Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_22
26 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 22

ulica Piotrkowska 22 nr hip. 256a

do 1850 r. nr 186

 

 

Pierwotna, szeroka działka o nr 186, oznaczona po 1850 r. nr hip. 256, obejmowała obecną Piotrkowską 22 i 24. W centralnej części obszaru frontowego stał parterowy dom drewniany. Taki stan możemy zobaczyć na planie Józefa Lenartowskiego z 1849 r.

 

Od ok. 1827 r. nieruchomość należała do kowala, Marcina Meiera (Mayera).

Marcin Meier urodził się w 1794 r. w Małszycach, ówcześnie zaborze pruskim (obecnie gm. Łowicz). W 1817 r., w Kolonii Swędów (obecnie Swędów w gm. Stryków), ożenił się (akt 6) z Zuzanną Raczyńską (ur. 1797, zm. 1865 akt 311). Ze związku Marcina i Zuzanny przyszły na świat dzieci:

  • Salomea, ur. 1820 w Kolonii Swędów akt 2,
  • Fryderyk Wilhelm, ur. lipiec 1822 w Kolonii Swędów akt 20, zm. luty 1824 w Łodzi (Bałuty) akt 35,
  • Anna Karolina, ur. 1825 w Łodzi (dom nr 16) akt 59, zm. 1829 akt 56,
  • Maria Matylda, ur. 1826 akt 188,
  • Marcin, ur. 1829 akt 11,
  • Henrietta Lowiza, ur. 1830 akt 160,
  • Wilhelmina Karolina, ur. 1835 akt 112, zm. 1859 akt 267, mąż Krystian Fryderyk Häntsch ślub 1852 akt 4. Drugą żoną Krystiana Fryferyka Häntscha była Karolina Matz (ślub 1860).
  • Jan Edward, ur. 1837 akt 315.

Marcin Meier przybył do Łodzi pomiędzy lipcem 1822, a lutym 1824 r. i tym samym, był jednym z pierwszych osadników tworzącej się Łodzi przemysłowej.

W piśmie od Magistratu, w lipcu 1855 r., czytamy:

Przychylnie do zaniesionego podania z daty wczorajszej, Magistrat udziela pozwolenie P. Marcinowi Majer do wystawienia na podwórzu posesyi jego przy ulicy Piotrkowskiej pod Nº 256 obory.

Zobacz przedstawicieli rodzin Meier na Piotrkowska Tree.

 

Podział nieruchomości nastąpił w 1864 r.

Kontraktem z lutego 1864 r. Meier sprzedał posesję swoim zamężnym córkom - Salomei i Marii Matyldzie.

Połowę północną, obecnie Piotrkowska 22, kupili małżonkowie Maria Matylda i Henryk Bechtold, zaś południową, obecnie Piotrkowska 24, Salomea i Krystian Bechtold - zobacz poniżej rodzina Bechtold.

W marcu 1865 r. bracia Bechtold złożyli deklarację budowy dwóch murowanych, piętrowych domów frontowych, z facjatą, krytych dachówką, długości 74 stóp*, szerokości 48 stóp i wysokości 31 stóp. W październiku tego samego roku deklaracje zostały zatwierdzone, z jednoczesnym zaleceniem ażeby budowle swoje w ścisłym zastosowaniu się do zatwierdzonych planów i przepisów policji budowniczej wykonali - aby schody z parteru aż do  facjatki urządzili ogniotrwałe i aby dach pokryto materiałem również ogniotrwałym - gdyż inaczej pociągnięci będą do odpowiedzialności prawem przepisanej.

* - 1 stopa = 0,3048 m

W latach 90-tych budynek frontowy przy Piotrkowskiej 22 zamierzano podwyższyć o jedno piętro, ale projekt z 1893 r. (drugie zdjęcie w galerii), autorstwa Ignacego Stebelskiego, nie został zrealizowany.

Od lat 90-tych posesja należała do synów Henryka - braci Henryka jr. i Hermana Bechtold.

Taryfa domów z 1920 r. wymienia sukcesorów Hermana Bechtold jako właścicieli.

 

 

* * *

 

W lipcu 1872 r. Luiza Heidrich otworzyła pod tym adresem księgarnię, skład materiałów piśmiennych i galanterii (MA).

