Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_179
30 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 179

ulica Piotrkowska 179 nr hip. 720

do 1850 r. nr 185

 

 

Stosownie do  Protokołu Deklaracyjnego, zatwierdzonego w styczniu 1832 r., plac nr 185 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 179) objął Franciszek Birke.

 

Na mocy protokołu sporządzonego w łódzkim Magistracie, we wrześniu 1856 r., Franciszek Birke sprzedał nieruchomość swojemu synowi, Franciszkowi Birke (juniorowi).

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 27, szerokości łokci 11, a wysokości łokci 4½ nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Posesja należała do Franciszka Birke jeszcze na początku lat 90-tych.

 

Kolejny właściciel, Ewald Kern (zobacz poniżej), wykupił grunt działki.

1896-1898 - "O wykupie czynszu przez Ewalda Kerna z gruntu nr 185/720 w mieście Łodzi". [zobacz]

Piętrowa rezydencja Kerna powstała według projektu Franciszka Chełmińskiego z 1896 r.

 

W 1903 r., na skutek kłopotów finansowych Ewalda Kerna, nieruchomość przeszła w ręce małżeństwa Idy Amalii, z domu Jeckel i Karola Rudolfa Eisner (ślub 1880 akt 93).

Karol Rudolf, urodzony w Łodzi, w 1858 r. (akt 560), był synem Wilhelma i Katarzyny Bohr. Siostra Karola Rudolfa, Alma Fryderyka, poślubiła Gustawa Adolfa Butschkat (ślub 1895 akt 106).

Bracia Gustaw Adolf i Fryderyk Brunon kontynuowali dzieło ojca, Adolfa Butschkat, założyciela znanego w Łodzi przedsiębiorstwa malarskiego i sklepu z obiciami papierowymi i obrazami. Gustaw prowadził firmę malarską, a Fryderyk sklep.

Taryfa domów z 1920 r. wymienia Almę Butschkat jako właścicielkę nieruchomości przy Piotrkowskiej 179.

 

W 1930 r. nieruchomość kupiło Powszechne Towarzystwo Handlowo-Przemysłowe, dawn. F. Greenwood Sp. Akc. (zobacz poniżej).

 

Informacje przekazane przez Pana Stanisława Dintera

Dom Greenwoodów otrzymał w "prezencie", z początkiem lat 80-tych, Łódzki Oddział PAN. Dyrektorem tegoż oddziału był mój bliski przyjaciel, dr Krzysztof Güttler.

Dzięki staraniom Krzysztofa przeprowadzono generalny remont obiektu, który służył wcześniej bibliotece pedagogicznej i był zaniedbany.

Warto opisać bardzo pożyteczną funkcję, jaką ta instytucja spełniała w środowisku naukowym Łodzi. Z inicjatywy dyrektora Güttlera powstał klub międzyuczelniany, w którym spotykali się nauczyciele akademiccy rożnych uczelni, a także międzyuczelniane kola naukowe. Była to pierwsza taka inicjatywa w środowisku naukowym Łodzi, ze wszech miar udana i kontynuowana przez wiele lat.

Krzysztof Güttler użyczył również pomieszczenia na łódzką siedzibę klubu Rotary.

Dyrektor Güttler zabiegał o przekazanie obiektu, przez Greenwooda, na rzecz PAN. Niestety, właściciel, który nosił się z takim zamiarem, zmarł w Teksasie, a jego małżonka odstąpiła od wcześniejszych ustaleń.

W obiekcie przy Piotrkowskiej 179 działał również hotel PAN i restauracja z bardzo dobrą kuchnią. Było to jedyne miejsce, gdzie przy stole bilardowym spotykali się profesorowie UŁ, AM, PŁ i uczelni artystycznych. To rzeczywiście funkcjonowało.

Krzysztof Güttler, podobnie jak jego wuj, Marian Minich, kierujący przez 30 lat Muzeum Sztuki w Łodzi, zapisał piękną kartę w historii naszego miasta.

Krzysztof Güttler zmarł w 2014 r.

