Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_165
30 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

 

ulica Piotrkowska 165

ulica Piotrkowska 165 nr hip. 727

do 1850 r. nr 175-176

 

 

W 1828 r. place nr 175 i 176 (dz. Piotrkowska 165), oraz plac nr 177 (dz. Piotrkowska 167) objął Fryderyk Krystian Irgang.

Nowy właściciel złożył projekt budowy narożnego, piętrowego obiektu murowanego, mieszczącego dwie obszerne izby warsztatowe, oraz pomieszczenia mieszkalne.

Wprawdzie zamierzenie Irganga nie zostało zrealizowane, ale ówczesny plan wystawienia na froncie Piotrkowskiej domu o piętrze, jest wart odnotowania. Pierwsze frontowe, piętrowe domy przy ulicy Piotrkowskiej, na odcinku od obecnego pl. Wolności, do Radwańskiej/Brzeźnej, powstały wiele lat później.

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w lipcu 1834 r., place nr 175 i 176 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 165) objął tkacz Karol Trenkler.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki wyrobów bawełnianych, składającej się z 10 warsztatów, przy której 15 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia domu drewnianego dachówką krytego.

Trudno powiedzieć czy Trenkler zmienił zdanie i wystawił od razu dom z cegły, czy wybudował go później, w miejscu pierwotnego drewniaka, ale pod koniec lat 40-tych stał narożny dom murowany.

Karol (notarialnie Karol Gottlieb) Trenkler urodził się w 1801 r. w Rawiczu, w ówczesnym Wielkim Księstwie Poznańskim. Jego główną profesją był handel. Pod koniec życia (zmarł w 1860 r. akt 460) Trenkler zaliczał się do grona najzamożniejszych kupców przędzy. Córka Karola, Adelma Paulina Trenkler, wyszła za mąż za Ludwika Grohmana (ślub 1861 akt 18). Wiano Adelmy Karoliny przyczyniło się do rozwoju przedsiębiorstwa rodziny Grohman.

 

Kontraktem z sierpnia 1858 r. Trenkler sprzedał nieruchomość krajanowi, zamożnemu kupcowi przybyłemu z Rawicza, Karolowi Wilhelmowi Gehlig.

 

W październiku 1861 r. Gehlig sprzedał nieruchomość Karolowi Janowi Merkens.

Powyższy dokument opisuje obiekt frontowy jako dom murowany mieszkalny pod dachówką, mający długości łokci* 40, szerokości łokci 25, a wysokości łokci 5½ nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Na podstawie umowy spisanej w Magistracie miasta Łodzi, w marcu 1865 r., Merkens sprzedał nieruchomość Karolowi Ebhardt.

Postać Karola Ebhardta była związana również z Piotrkowską 115 (podobnie jak wymienieni poniżej Rudolf i Matylda Pfennig), Piotrkowską 10, oraz Piotrkowską 99.

 

W latach 1897-1908 nieruchomość należała do małżonków Matyldy i Rudolfa Pfennig.

Matylda Pfennig (ur. 1854 akt 410) była córką (z pierwszego małżeństwa) Karola Ebhardta. W 1870 r. Matylda poślubiła Rudolfa Pfennig (akt 103).

Córka Rudolfa i Matyldy, Elżbieta (ur. 1881 akt 1421), poślubiła w 1900 r. Juliusza Triebe (akt 318) , syna Karola Wilhelma Triebe. Elżbieta zmarła młodo, w 1908 r. i została pochowana na Cmentarzu Starym.

Groby na Cmentarzu Starym - Elizabeth Triebe, Matylda i Rudolf Pfennig

 

Można przypuszczać, iż na przełomie XIX i XX w. na froncie Piotrkowskiej 165 stały dwa domy różnej wysokości - większy, narożny budynek dwupiętrowy, oraz mniejszy, jednopiętrowy dom po stronie południowej.

 

Pod koniec pierwszej dekady XX w. posesja Piotrkowskiej 165, kończąca się nadal na ulicy Wólczańskiej, została podzielona. Część frontowa, u zbiegu Piotrkowskiej 165 i Anny 2-4 przeszła w ręce Kasriela Milgroma, zaś zachodnia część działki, przy ulicy Anny 6-12, pozostała własnością rodziny Pfennig.

Ok. 1911 r. Milgrom scalił bryłę kamienicy frontowej od strony ulicy Piotrkowskiej - podwyższył część narożną o jedno piętro (elewacja dziewięcioosiowa), a mniejszy budynek, po stronie południowej, o dwa piętra (elewacja pięcioosiowa). Dom stojący od strony ulicy Anny (pod adresem Anny 2, później Bandurskiego i Mickiewicza 2) pozostał do końca jednopiętrowy (MA).

Nieruchomość pozostawała własnością Ryfki i Kasriela Milgromów jeszcze w latach 20-tych okresu międzywojennego.

Warto w tym miejscu przybliżyć w kilku słowach postać Kasriela Milgrom. Pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej i był synem Icka Milgroma, właściciela narożnej nieruchomości przy Ogrodowej 1, gdzie funkcjonował rodzinny skład sukna i kortów (MA). Posesja przy Ogrodowej 1 należała do rodziny Milgrom przynajmniej od lat 80-tych XIX w., do wybuchu II wojny światowej. W tym czasie przebudowano stare obiekty frontowe, widoczne jeszcze na dalszym planie fotografii E. Stummana (MA) i wzniesiono dwupiętrową kamienicę narożną, oraz trzypiętrową kamienicę od strony ulicy Ogrodowej (MA).

Osoba Kasriela Milgroma była również związana z posesją przy Andrzeja 14 (wcześniej Andrzeja 16). W okresie drugiej dekady XX w., gdy nieruchomość przy Andrzeja należała do Milgroma, wystawiono tam drukarnię mechaniczną na potrzeby Łódzkiego Towarzystwa Wydawniczego. Działalność Wydawnictwa mogła mieć związek z wybraniem lokalizacji dla pierwszej łódzkiej Biblioteki Publicznej.

 

W listopadzie 1884 r. otworzył pod tym adresem (na Wulce) aptekę Mieczysław Samborski (MA). Była to ówczesnie 6 apteka w Łodzi.

Już rok później, w listopadzie 1885 r., apteka przeszła na własność Wincentego Borejszy (MA). Jak donosiła ówczesna prasa, cena zakupu wyniosła 25 tys. rubli.

W latach późniejszych aptekę prowadził A. Krafft.

 

Na Piotrkowskiej 165, w latach 20-tych XX w., miała swoją siedzibę, później oddział, spółka Przemysł Powroźniczy „Napęd” (MA), której udziałowcem był Ignacy Rassalski (zobacz poniżej).

 

Otto Jan Schultz prowadził tutaj Przedstawicielstwo Rosyjskiego Wzajemnego Związku Asekuracyjnego.

 

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1910 – „Projekt na nadbudowę przez Kasriela Milgroma drugiego i trzeciego piętra nad piętrowym domem i przebudowę wnętrz pod numerem 165/727 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1910/11 - "Projekt na nadbudowę przez Kasriela Milgroma trzeciego piętra nad murowanym, dwupiętrowym domem pod numerem 165/727 na rogu ulic Piotrkowskiej i [św.] Anny w mieście Łodzi" [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • M. Samborski Apteka
  • W. Borejsza Apteka
  • A. Krafft Apteka
  • B-cia Schultz Dom agenturowo-komisowy
  • Otto Jan Schultz Przedstawicielstwo Rosyjskiego Wzajemnego Związku Asekuracyjnego
  • E. Gundelach Kwiaciarnia
  • Przemysł Powroźniczy „Napęd” Oddział w Łodzi
  • Tow. Akc. Powszechne Towarzystwo Elektryczne
  • „Tanie Źródło” Magazyn ubiorów, bielizny, galanterii i obuwia
  • Stanisław Nowak Zakład krawiecki

 

Ignacy Rassalski

Przedstawiciele rodziny Rassalskich przybyli z Piątku i osiedlili się w Łodzi w pierwszej połowie XIX w.

Ignacy Rassalski, urodzony w 1887 r. (akt 1512), nie wybrał zawodu ojca i dziadka, rzeźnictwa (sklep wędliniarski ojca, Ignacego Rassalskiego sr., mieścił się, między innymi, przy Piotrkowskiej 54).

Przed I wojną światową Ignacy odkupił od teścia, Franciszka Jeenel, niewielką fabrykę lin w Rudzie Pabianickiej (MA). Przejęcie fabryki powroźniczej miało prawdopodobnie związek ze śmiercią Franciszka w 1913 r. (akt 741).

W niepodległej Polsce powstała spółka Przemysł Powroźniczy "Dresslerowie, Rassalski, Amer i Gessner" Sp. z o. o., która w listopadzie 1920 r. zmieniła nazwę na Przemysł Powroźniczy "Napęd” Sp. z o. o. (MA).

W 1922 r. firma kupiła nieruchomości na ulicy Pustej (dz. Wigury), oraz działkę na ulicy Napiórkowskiego (dz. Przybyszewskiego 12). W latach 1923-25 wystawiono na Napiórkowskiego zabudowania fabryczne. W drugiej połowie lat 30-tych, pod szyldem "Przemysł Powroźniczy "Ignacy Rassalski i S-ka" Sp. z o.o., firma zatrudniała ponad 200 osób i produkowała liny transmisyjne, okrętowe, przędzę sizalową i szpagat do snopowiązałek (MA).

Firma funkcjonowała nieprzerwanie w czasie II wojny i utrzymała nazwę do 1949 r. Zabudowania na Przybyszewskiego przetrwały do dzisiaj.

W 1923 r. Ignacy Rassalski odkupił od firmy parcele przy ulicy Pustej i w 1925 r. ukończył budowę willi pod numerem 4 (dz. Wigury 4/6). Autorem projektu, w stylu modernizmu historyzującego, był Leon Lubotynowicz. Urodę obiektu możemy podziwiać do dzisiaj.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury