________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Strona

główna

INDEKS

przedsiębiorcy

INDEKS

właściciele

i mieszkańcy

Kontakt

INDEKS

groby

Cmentarz Stary

Piotrkowska_47

 

ulica Piotrkowska 47

ulica Piotrkowska 47 nr hip. 786 (do 1850 r. nr 116)

 

 

Umową z sierpnia 1847 r. nieruchomość wieczysto-czynszową przy Piotrkowskiej 116 (dz. Piotrkowska 47) kupił Jan Lebelt (ur. 1801).

Lebelt, przedsiębiorca budowlany, czy jak ówcześnie mawiano enterprener, po przybyciu na ziemie polskie osiedlił się w Zgierzu, gdzie w 1827 r. poślubił Ludwikę Prylińską (akt 15).

Jan Lebelt wygrał przetarg, ogłoszony w 1826 r., na wykonanie robót budowlanych przy wznoszeniu ratusza na Nowym Rynku 1.

W momencie zawierania wymienionej powyżej umowy kupna-sprzedaży, w sierpniu 1847 r., u zbiegu Piotrkowskiej i Zielonej (wtedy jeszcze Dzielnej), stał już, budowany przez kupującego, niewykończony (bez zadaszenia) parterowy dom murowany. Budynek miał 26 łokci* długości, 16 łokci szerokości i 5 łokci wysokości.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Powyższa umowa zawiera jeszcze jedną ciekawą informację, dotyczącą sprzedającego. Był nim nie kto inny, tylko sam Ludwik Geyer. Największy łódzki fabrykant posiadał w latach 40-tych XIX w. najwięcej ziemi przy Piotrkowskiej. Główne tereny należące do Geyera koncentrowały się w południowej części ulicy, ale widać, nie tylko. Prawdopodobnie nieprzypadkowa jest również transakcja pomiędzy Geyerem, a Lebeltem, właścicielem firmy budowlanej. Pan Ludwik, borykający się chronicznie z problemami finansowymi, płacił ziemią (działkami) za wykonywane na jego rzecz prace.

 

Kontraktem z października 1851 r. małżonkowie Zuzanna i Jan Lebelt sprzedali nieruchomość małżeństwu Henrietty i Adama Fischer (zobacz poniżej), za kwotę 1.875 rubli.

Po śmierci Adama, w 1856 r., nieruchomość przeszła w ręce wdowy, Henrietty, oraz czwórki jej dzieci: Ludwika, Augusty, Roberta i Emilii.

W kwietniu 1873 r. jedynymi właścicielami zostali bracia Robert i Ludwik Fischer.

1874-1876 - "O wykupie czynszów przez spadkobierców Adama Fiszera z gruntu nr 116/786 w mieście Łodzi". [zobacz]

W 1874 r. bracia Robert i Ludwik sprzedali zachodnią część działki, kończącą się na ulicy Spacerowej, aptekarzowi, Fryderykowi Müller.

W 1880 r. Fischerowie wznieśli dwupiętrowy budynek narożny.

Nieruchomość przy Piotrkowskiej 47 pozostawała własnością rodziny Fischerów, pomimo problemów finansowych w okresie międzywojennym, do 1939 r.

 

* * *

 

W 1853 r., w parterowym domu należącym już wtedy do Henrietty i Adama Fischer, otworzył cukiernię Fryderyk Sellin.

Poniższy fragment dokumentu archiwalnego pochodzi z książki Anny Rynkowskiej "Ulica Piotrkowska":

Frydrych Sellin cukiernię zamierza otworzyć w domu pod numerem 116 przy ulicy Piotrkowskiej [dziś Piotrkowska 47] w dzielnicy fabrycznej Łódka położonym i już właśnie w tym domu wynajął lokal na ten cel potrzebny. Pomieszczenie rzeczonej cukierni składa się z jednego bufetu, do którego wejście jest od frontu, oraz dwóch pokoi gościnnych.

Pan Sellin wypiekać będzie różnego gatunku i kształtu ciasta i cukry, które po cukierniach są wyrabiane. Utrzymywać będzie różnego rodzaju wódki słodkie i likwory przez siebie fabrykowane, które także zwykle po wszystkich cukierniach znajdują się, oprócz wszakże wódki ordynaryjnej; nadto utrzymywać będzie kawę, herbatę i poncz z arakiem krajowym, piwo krajowe oraz różne chłodzące napoje, jako to lemoniadę, oranżadę itp.

Sprzedaż pomienionych napojów uskuteczniać się ma częściowo — mianowicie wódek i likworów na kieliszki, zaś kawy, herbaty, ponczu itp. na szklanki.

Wszystkie te napoje przyspasabiane być mają w najlepszych gatunkach i to wyłącznie dla osób porządniejszych, którym jedynie ceny pomienionych napojów jako wyższe mogą być przystępnemi.

Całe urządzenie cukierni nastąpić ma w lepszym guście, z przyzwoitym umeblowaniem, a nadto pan Sellin obowiązany utrzymywać takową w przyzwoitym porządku i czystości z zabronieniem goszczenia się osobom niższej klasy robotniczej.

Utrzymywania trunków zagranicznych pan Sellin zupełnie się zrzekł.

 

Od drugiej połowy lat 80-tych XIX w. działał pod tym adresem skład papieru i materiałów piśmiennych A. J. Tybera. Ok. 1907 r. Tyber przeniósł sklep do sąsiedniej kamienicy, przy Piotrkowskiej 49.

 

Przez ponad 130 lat kamienica Fischerów była związana z książkami.

W 1881 r., wkrótce po wybudowaniu kamienicy, otworzyła podwoje księgarnia pod szyldem "S. Zienkowski i S-ka", należąca do Stefana Zienkowskiego i Roberta Schatke.

W 1884 r., po wystąpieniu Zienkowskiego ze spółki, księgarnia przeszła w ręce Roberta Schatke. W lipcu 1893 r. Schatke przeniósł księgarnię na Piotrkowską 71.

Od 1918 r. prowadzili tutaj działalność księgarską Fischerowie, właściciele nieruchomości, którzy przenieśli księgarnię z Piotrkowskiej 48.

W 1932 r., po ogłoszeniu upadłości Firmy Księgarskiej "Ludwik Fischer", księgarnia przeszła w ręce Szarlotty Seipelt (MA).

Po II wojnie światowej funkcjonowała księgarnia "Pegaz".

 

Z księgarną Fischerów, później Szarlotty Seipelt, związana jest postać wybitnego łodzianina, Włodzimierza Pfeiffera, znanego fotografa, esperantysty i bibliofila.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1895 – „Projekt dobudowy murowanej, dwupiętrowej, podpiwniczonej części do domu frontowego, nadbudowy drugiego piętra nad istniejącą piętrową częścią domu i trzech pięter w istniejącej murowanej oficynie na nieruchomości Roberta Fischera pod numerem 786 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1912 – „Projekt parterowej dobudówki i pogłębienie fundamentów przez spadkobierców Ludwika Fischera w murowanym, dwupiętrowym domu pod numerem 47/786 przy ulicach Piotrkowskiej i Zielonej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • M. J. Tyber Skład papieru i materiałów piśmiennych
  • J. Hermes Handel win i spirytualij
  • R. Schatke Księgarnia i skład nut
  • J. Rosenblum Cygara, tytonie, gilzy
  • E. Gundelach Kwiaciarnia
  • Tow. Akc. Przemysłowe Juliusza Heinzel Filialny skład fabryczny
  • A. J. Tyber Skład papieru, materiałów piśmiennych i rysunkowych
  • J. Szmagier i E. Bartsch Cukiernia
  • „Watt” Biuro techniczne
  • „Maison Margot” Magazyn damski
  • B. Aronowicz Skład fabryki mebli żelaznych
  • Sz. Ewigkeit Krawiec męzki
  • Friedman i Morgenstern Skład przyborów fotograficznych
  • Leon Fruchtgarten Skład wyrobów tabacznych
  • M. Staroński Zakład fryzjerski
  • Ludwik Fischer Księgarnia i skład nut
  • I. Ringart i S-ka Fabryka chustek
  • S. Seipelt Księgarnia
  • „Versailles” Restauracja

 

 

rodzina Fischerów

Rodzina Fischerów przybyła na ziemie polskie na początku XIX w. i osiedliła się we wsi Nowosolna pod Łodzią (pierwotnie Neu-Sulzfeld), założonej ok. 1802 r. przez kolonistów niemieckich. W 1917 r. szynkarz (również rzeźnik) Adam Fischer (ur. 1796, zm. 1856 akt 537) poślubił w Nowosolnej Annę Małgorzatę Hammann (karta 359).

 

W 1827 r. małżonkowie Fischer byli zameldowani już w Łodzi, w domu nr 57 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 160).

Od 1828 r. Adam Fischer prowadził jeden z pierwszych szynków w południowej części Łodzi, mieszczący się w murowanym, parterowym domu przy ówczesnym Górnym Rynku 297 (późniejszy nr hip. 629, Górny Rynek 7). Dawną zabudowę Górnego Rynku prezentuje plan R. Micińskiego z 1873 r. - zobacz.

 

W 1843 r. (rok po śmierci pierwszej żony, Anny Małgorzaty) Adam poślubił wdowę, Henriettę Stein, z domu Hoffmann (akt 12). Z tego związku przyszły na świat dzieci: Ludwik (metrykalnie Rudolf Ludwik ur. 1844 akt 67), Augusta (metrykalnie Rozalia Wilhelmina Augusta ur. 1845 akt 422), Robert (metrykalnie Gustaw Robert ur. 1846 akt 389) i Emilia (ur. 1849 akt 391).

 

Ludwik Fischer (1844-1900) rozpoczął samodzielną działalność księgarską dopiero w wieku 38 lat, w lokalu przy Piotrkowskiej 17. W tym samym czasie poślubił (akt 5) Melanię (metrykalnie Henriettę Melanię) Mix.

W 1884 r. Fischer przeniósł księgarnię na ulicę Zawadzką 1, a w 1896 r. ponownie na Piotrkowską, do obszernego lokalu pod numerem 48. Pod tym adresem księgarnia Fiszerów funkcjonowała do 1918 r., kiedy dokonano ostatniej przeprowadzki, tym razem do własnego domu przy Piotrkowskiej 47. Po śmierci założyciela, rodzinną firmę księgarsko-wydawniczą „Ludwik Fiszer” przejęła wdowa, Melania, a kierownictwo objął  jej brat, Paweł Mix (Miks).

 

Postać Ludwika Fischera, oraz 50-letnią działalność firmy księgarsko-wydawniczej "Ludwik Fischer", prezentuje artykuł dr Joanny Sosnowskiej "Działalność firmy księgarsko-wydawniczej Ludwika Fiszera na rzecz oświaty i szkolnictwa w Łodzi w latach 1882–1932" - zobacz (wersja autorska).

 

29 marca 2015