Już w listopadzie tego samego roku sklep Pani Luizy kupił Cezar Richter - zobacz poniżej.

 

W 1882 r. otworzył pod tym adresem aptekę Józef Göbel (Goebel). Była to ówcześnie piąta apteka w Łodzi. W 1887 r. Göbel przeniósł aptekę do Zgierza (MA), a lokal przy Piotrkowskiej 22 przejął Fryderyk Müller, później, w latach 1890-91, Maurycy Spokorny.

Córka Józefa Göbela, Helena Franciszka, poślubiła Augusta Kerperta jr. Córka Heleny i Augusta, Jadwiga Joanna Konstancja, wyszła za mąż za Romana Wajnikonisa, adwokata, autora wielu znakomitych zdjęć Łodzi.

Zobacz przedstawicieli rodziny Göbel na Piotrkowska Tree.

 

Pod koniec XIX w. mieściło się tutaj przedstawicielstwo znanej firmy „Singer”, oferujące maszyny do szycia i haftów artystycznych. W latach późniejszych oferowano maszyny do szycia innej, równie uznanej marki "PFAFF".

 

W latach 20-tych okresu międzywojennego funkcjonowało pod tym adresem kino „Arkadia”.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1893 – „Projekt nadbudowy drugiego piętra w piętrowym domu [frontowym] i oficynie, budowy dwupiętrowej oficyny na nieruchomości Henryka Bechtolda pod numerem 256a przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • W. Pinkus Skład bielizny
  • „SINGER” Magazyn maszyn do szycia
  • B-cia M. i Z. Strauch Fabryka wyrobów wełnianych
  • B. Pomorski i S-ka Magazyn maszyn do szycia „PFAFF”
  • Marek Joskowicz Pracownia haftów ręcznych i maszynowych
  • Birz i b-cia Kaufman Dom ekspedycyjno-handlowy
  • Kino "Arkadia"
  • Wolf Lichtensztein Fabryka wyrobów włókienniczych
  • A. Birke Fabryka wyrobów bawełnianych

 

 

rodzina Bechtold

Zobacz przedstawicieli rodziny Bechtold na Piotrkowska Tree.

Rodzice Henryka Bechtolda (ur. ok. 1820) i jego starszego brata Krystiana Bechtolda (ur. ok. 1816), Henryk i Maria Katarzyna Keil, przybyli do Łodzi z Księstwa Hesji.

Małżeństwo Henryka i Matyldy Meier zostało zawarte w 1843 r. (akt 65). Z tego związku przyszli na świat: 

 

W 1871 r. Adolf Bechtold poślubił Bertę Senger (akt 98). Z tego małżeństwa przyszli na świat:

  • Hugo Artur (ur. 1872),
  • Ryszard Adolf (ur. 1874),
  • Eugenia (ur. 1881).

Wymienione powyżej rodzeństwo Bechtold było związane z historią posesji przy Piotrkowskiej 132, Piotrkowskiej 142, Piotrkowskiej 152 i Piotrkowskiej 154.

 

W 1880 r. Herman Bechtold poślubił Amalię Hardt (akt 176). Z tego związku przyszli na świat:

 

Alwin August Seiler

W latach 80-tych XIX w. Herman Bechtold, w spółce z Alwinem Augustem Seiler, otworzył parową farbiarnię przędzy wełnianej i bawełnianej. Zakład, funkcjonujący pod szyldem "Bechtold i Seiler", był zlokalizowany u zbiegu ówczesnej ulicy Benedykta i Leszno, obecnie 6 Sierpnia 65, róg Żeligowskiego.

1888 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Hermana Bechtolda i Alwina Seilera w mieście Łodzi [na rogu] ulic św. Benedykta i Leszno pod numerami 789ii, 789kk, 789rr, 789hh parterowej stajni, szopy i piętrowej oficyny". [zobacz]

W 1893 r. przy farbowaniu przędzy pracowało 35 robotników. Przedsiębiorstwo przetrwało trudny okres I wojny światowej. W 1930 r. zatrudniało 70 robotników, 2 urzędników i 3 osoby personelu technicznego, a roczna wartość sprzedaży wynosiła 520 tys. zł (MA).

