Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_57
29 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 57

ulica Piotrkowska 57 nr hip. 781

do 1850 r. nr 121

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, z kwietnia 1832 r., plac nr 121 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 57) objął tkacz przybyły z Czech, Jan Beyer.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki bawełniano płuciennej, składającej się z 3 warsztatów, przy której 2 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia domu drewnianego gontami krytego 28 łokci długości, 12 łokci szerokości, 5 łokci wysokości.

Kalendarz Jana Petersilge na rok 1870 wymienia nadal Jana Beyer jako właściciela.

 

Następny właściciel, Gustaw Lorenz (zobacz poniżej Rodzina Lorenz), wystawił w latach 70-tych jednopiętrowy dom frontowy (drugie i trzecie zdjęcie w galerii).

W podwórzu, sięgającym do ulicy Spacerowej, stanęły oficyny fabryczne. Bliżej Piotrkowskiej Lorenz uruchomił ręczną tkalnię wyrobów wełnianych (MA), zaś w głębi posesji, wzdłuż działki, wystawił okazałą tkalnię mechaniczną (MA).

Następne obiekty fabryczne powstały na początku lat 90-tych XIX w. Większość z nich zajęła niezagospodarowane tyły sąsiedniej posesji, przy Piotrkowskiej 59. Budynek nowej tkalni został ustawiony frontem do ulicy Spacerowej.

1891 – „O budowie przez Gustawa Lorentza trzypiętrowej ślusarni, stolarni, sklepu, parterowej pralni z mieszkaniem dla stróża i piwnicą; piętrowej maszynowni i podwyższenia komina fabrycznego na nieruchomości numer 780 i 781 przy ulicy Promenadnej w Łodzi”. [zobacz]

1892 - "O budowie przez Towarzystwo Akcyjne Lorentz w mieście Łodzi przy ulicy Spacerowej na nieruchomości fabrycznej o numerach 780 i 781 czteropiętrowej tkalni, kotłowni, maszynowni, komina i ustępów". [zobacz]

1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Gustawa Lorentza w mieście Łodzi, przy ulicy Piotrkowskiej pod numerami 780 i 781, murowanej, trzypiętrowej oficyny dla ręcznych warsztatów, takiej samej oficyny z przeznaczeniem na magazyny oraz murowanej, piętrowej pralni i [poczekalni dla chorych]". [zobacz]

W 1891 r. przedsiębiorstwo Gustawa Loreza zostało przekształcone w spółkę akcyjną. Według kalendarza "Łodzianin", na rok 1897 r., "Akcyjne towarzystwo wyrobów wełnianych Gustawa Lorenza w Łodzi" zatrudniało przy Piotrkowskiej/Spacerowej ponad 500 robotników. Informacje w dzienniku "Rozwój" z sierpnia 1898 r. (MA), dotyczące groźnego pożaru jaki wybuchł w starszej tkalni mechanicznej, mówią o 800 robotnikach pracujących u Lorenza. 

Na archiwalnych fotografiach ulicy Spacerowej/Kościuszki możemy zobaczyć fabrykę w okresie jej funkcjonowania (MA).

Pierwsza tkalnia mechaniczna (tyły posesji Piotrkowskiej 57), oraz nowy obiekt, wystawiony w 1892 r. (tyły posesji Piotrkowskiej 59), stoją obecnie pod wspólnym adresem al. Kościuszki 10.

 

W drugiej połowie lat 90-tych XIX w. Gustaw Lorenz, podobnie jak inni łódzcy przemysłowcy, zdecydował się na rozbudowę przedsiębiorstwa poza centrum miasta. Nowe obiekty fabryczne stanęły przy ulicy Widzewskiej 172/176 (dz. Kilińskiego 192/196). 

1900 - "Projekt zastępczy murowanych: parterowej tkalni, parterowej kotłowni, parterowej, podpiwniczonej maszynowni, parterowego, podpiwniczonego magazynu towarów, parterowej stolarni i ślusarni, parterowego, podpiwniczonego kantoru z trzypiętrową wieżą ze zbiornikiem, parterowej, podpiwniczonej sortowni i pakowalni towarów, dwóch parterowych ustępów, wbrew zatwierdzonemu przez Rząd Gubernialny Piotrkowski projektowi z dnia 15 września 1898 roku pod numerem 17; jak również projekt budowy murowanego, piętrowego domu mieszkalnego z parterową przybudówką dla majstrów na nieruchomości Towarzystwa Akcyjnego Gustawa Lorentza pod numerem 172/920 174/921 i 176/822 przy ulicy Widzewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Rozległy teren rozciągał się pomiędzy obecnymi ulicami: Kilińskiego, Milionową, Łęczycką i Senatorską. Dawne przedsiębiorstwo Lorenza jest widoczne na zdjęciu z 1927 r., przedstawiającym ówczesną ulicę Nowo Senatorską (dz. Senatorska) w kierunku zachodnim (MA).

Kryzys pierwszych lat XX w. doprowadził do upadłości firmy Gustawa Lorenza. Zakłady na Widzewskiej kupił w 1904 r. Hugo Wulffsohn, a w obiektach przemysłowych przy Piotrkowskiej/Spacerowej prowadziły działalność liczne mniejsze przedsiębiorstwa.

 

Ok. 1911 r. budynek frontowy przy Piotrkowskiej 57, z przyległymi oficynami, został sprzedany Ryskiemu Bankowi Handlowemu. Nowy właściciel przebudował obiekt i dostosował go do własnych potrzeb.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1897 - "O zgodzie na przebudowę przez Gustawa Lorentza w swoim frontowym domu okna na sklepowe drzwi wejściowe pod numerem 781 w Łodzi". [zobacz]

1911 – „Projekt przebudowy przez Ryski Bank Handlowy okien i wewnętrznych ścian w murowanym, piętrowym domu pod numerem 57 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Stanisław Pinkus Fabryka wyrobów wełnianych
  • B-cia Ebhardt Fabryka wyrobów wełnianych i kaszmirowych chustek
  • Ryski Bank Handlowy Filia w Łodzi
  • Bank Dyskontowy Warszawski Oddział w Łodzi

 

 

Rodzina Lorenz

Gustaw (metrykalnie Jan Gustaw) Lorenz urodził się w Łodzi, w 1839 r. (akt 307). Jego rodzicami byli Jan i Henrietta Manigel. W pierwszej połowie lat 30-tych rodzina Lorenz mieszkała w Tomaszowie Piotrkowskim (dz. Tomaszów Mazowiecki), gdzie Jan prowadził szynk. Jeszcze w Tomaszowie, w 1833 r., urodził się brat Gustawa, Ernest Beniamin Wilhelm (akt 16).

W 1861 r. Gustaw Lorenz ożenił się z rozwódką, Matyldą Pauliną Schattke (akt 110). Z małżeństwa Gustawa i Matyldy przyszło na świat sześcioro dzieci: Gustaw Adolf (ur. 1862), Matylda (ur. 1863), Oskar Ryszard (ur. 1870), Artur Eugeniusz (ur. 1871), Jadwiga Olga (ur. 1876) i Bruno Alfred (ur. 1878).

Córka Gustawa, Matylda, wyszła za mąż za Reinholda Richter. Ślub miała miejsce w kościele św. Trójcy, w 1885 r. (akt 253).

W latach 90-tych XIX w. Gustaw Lorenz był właścicielem dwóch sąsiednich posesji, przy Piotrkowskiej 137 i 139. W pierwszych latach XX w. nieruchomości przeszły w ręce jego zięcia, Reinholda Richtera.

Gustaw Lorentz zmarł w 1905 r. (akt 77) i został pochowany na Cmentarzu Starym.

 

Groby na Cmentarzu Starym - Gustaw Lorenz