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1896 – „O budowie przez Ewalda Kerna murowanego, piętrowego domu, podobnej oficyny i piętrowego budynku gospodarczego pod numerem 191/720 [179/720] przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Ewald Kern Fabryka maszyn, odlewnia żelaza i metalów
  • Powszechnego Towarzystwa Handlowo-Przemysłowego Freda Greenwooda Odlewnia żelaza, fabryka maszyn, warsztaty reperacyjne samochodów

 

 

Ewald Kern

Zobacz przedstawicieli rodziny Kern na Piotrkowska Tree.

Na narożnej działce, u zbiegu ulicy Karola i Długiej (dz. Żwirki 17 i Gdańskiej 149-145b), pod adresem Karola 17, powstała fabryka wyrobów metalowych Ewalda Kerna. Plac był wcześniej własnością ojca Ewalda, Wilhelma Kerna, który podarował ją synowi w połowie lat 80-tych.

1887 - "Kopia planu (zdjętego z natury) fabryki wyrobów metalowych Ewalda Kerna pod numerem 843 na rogu ulic św. Karola i Długiej w mieście Łodzi z ukazaniem niektórych przeróbek i projektem budowy budynku gospodarczego". [zobacz]

Fabryka wytwarzała krosna tkackie do produkcji wstążek, koła zębate, wały napędowe i inne elementy metalowe dla przemysłu włókienniczego. W 1896 r. zakład zatrudniał 170 robotników.

W 1902 r., na skutek kryzysu przełomu XIX i XX w., ogłoszono upadłość przedsiębiorstwa.

Zakłady przy Karola 17 przeszły w ręce Stanisława Jarocińskiego.

1910 - "Projekt budowy murowanej, piętrowej przędzalni, parterowej wiaty, parterowego ambulatorium, parterowego magazynu, piętrowej klatki schodowej, nadbudowy piętra na murowanej, parterowej z poddaszem tkalni, a także przebudowy istniejących zabudowań [oznaczonych] literami z, i, k, l celem urządzenia w nich przędzalni i tkalni na nieruchomości Jarocińskiego pod numerem 843kl/17 na rogu ulic Długiej i św. Karola w mieście Łodzi". [zobacz]

 

 

Fryderyk (Fred) Greenwood

Stephen Greenwood, ojciec Freda Greenwooda, przybył do Łodzi w latach 70-tych XIX w. z okolic Bradford, w hrabstwie Yorkshire. W 1879 r. kupił parcele przy ulicy Dzikiej (później Mikołajewska, dz. Sienkiewicza).

Po wytyczeniu ulicy Orlej, ok. 1896 r., narożny teren Greenwooda przynależał do ulicy Mikołajewskiej 78-80 i Orlej (dz. Sienkiewicza 78-80 i Orla 2-8) – obecnie południowa część „Galerii Łodzkiej”.

Obiekty fabryczne, powstałe w latach 1880-1895, obejmowały zarówno przędzalnię, tkalnię i apreturę wełny, jak i ślusarnię i odlewnię żeliwa. Już na początku lat 90-tych XIX w. zrezygnowano z wytwarzania tkanin i przystosowano zakład do produkcji maszyn i przyborów dla potrzeb przemysłu włókienniczego.

W latach 20-tych okresu międzywojennego rozszerzono działalność o naprawę samochodów i reprezentację dużych firm przemysłu motoryzacyjnego. Warsztaty samochodowe funkcjonowały przy Sienkiewicza 76, na terenie dawnej farbiarni, uruchomionej w latach 90-tych XIX w. przez Waldemara Vorwerka.

W 1930 r. Greenwood zakończył działalność przy Orlej, a obiekty wydzierżawiono firmie "Femina", Fabryka Wyrobów Trykotowych Stanisław Margules..

W latach 30-tych Fred Greenwood i jego synowie zajęli się wyłącznie działaniami handlowymi i reprezentacją innych przedsiębiorstw.

Fred Greenwood pełnił przez 30 lat funkcję honorowego konsula Zjednoczonego Królestwa.