Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej
Piotrkowska_78
26 marca 2015
Ulica Piotrkowska. Historia ulicy Piotrkowskiej i Łodzi przemysłowej

Próchnika

Więckowskiego

Zielona

6 Sierpnia

Andrzeja

Zamenhofa

Mickiewicza

Żwirki

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Brzeźna

Rewolucji 1905

Jaracza

Narutowicza

Traugutta

Moniuszki

Tuwima

Nawrot

Roosevelta

Piłsudskiego

Wigury

 

ulica Piotrkowska 78

ulica Piotrkowska 78 nr hip. 515

do 1850 r. nr 101

 

 

W kwietniu 1826 r. plac nr 101 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 78) objął siodlarz, Jan Zaiser.

Nowy właściciel zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu rękodzielni siodlarskiej, oraz do wystawienia domu massiv murowanego pod dachówką.

Jak pokazują dokumenty z następnych lat, Zaiser nie wystawił domu frontowego.

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, z kwietnia 1832 r., nieruchomość objął tkacz przybyły z Czech, Franciszek Zosel, z obowiązkiem pobudowania, w przeciągu najdalej lat dwóch, domu drewnianego gontami krytego.

 

Stosownie do kontraktu sporządzonego w marcu 1842 r. Zosel sprzedał nieruchomość Ignacemu Wolanek, bratu Antoniego Wolanek.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający dlugości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Na podstawie umowy z czerwca 1862 r. Wolanek sprzedał nieruchomość Karolowi Fryderykowi Michel.

 

Kontraktem z maja 1869 r. Michel sprzedał nieruchomość Teodorowi Jezierskiemu.

Pod koniec lat 70-tych Jezierski wykupił grunt działki.

1879-1879 - "O wykupie bezterminowych czynszów przez Teodora Jezierskiego z gruntu nr 101/515 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Wkrótce po wykupieniu gruntu Jezierski sprzedał nieruchomość Moszkowi Dawidowi Kałuszyner.

W 1880 r. wzniesiono dwupiętrowy dom frontowy, według projektu podpisanego przez Hilarego Majewskiego.

Projekt Edwarda Creutzburga z 1882 r., w części dotyczącej podwyższenia kamienicy frontowej, nie został zrealizowany. Według tego samego projektu wystawiono w podwórzu dwupiętrową przędzalnię i budynki gospodarcze.

Firma "Rubinstein i Kałuszyner" splajtowała w 1884 r. (MA).

 

Taryfa domów z 1888 r. wymienia H. Wawelberga jako właściciela nieruchomości, ale prawdopodobnie w tym samym roku przeszła ona w ręce Hugo Wulffsohna (zobacz poniżej).

 

Ok. 1905 r. tylną, fabryczną część posesji Piotrkowskiej 78, kupił Jakub Szmulowicz, ówczesny właściciel sąsiedniej nieruchomości, pod nr 80.

Po śmierci Hugo Wulffsohna (zmarł w 1905 r.) frontowa, mieszkalna część nieruchomości przeszła w ręce jego sukcesorów: synów Zygmunta i Wilhelma, córki Liny (żony Alberta Jarocińskiego) i córki Julii (żony Maksa Kernbauma, wspólnika ojca, pełniącego w przedsiębiorstwie funkcję dyrektora zarządzającego).

Taryfa domów z 1920 r., oraz Księga Adresowa m. Łodzi 1937-39, wymienia Julię Kernbaum jako samodzielną właścicielkę.

 

Spacer po labiryncie obiektów fabrycznych przynależnych posesji Piotrkowskiej 78 i 80, kończący się na obecnej ulicy Sienkiewicza 25-27, to najlepszy przykład rozwoju Łodzi przemysłowej.

Plan nieruchomości należącej do Jakuba Szmulowicza w 1912 r., oraz granice tej nieruchomości naniesione na współczesny widok w Google Earth, przybliżają dawny obraz centrum Łodzi - zobacz.

 

Przy Piotrkowskiej 78 spędził lata dzieciństwa Artur Rubinstein.

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1891 – „O przebudowie okien i drzwi we frontowym domu Hugona Wulffsohna położonym w mieście Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej pod numerem 515”. [zobacz]

1894 – „Plan zdjęty z natury dwóch trzypiętrowych oficyn - magazynów, jedna podpiwniczona i z poddaszem, parterowej stajni i ustępów ze zmianami w stosunku do planu zatwierdzonego 4 sierpnia 1893 r., pod numerem 515 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, przez właściciela Hugo Wulffsohna”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Ludwik Ranke Fabryka chustek i kortów wełnianych
  • Julian Neufeld Przędzalnia wełny
  • Hugo Wulfsohn Fabryka kortów i sukna

 

 

Hugo Wulffsohn (1837 - 1905) urodził się w Libawie (dz. Łotwa), w rodzinie pochodzących z Kurlandii przemysłowców pochodzenia żydowskiego. Do Łodzi przyjechał ok. 1866 r. Przez pierwsze dwadzieścia lat działalność Wulffsohna koncentrowała się na handlu. W 1870 r. powstał Dom Handlowy "Wulffsohn i Levy", w którym wspólnikiem został moskiewski kupiec Adolf Levy. Dwa lata później do spółki przystąpił Józef Rundstein, produkujący przędzę wełnianą w budynkach przy Piotrkowskiej 199. Od 1876 r., po wystąpieniu Levego ze spółki, Wulffsohn prowadził skład towarów we własnej kamienicy na Piotrkowskiej 18.

Dopiero w 1888 r., po kupieniu nieruchomości na Piotrkowskiej 78, Hugo Wulffsohn rozpoczął samodzielną produkcję wyrobów wełnianych. W 1900 r., po rozbudowaniu istniejących obiektów fabrycznych, zakład pracujący w podwórzu posesji Piotrkowskiej 78 zatrudniał 175 osób i produkował sukno, trykotaże, flanele i chustki. Kolejnym krokiem na drodze przemysłowej kariery Wulffsohna był zakup, w 1904 r., zabudowań fabrycznych na ulicy Widzewskiej 172/176 (dz. Kilińskiego 192/196). Rozległy teren rozciągał się pomiędzy obecnymi ulicami: Kilińskiego, Milionową, Łęczycką i Senatorską.

Okazałe obiekty przemysłowe na Widzewskiej zostały zbudowane w drugiej połowie lat 90-tych XIX w. przez spółkę akcyjną Gustawa Lorentza. Firma Lorentza zbankrutowała na skutek kryzysu pierwszych lat XX w.

Przed I wojną przedsiębiorstwo Wulffsohna, kierowane już przez jego spadkobierców, zatrudniało ponad 400 osób i wykazywało roczne obroty na poziomie 1 mln rubli.

Od 1927 r., już pod adresem Kilińskiego 194, funkcjonowało Towarzystwo Przędzalni Czesankowych S-ka Akc., w którego zarządzie zasiadał Maks Kernbaum. Z tego okresu pochodzi fotografia wykonana od strony ulicy Senatorskiej, z widocznym terenem przemysłowym byłych zakładów Hugo Wulffsohna - zobacz.

Warto w tym miejscu nadmienić o przedsiębiorstwie Rapacki i S-ka, położonym ówcześnie w podwarszawskiej Woli, przejętym pod koniec XIX w. przez Maksa Kernbauma i Edwarda Heimana.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz