Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_95
29 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 95

ulica Piotrkowska 95 nr hip. 762

do 1850 r. nr 140

 

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, spisanego w grudniu 1837 r., Jakub Peters (zobacz poniżej), objął dwa place o nr 139 i 140 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 93 i 95). Faktyczne objęcie nieruchomości miało miejsce wcześniej, pod koniec lat 20-tych. W 1837 r. stał już frontowy dom murowany przy Piotrkowskiej 95, w podwórzu właściciel wystawił inne potrzebne do mey rękodzielni zabudowania, a w tyle posesji, po środku dwóch działek, wiatrak.

Frontowy dom Petersa miał długość 38 łokci*, szerokość 17 łokci i wysokość 5 łokci.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Kontraktem z sierpnia 1839 r. Peters sprzedał wiatrak, wraz z połową terenu obu posesji od strony ulicy Wólczańskiej, młynarzowi, Andrzejowi Jezierskiemu i jego żonie, Annie, za kwotę 4200 złp.

 

W grudniu 1839 r. Peters sprzedał frontową połowę nieruchomości przy Piotrkowskiej 93, nie posiadającej domu frontowego, Danielowi Gurke, który po kilku miesiącach, w czerwcu 1840 r., sprzedał nieruchomość Fryderykowi Hanselmann.

Na mocy kontraktu z października 1849 r. Hanselmann sprzedał nieruchomość piekarzowi, Ignacemu Kopczyńskiemu.

 

W czerwcu 1844 r. Peters sprzedał frontową połowę nieruchomości przy Piotrkowskiej 95 Janowi Andrzejewskiemu, za kwotę 1800 rubli srebrem (7800 złp).

W październiku 1849 r. Andrzejewski sprzedał nieruchomość Andrzejowi Jezierskiemu, który w ten sposób stał się właścicielem 3/4 nieruchomości Piotrkowskiej 93-95.

 

Od września 1860 r. w rękach Andrzeja Jezierskiego była także nieruchomość przy Piotrkowskiej 20.

Anna Rynkowska, w swojej książce „Ulica Piotrkowska”, wymienia Andrzeja Jezierskiego jako właściciela wiatraka stojącego na tyłach posesji Piotrkowskiej 33. Jak pisze Pani Anna, młyn powstał w 1856 r. i działał jeszcze w 1861 r.

 

Pod koniec lat 90-tych XIX w. narożna nieruchomość przy Piotrkowskiej 95 przeszła w ręce aptekarza, Augusta Stopczyka, później cukiernika, Michała Ulrichsa.

Cukiernia Ulrichsa działała po drugiej stronie ulicy Andrzeja, przy Piotrkowskiej 97 , a w latach późniejszych również w narożnym lokalu przy Piotrkowskiej 45.

Taryfa domów z 1920 r. wymienia nadal Ulrichsa jako właściciela.

 

W okresie międzywojennym wystawiono narożny budynek piętrowy z dachem mansardowym.

 

Apteka Augusta Stopczyka działała przy Piotrkowskiej 95 przynajmniej od lat 80-tych. Na początku XX w., ok. 1902 r., apteka przeszła w ręce Piotra Królikowskiego i Michała Bartoszewskiego, a od ok. 1910 r. aptekę prowadził już samodzielnie Bartoszewski.

 

Zabudowania północnego zbiegu Piotrkowskiej i Andrzeja zostały wyburzone w latach 70-tych XX w., a na pustym placu ustawiono wiaty handlowe. W latach 90-tych XX w. wzniesiono dom towarowy "Saspol".

 

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1888 – „O nadbudowie przez Andrzeja Jezierskiego, mutowanego, mieszkalnego, pierwszego piętra na istniejącej parterowej oficynie mieszkalnej pod numerem 762 przy ulicach Piotrkowskiej i św. Andrzeja w mieście Łodzi”. [zobacz]

1902 – „O przebudowie przez Augusta Stopczyka murowanych frontowych domów: parterowego i piętrowego oraz dobudowie do ostatniego z nich parterowego, frontowego domu i oficyny, a także budowie murowanych schodów pod numerem 95/762 na rogu ulic Piotrkowskiej i św. Andrzeja w mieście Łodzi”. [zobacz]