Warto nadmienić, iż do Alwina Seilera należała kamienica przy ulicy Mikołajewskiej 53 (dz. Sienkiewicza 53). Dwupiętrowy obiekt frontowy przy Mikołajewskiej 53 został wystawiony pod koniec lat 80-tych XIX w. przez Franciszka Richtera i ok. 1910 r. podwyższony przez Seilera.

1889 - "O budowie przez Franciszka Richtera murowanego, dwupiętrowego domu mieszkalnego i takiejże oficyny pod numerem 532a przy ulicy Dzikiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1910 - "Projekt nadbudowy przez Albina [Alwina] Augusta Seilera mansardy na dwupiętrowym domu mieszkalnym, dwóch pięter na parterowej oficynie mieszkalnej z dobudową klatki schodowej i budowy murowanej, dwupiętrowej oficyny mieszkalnej z takim samym parterowym budynkiem gospodarczym i ustępami pod numerem 53/2k przy ulicy Mikołajewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

 

Cezar Richter

Zobacz przedstawicieli rodziny Richter na Piotrkowska Tree.

Józef Richter, katolik, poślubił ewangeliczkę, Joannę Dorotę Aurich. Ślub miał miejsce w kościele św. Trójcy, w 1832 r. (akt 53). Synami Józefa i Joanny Doroty byli: Józef Jan (ur. 1838 akt 158, zm. 1840 akt 40), Karol Fryderyk (ur. 1840 akt 268), Józef jr. (ur. 1842 akt 342) i Juliusz Cezar (ur. 1846 akt 241).

W latach 1848-1874 do rodziny Richterów należała nieruchomość przy Piotrkowskiej 45.

 

Juliusz Cezar Richter poślubił Teklę Wojdak. Z tego związku przyszły na świat dzieci: Władysław (ur. 1874 akt 460), bliźnięta Juliusz Cezar jr. i Tekla Celina (ur. 1876 akt 1041-1042), Mieczysław Gustaw (ur. 1878 akt 1026), Zofia Maria (ur. 1881 akt 633), Jadwiga Stefania (ur. 1882 akt 2020).

 

Jak napisałem powyżej, w 1872 r., w lokalu należącym wcześniej do Luizy Heidrich, Cezar Richter otworzył przy Piotrkowskiej 22 swoją pierwszą księgarnię (MA).

 

W połowie 1884 r. Richter otworzył księgarnię przy Piotrkowskiej 17 (MA). Wcześniej funkcjonowała pod tym adresem księgarnia Ludwika Fischera, przeniesiona w kwietniu 1884 r. na Piotrkowską 11 (MA).

Zgodnie z informacjami zawartymi we współczesnych publikacjach, w 1882 r. Ludwik Fischer kupił księgarnię przy Piotrkowskiej 17 od Cezara Richtera. Czy w takim razie Richter prowadził dwukrotnie księgarnię przy Piotrkowskiej 17, przed 1882 r. i po 1884 r.? Do wyjaśnienia.

 

W lipcu 1886 r. Richter przeniósł swoja księgarnię do kamienicy Hiellego i Dittricha przy Południowej 447 MA (dz. Rewolucji 1905 r. 4).

W latach późniejszych księgarnia działała w domu własnym Richtera, przy Cegielnianej 4 (dz. Więckowskiego 29).

 

Cezar Richter, jako pierwszy łódzki księgarz, rozwinął działalność wydawniczą. Od 1879 r. wydawał niemiecki kalendarz „Lodzer Haus und Familien Kalender”, a od 1889 r. polski kalendarz "Łodzianin" (MA). W 1893 r. ukazał się dwujęzyczny, niemiecko-rosyjski, przewodnik po Łodzi "Führer durch Lodz. Putevoditel po Łodzi".

W 1893 r. Richter sprzedał dobrze prosperujące wydawnictwo Ludwikowi Fischerowi i prowadził już tylko działalność księgarską.

 

Postać Cezara Richtera (również jego dwóch starszych braci, Karola Fryderyka i Józefa jr.) prezentuje artykuł Ludwika Waszkiewicza, zamieszczony w "Dzienniku Łódzkim" w 1961 r. (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz