Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_122
27 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 122

ulica Piotrkowska 122 nr hip. 539

do 1850 r. nr 76

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, zatwierdzonego w grudniu 1833 r., plac nr 76 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 122) objął Krystian Fryderyk Kesling.

 

Kontraktem z października 1841 r. Kesling sprzedał nieruchomość Janowi Hönigschmidt.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 3pół nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

We wrześniu 1856 r. Hönigschmidt sprzedał nieruchomość Fryderykowi Wilhelm.

 

Na podstawie umowy kupna-sprzedaży, spisanej w styczniu 1865 r., Wilhelm sprzedał nieruchomość kupcowi, Jochelowi Heiman, za kwotę 2295 rubli srebrem.

 

Stosownie do umowy sporządzonej miesiąc po ostatniej transakcji, w lutym 1865 r., Heiman sprzedał nieruchomość braciom Abramowi i Danielowi Dobranickim, za kwotę 2295 rubli srebrem.

Powyższa informacja o braciach Dobranickich wydaje się bardzo ciekawa. Wszystko wskazuje na to, że do znanych nam postaci Jakuba Chaima Dobranickiego i Daniela Dobranickiego, dołączył trzeci brat, Abram (Abraham).

Dokumenty związane z Piotrkowską 52 wymieniają Abrahama Dobranickiego, męża Sury, z domu Petrykowskiej, jako właściciela posesji, na której wystawił dwupiętrową, okazałą kamienicę (dz. Narutowicza 4).

Osoba Abrama Dobranickiego pojawią się również w historii Piotrkowskiej 178 i Piotrkowskiej 194.

 

Kontaktem z września 1866 r. bracia Dobraniccy sprzedali nieruchomość Józefowi Zeichner.

 

Przynajmniej od drugiej połowy lat 80-tych XIX w., do połowy drugiej dekady XX w., posesja należała do Franciszka Schäffer i małżonków Anny i Wilhelma Franciszka Tugemann.

Franciszek Schäffer był synem Juliusza (Juliana?) i Anny Hiller. Siostra Franciszka, Anna, poślubiła w 1878 r. (akt 117) kupca, Wilhelma Franciszka Tugemann.

Trzypiętrową kamienicę frontową, wraz z przyległymi oficynami, wzniesiono w latach 1910-11, według projektu Gustawa Landau-Gutentegera. Prace budowlane prowadziło przedsiębiorstwo "Wende i Klause" (zobacz poniżej), ówcześnie jedna z najznamienitszych firm tej branży.

Taryfa domów z 1920 r. wymienia sukcesorów Anny i Wilhelma Tugeman jako właścicieli.

 

Piotrkowska 122 - zdjęcia współczesne

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1895 – „O zatwierdzeniu projektu budowy przez Wilhelma Tugemana murowanej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej pod numerem 122/539 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1910 – „Projekt na budowę przez Wilhelma Tugemana murowanego, trzypiętrowego podpiwniczonego domu z dwiema takimiż oficynami i takiegoż, podpiwniczonego magazynu towarów pod numerem 122/539 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • F. W. Tugemann Dom agenturowo-komisowy
  • B-cia Bornstein Pracownia i skład lamp
  • J. Długosz Kwiaciarnia
  • Henryk Guhl Skład towarów manufakturowych

 

 

Karol Hugo i Ferdynand Rathe

Karol Klause

Na początku XX w., pod ówczesnym adresem Targowej 79 (dz. Targowa 57), na terenie należącym w latach 90-tych XIX w. do Augusta Arndta, później B. Gaze, Karol Hugo zbudował w głębi posesji obiekty fabryczne (tkalnię i przędzalnię wełny), oraz od frontu dom mieszkalny z portiernią.

1899 - "Projekt budowy murowanej, trzypiętrowej przędzalni, murowanej, trzypiętrowej tkalni, murowanej, trzypiętrowej tkalni ręcznej, parterowej kotłowni i maszynowni, komina fabrycznego, parterowych ustępów, parterowego z poddaszem budynku gospodarczego z ambulatorium, murowanego, piętrowego domu przemysłowca z częściowo podpiwniczoną oficyną, kantorem i magazynem towarów oraz parterowej portierni na nieruchomości Karola Hugo pod numerem 1169/79 przy ulicy Targowej w mieście Łodzi (na budowę fabryki na tej nieruchomości Rząd Gubernialny Piotrkowski wydał zezwolenie 5 czerwca 1899 roku za numerem 4591)". [zobacz]

Karol Hugo był kupcem. W pierwszej dekadzie XX w. pod adresem Targowej 79 była zarejestrowana agentura handlowa spółki "Hugo i Kuske". Przemysłowa działalność Karola Hugo była prowadzona we współpracy z firmą Ferdynanda Rathe, prowadzoną po śmierci założyciela (zmarł w 1892 r.) przez wdowę Augustę (z d. Jäkel) i synów.

Ręczna fabryka kortów i chustek Ferdynanda Rathe powstała w latach 80-tych przy Dzielnej 1374 (później Dzielna 16, dz. Narutowicza 18). W 1882 r. stanęła kamienica frontowa (MA).

Zobacz przedstawicieli rodziny Rathe na Piotrkowska Tree.

 

Przynajmniej od lat 20-tych XX w. posesja przy Targowej 57 (po I wojnie zmieniono numerację) przeszła w ręce Karola Klause, wspólnika w znanej łódzkiej firmie projektowo budowlanej "Wende i Klause". Nieruchomość pozostawała w rękach rodziny Klause do 1944 r. - w latach 1937-39 wymienieni są Karol Klause, oraz inżynier architekt Heinz Klause.

W okresie międzywojennym dawne obiekty Karola Hugo były wykorzystywane przez różne podmioty branży włókienniczej - zobacz.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

 

"Wende i Zarske" i "Wende i Klause"

Przedsiębiorstwo "Wende i Klause", założone ok. 1906 r. przez inżyniera (architekta) Jana Wende i mistrza murarskiego Karola Klause, funkcjonowało nieopodal fabryki Karola Hugo i zajmowało teren przy ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego 136a-138).

Teren przy Widzewskiej należał wcześniej do pierwszej spółki Jana Wende, "Wende i Zarske", prowadzonej z Adolfem Zarske. Na przełomie XIX i XX w. firma "Wende i Zarske" wystawiła dwupiętrowy dom przy ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego 136a), w którym umieszczono siedzibę firmy i gdzie zamieszkał Jan Wende.

Obie spółki Jana Wende zrealizowały na przestrzeni 30 lat, w oparciu o własne lub powierzone projekty, wiele znanych łódzkich obiektów, wśród nich:

Wende i Zarske

  • kamienica pabianickiej firmy „Krusche i Ender” przy Piotrkowskiej 143 (lata 1898-99),
  • projekt bazyliki im. św. St. Kostki (1898-1901) – firma odsunięta od prac budowlanych w 1901 r. na skutek sporu z nadzorującym budowę K. Sokołowskim,
  • rzeźnia miejska (lata 1900-01),
  • siedziba firmy przy Widzewskiej 122 (dz. Kilińskiego 136a), lata 1900-01,
  • mauzoleum Heinzlów w części katolickiej Cmentarza Starego przy Ogrodowej (lata 1899-1905).

Wende i Klause

  • szpital Ewangelickiego Towarzystwa Dobroczynnego im. św. Jana przy Wólczańskiej 195 (dz. szpital im. M. Pirogowa),
  • pałac Juliusza Kindermanna przy Piotrkowskiej 139 (lata 1907-09),
  • renowacja kościoła ewangelickiego im. św. Jana przy Sienkiewicza 60 (lata 1908-09),
  • kościół ewang. im. św. Mateusza przy Piotrkowskiej (lata 1909-28),
  • podwójny dom braci Steinert przy Piotrkowskiej 272a-b (lata 1909-10),
  • nowy dom Zgromadzenia Majstrów Tkackich (Meisterhaus) przy Tuwima 3 (lata 1909-10),
  • siedziba „Łódzkiego Męskiego Stowarzyszenia Śpiewaczego” przy Piotrkowskiej 243 (lata 1909-10),
  • gmach „Towarzystwa Wzajemnego Kredytu Przemysłowców Łódzkich” przy Ewangelickiej 15 (dz. Roosevelta 15),
  • pałac kupiony ostatecznie przez Roberta Schweikerta przy Piotrkowskiej 262/264 (lata 1910-11),
  • kamienica W. Tugemanna przy Piotrkowskiej 122 (lata 1910-11),
  • kamienica A. Böhme przy Piotrkowskiej 113 (1911-12),
  • kaplica przedpogrzebowa na ewangelickiej części Cmentarza Starego przy Ogrodowej (1916-17).