wilhelmina Sperling (zobacz rodzina Sperling).

Zobacz przedstawicieli rodziny Sperling na Piotrkowska Tree.

Kontraktem z czerwca 1850 r. Sperling sprzedał nieruchomość przy Piotrkowskiej 39 małżonkom Krystynie i Henrykowi Heider, za kwotę 900 rubli.

Żona Henryka, Krystyna Dorota z d. Lässig, córka Fryderyka Wilhelma Lässig, zmarła w 1855 r. W tym samym roku Henryk poślubił Augustę z d. Schröder.

Wybrane dzieci Henryka i Augusty:

• Maria Ludwika, mąż Ernest Paweł Hintz, syn Leopolda Hintza,
• Adolf Gustaw, żona Emilia Stentzel - zobacz poniżej rodzina Stentzel
• Otylia Paulina, mąż Karol Fryderyk Ranke, brat Ludwika Ranke,
• Ludwika, mąż Wilhelm Pfeiffer, syn Traugotta Pfeiffera.

Parterowy dom drewniany, stojący na froncie Piotrkowskiej 39, spłonął w 1874 r., a Heider otrzymał odszkodowanie od Towarzystwa Ogniowego.

Zobacz przedstawicieli rodziny Heider na Piotrkowska Tree.

Na mocy kontraktu zawartego w styczniu 1875 r., Heider sprzedał nieruchomość właścicielowi cukierni, Józefowi Czapiewskiemu, za kwotę 12 tys. rubli.

Czapiewski wystawił wkrótce dwupiętrową kamienicę frontową.

Józef Czapiewski (metrykalnie Józef Rafał) poślubił w styczniu 1867 r., w Zgierzu, Florentynę Emilię Birnbaum. W tym samym czasie Czapiewski otworzył cukiernię przy Piotrkowskiej 21 (MA).

Zobacz przedstawicieli rodziny Czapiewskich na Piotrkowska Tree.

Umową z grudnia 1890 r. Czapiewski sprzedał nieruchomość Chilowi Dawidowi Tempel, który przebudował kamienicę frontową według projektu Gustawa Landau-Gutentegera z 1891 r. Projekt elewacji prezentuje trzecie zdjęcie w galerii.

Na początku lat 90-tych Tempel kupił niezabudowaną, frontową część posesji przy ulicy Cegielnianej (dz. Jaracza 27) i wystawi tam budynek magazynowy. W 1909 r. magazyn zaadaptowano na potrzeby Teatru Polskiego (więcej na Piotrkowskiej 200).

W drugiej połowie lat 90-tych, do ok. 1907 r., posesja przy Piotrkowskiej 39 należała do Chaima Mendela Wintera, właściciela składu przędzy. Wcześniejszy skład Wintera funkcjonował przy Piotrkowskiej 24.

Warto w tym miejscu przypomnieć inną nieruchomość Wintera, zlokalizowaną przy ulicy Zielonej 5/7 - zobacz poniżej.

Taryfy domów z lat 1908-1920 wymieniają następnych właścicieli:

• firma „Wilhelm Brass i S-wie” (lata 1908-1911),
• bracia Wolf i Majer Eisner (lata 1912-1920). Majer Eisner, w spółce z Szulimem Białerem, prowadził pod tym adresem dom handlowy.

Księga inwentarzowa i właściciele nieruchomości w latach 1930-1936 (zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi) - zobacz

* * *

Na przełomie lat 80-tych i 90-tych XIX w. działała tutaj znana w Łodzi cukiernia A. Wüstehube.

W okresie pierwszej dekady XX w. Antoni Grudziński prowadził przy Piotrkowskiej 39 szkołę muzyczną.

Pod tym adresem mieściło się przedstawicielstwo Niemiecko-Rosyjskiego Towarzystwa Transportów i Żeglugi, prowadzone przez Zygmunta Teemana (Teemanna), który do 1922 r. również mieszkał przy Piotrkowskiej 39.

W latach 1922-25 Teeman zbudował dwa obiekty na pustej działce przy ulicy Wólczańskiej 17. W domu wystawionym w głębi posesji, w latach 1922-23, Teeman zamieszkał z żoną Ewą, poślubioną w 1920 r. Drugi obiekt, frontowy, zbudowany w okresie 1923-25, pełnił rolę siedziby łódzkiego oddziału Międzynarodowego Towarzystwa Transportów i Żeglugi "Mitranza" SA (MA), którego Teeman był w tym czasie dyrektorem.

Niezabudowana parcela przy Wólczańskiej 17 należała wcześniej do Edwarda Hentschel (przez krótki czas, przed sprzedażą Teemanowi, właścicielem był Izaak Bornstein), właściciela fabryki przy Wólczańskiej 12.

MA (materiały archiwalne) - zobacz

Archiwalne dokumenty budowlane:

1891 – „Zdjęty z natury plan przeprowadzonych samowolnie [robót] na nieruchomości pod numerem 267 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi w murowanym, dwupiętrowym domu należącym do Dawida Tempela”. [zobacz]

1899 – „Projekt przebudowy parteru domu frontowego właściciela Chaima Mendla Wintera na nieruchomości pod numerem 267/39 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1911 – „Projekt przebudowy sklepu z przeróbką okien wystawowych na nieruchomości braci Wolfa i Majera Eisner pod numerem 267/39 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

Ogłoszenia prasowe:

• A. Wüstehube Cukiernia
• Sucher Lewkowicz Magazyn okryć damskich
• W. Madler Fabryka wyrobów rękawicznych
• Adolf Rosenthal Towary galanteryjne
• Izydor Littauer Skład tiulów, koronek i wstążek
• Szapsia Gecht Skład towarów manufakturowych
• H. Jelin Skład towarów tabacznych
• Lange i Szmulowicz Fabryka wyrobów kamgarnowych i szewiotów
• Antoni Grudziński Szkoła muzyczna
• Józef Pankowski Fabryka gorsetów
• Ch. D. Jankielowicz Zakład introligatorski
• S. Budzyner Fabryka wyrobów wełnianych
• Tow. Akc. Zakładów Bawełnianych Karola Scheiblera Skład fabryczny
• Zygmunt Teeman Przedstawicielstwo Niemiecko-Rosyjskiego Towarzystwa Transportów i Żeglugi
• Mieczyslaw Weinberg Biuro próśb i tłomaczeń
• „Wulkan” Skład fabryczny wyrobów metalowych i emaliowanych

rodzina Stentzel (Stenzel)

Zobacz przedstawicieli rodziny Stentzel na Piotrkowska Tree.

Franciszek Stentzel (Stenzel), wyrobnik, przybył do Nowosolnej, wraz z innymi kolonistami, na początku XIX w. W 1808 r. urodził się Mateusz, syn Franciszka i jego żony, Anny Marii z d. Ziegler.

Mateusz nie poszedł w ślady ojca i zapoczątkował, trwającą kilka następnych pokoleń, profesję młynarza. W 1828 r. poślubił Reginę z d. Abel. Z tego małżeństwa, w 1831 r., przyszedł na świat Fryderyk.

W 1851 r. Fryderyk, młynarz, poślubił Elżbietę z d. Krieg. Małżonkowie opuścili Nowosolną i zamieszkali w podłódzkiej wsi Zarzew. W 1857 r. Fryderyk z rodziną przeniósł się do Łodzi i objął plac nr 239 przy ulicy Średniej (dz. Pomorska 60). W głębi działki, siegajacej do obecnej ulicy Północnej (w tym czasie Północna kończyła się na obecnej ulicy Kilińskiego), stanął wiatrak.
Fryderykowi, podobnie jak wcześniej jego ojcu, dobrze się wiodło. Sukcesywnie obejmował sąsiednie działki. W latatch siedemdziesiatych należał do niego rozległy teren, ograniczony ulicami Średnią, Nowo-Targową (dz. Sterlinga) i Północną, na którym zboże mieliły dwa drewniane wiatraki.

W latatch osiemdziesiatych wiatraki znikały z krajobrazu Łodzi. Zastępowały je młyny napędzane siłą pary. Nie inaczej było w przypadku rodziny Stentzelów. Gustaw, syn Fryderyka i Elżbiety, był już właścicielem młyna mechanicznego, stojącego przy obecnej Pomorskiej 58. W obiekcie służącym pierwotnie mieleniu zboża, funkcjonuje dzisiaj "Biedronka".
Gustaw Stentzel nie ograniczył sie tylko do kultywowania kunsztu młynarskiego. W latach 90 tych dobudował do młyna nowe obiekty, które posłużyły produkcji włókienniczej.

1896-97 - "O budowie przez Gustawa Stenzla murowanej, dwupiętrowej przędzalni wełny, parterowych ustępów, stajni i wozowni przy ulicy Średniej pod numerem 58/367 w mieście Łodzi". [zobacz]

1899 - "O budowie przez Gustawa Stenzla przybudówki do istniejącej murowanej przędzalni wełny, a także dwupiętrowej przędzalni wełny i parterowej stajni w mieście Łodzi". [zobacz]

W 1925 r. miał miejsce groźny pożar, o którym informowała "Ilustrowana Republika" - zobacz
Nieruchomości przy Pomorskiej 56 i 58 pozostawały w rękach rodziny Stentzelów do wybuchu II wojny światowej.

Na koniec kilka wybranych koligacji.
Siostra Elżbiety, żony Fryderyka, Małgorzata Krieg, poślubiła Augusta Agathera - zobacz rodzina Agather.
Trzy córki Fryderyka i Elżbiety:

• Filipina Stentzel - wyszła za maż za Georga Meesa. Przedstawiciele rodziny Mees byli związani z historią nieruchomości przy Piotrkowskiej 38-40, 162 i 229. 
• Emilia Stentzel - poślubiła Adolfa Heidera., syna Henryka, właściciela tej nieruchomości.
• Emma Stentzel - wyszła za mąż za Aleksego Drewinga. 

Zielona 5/7

Nieruchomość przy Zielonej 265c (dz. Zielona 5/7) była w rękach Chaima Wintera przynajmniej od pierwszej połowy lat 90-tych. W tym czasie front zachodniej części działki zajmowała już dwupiętrowa kamienica (dz. Zielona 7). Prezentowany poniżej projekt zagospodarowania wschodniej części działki, z 1893-94 r., wywołał sprzeciw właściciela sąsiedniej posesji, Szaji Wiślickiego, który wystąpił o cofnięcie zgody na budowę.

1893-94 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Chaima Wintera dwupiętrowej oficyny i parterowych ustępów pod numerem 265c przy ulicy Zielonej w mieście Łodzi". [zobacz]

Faktycznym powodem sporu była granica nieruchomości Wintera i Wiślickiego, której linia tworzyła ostry klin, utrudniający wystawienie budynku frontowego - zobacz.

Oponenci doszli do porozumienia, wyznaczyli nową linię graniczną, co w efekcie umożliwiło Winterowi wystawienie trzypiętrowej kamienicy frontowej we wschodniej części działki (dz. Zielona 5), a Wiślickiemu budowę okazałego obiektu frontowego przy obecnej Zielonej 3.

1896 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Chaima Mendla Wintera murowanego, trzypiętrowego, podpiwniczonego domu mieszkalnego i innych zabudowań pod numerami 3/265c i 5/265c w Łodzi". [zobacz]

1895 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Szaję Wiślickiego, w Łodzi pod numerem 45/264, murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego i takich samych oficyn". [zobacz]

Przez krótki czas, ok. 1908-1911, nieruchomość przy Zielonej 5/7 przeszła w ręce hrabiego Stanisława Łubińskiego i jego żony Marii. Czy Pan Stanisław był potomkiem hrabiego Henryka Łubińskiego, ziemianina, finansisty i przemysowca? Do wyjaśnienia.

Od ok. 1912 r. połączone posesje przy ulicy Zielonej były własnością Arona Szlamy Königsberga i jego żony Chany.

Wigury

Piłsudskiego

Roosevelta

Nawrot

Tuwima

Moniuszki

Traugutta

Narutowicza

Jaracza

Rewolucji 1905

Tymienieckiego

Brzeźna

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Żwirki

Mickiewicza

Zamenhofa

Andrzeja

6 Sierpnia

Zielona

Więckowskiego

Próchnika

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Czerwona