1911 – „Projekt na nadbudowę przez Michała Ulrichsa pawilonu fotograficznego [atelier] nad murowanym, piętrowym domem pod numerem 95/762 na rogu ulic Piotrkowskiej i Andrzeja w mieście Łodzi”. [zobacz]

1912 – „Projekt poszerzenia okna i budowy przepierzenia w parterowym budynku murowanym na nieruchomości numer 95/762 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, właściciel Michał Ulrichs”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • A. Stopczyk Apteka, skład wód naturalnych, wyrób wód mineralnych
  • I. Szneider Fabryka bielizny
  • Adolf Szereszewski Skład towarów manufakturowych
  • F. Wagner Skład parowej fabryki wędlin
  • E. Sussman Pracownia pończoch i trykotaży
  • „Violet” Perfumeria
  • Julius Meinl Delikatesy

 

 

Rodzina Peters

Rodzina Peters przybyła do Łodzi w drugiej połowie lat 20-tych XIX w. Młynarz Marcin Peters (ur. 1860), wtedy już wdowiec, zamieszkał w drewnianym domu rządowym nr 2 (północna część obecnej Piotrkowskiej 268). Towarzyszyli mu synowie Jakub (ur. 1804) i Henryk (ur. 1801), córka Wilhelmina (ur. 1803), oraz służąca Fryderyka. Dzieci Marcina urodziły się w Królestwie Pruskim, w mieście Elbing (dzisiejszy polski Elbląg). Marcin Peters zmarł w sędziwym wieku, w 1846 r. (akt 172).

W 1835 r. Jakub Peters ożenił się z Joanną Wilhelminą Neumann (akt 4), córką Jana Gottfryda, majstra piekarskiego i Anny Elżbiety Siederman, urodzoną ok. 1815 r. w Wielkim Księstwie Poznańskim.

 

Syn Jakuba, Ludwik (metrykalnie Karol Adolf Ludwik, ur. 1837 akt 391) przejął prowadzenie fabryki ojca przy ówczesnej ulicy Emilii 616/617.

 

Córka Jakuba, Olga Laurencja (ur. 1844 akt 343), poślubiła w 1862 r. Augusta Hentschel (akt 24), ówczesnego właściciela Paradyzu. Warto dodać, że żona Jakuba Petersa, Joanna z d. Neumann, była spokrewniona z Henriettą (z d. Neumann, primo voto Hentschel, secundo voto Kunkel), matką Augusta Hentschel.

 

W latach 30-tych XIX w. Jakub Peters wystawił dom Zgromadzenia Majstrów Tkackich, zwany potocznie Meisterhausem, oraz drugi, dom własny, przy Nowym Rynku 5. W okresie 1843-1844 prowadził prace przy budowie szpitala św. Aleksandra, zaś w latach 1853-1856 wykonał remont kościoła św. Trójcy.

 

Drugi rozdział działalności Jakuba Petersa i jego brata Henryka, to przemysł. Na mocy kontraktu zawartego 22 czerwca 1847 r. bracia Jakub i Henryk Peters kupili fabrykę przy ulicy Emilii 616/617, należącą wcześniej do jednego z pierwszych łódzkich przemysłowców, Tytusa Kopischa. Z litografią i krótkim opis zakładu braci Peters możemy zapoznać się w publikacji Oskara Flatta "Opis miasta Łodzi", z 1851 r. - zobacz.

Zakład Petersa wymienia także kalendarz Jana Petersilge na rok 1870:

"Przędzalnia wełny owczej, bielnik i farbiarnia Jacoba Petersa. Powstała z przejęcia drukarni i bielnika Augusta Kopischa (założonych w 1824 r.), zatrudnia 100 osób, zużywa surowca wełnianego za 120000 rubli, dostarcza przędzy za 150000 rubli rocznie. Bielnik wytwarza rocznie 20000 sztuk, o wartości 120000 rubli. Farbiarnia produkuje rocznie 30000 sztuk o wartości 90000 rubli".

W 1872 r. ogłoszono upadłość przedsiębiorstwa Ludwika Petersa (MA). Obiekty fabryczne przeszły w ręce Karola Scheiblera.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz