Skorupki

ulica Piotrkowska 78

ulica Piotrkowska 78 nr hip. 515

do 1850 r. nr 101

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, z kwietnia 1832 r., plac nr 101 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 78) objął tkacz przybyły z Czech, Franciszek Zosel.

Stosownie do kontraktu sporządzonego w marcu 1842 r., Zosel sprzedał nieruchomość Ignacemu Wolanek - zobacz rodzina Wolanek.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający dlugości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

W 1835 r. Ignacy Wolanek poślubił Annę Thoma (zobacz rodzina Thoma).

Córka Ignacego i Anny, Maria Anna Wolanek, poślubiła w 1861 r. Emanuela Donerta. Córka Emanuela i Marii Anny, Emilia Donert, wyszła za mąż za Ferdynanda Petzolda, syna Józefa Petzolda.

Rok po przedwczesnej śmierci Emanuela Donerta (zmarł w 1881 r.), Maria Anna poślubiła Wilhelma Pladek - zobacz poniżej rodzina Pladek. 

Na podstawie umowy z czerwca 1862 r. Wolanek sprzedał nieruchomość Karolowi Fryderykowi Michel.

Kontraktem z maja 1869 r. Michel sprzedał nieruchomość Karolowi Teodorowi Jezierskiemu, synowi Andrzeja Jezierskiego.

Pod koniec lat 70-tych Jezierski wykupił grunt działki.

1879-1879 - "O wykupie bezterminowych czynszów przez Teodora Jezierskiego z gruntu nr 101/515 w mieście Łodzi". [zobacz]

Wkrótce po wykupieniu gruntu Jezierski sprzedał nieruchomość Moszkowi Dawidowi Kałuszyner.

W 1880 r. wzniesiono dwupiętrowy dom frontowy, według projektu podpisanego przez Hilarego Majewskiego.

Projekt Edwarda Creutzburga z 1882 r., w części dotyczącej podwyższenia kamienicy frontowej, nie został zrealizowany. Według tego samego projektu wystawiono w podwórzu dwupiętrową przędzalnię i budynki gospodarcze.

Firma "Rubinstein i Kałuszyner" splajtowała w 1884 r. (MA).

Taryfa domów z 1888 r. wymienia H. Wawelberga jako właściciela nieruchomości, ale prawdopodobnie w tym samym roku przeszła ona w ręce Hugo Wulffsohna (zobacz poniżej).

Ok. 1905 r. tylną, fabryczną część posesji Piotrkowskiej 78, kupił Jakub Szmulowicz, ówczesny właściciel sąsiedniej nieruchomości, pod nr 80.

Po śmierci Hugo Wulffsohna (zmarł w 1905 r.) frontowa, mieszkalna część nieruchomości przeszła w ręce jego sukcesorów: synów Zygmunta i Wilhelma, córki Liny (żony Alberta Jarocińskiego) i córki Julii (żony Maksa Kernbauma, wspólnika ojca, pełniącego w przedsiębiorstwie funkcję dyrektora zarządzającego).

Księga inwentarzowa i właściciele nieruchomości w latach 1930-1936 (zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi) - zobacz

Spacer po labiryncie obiektów fabrycznych przynależnych posesji Piotrkowskiej 78 i 80, kończący się na obecnej ulicy Sienkiewicza 25-27, to najlepszy przykład rozwoju Łodzi przemysłowej.

Plan nieruchomości należącej do Jakuba Szmulowicza w 1912 r., oraz granice tej nieruchomości naniesione na współczesny widok w Google Earth, przybliżają dawny obraz centrum Łodzi - zobacz.

* * * 

Przy Piotrkowskiej 78 spędził lata dzieciństwa Artur Rubinstein.

Archiwalne dokumenty budowlane:

1891 – „O przebudowie okien i drzwi we frontowym domu Hugona Wulffsohna położonym w mieście Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej pod numerem 515”. [zobacz]

1894 – „Plan zdjęty z natury dwóch trzypiętrowych oficyn - magazynów, jedna podpiwniczona i z poddaszem, parterowej stajni i ustępów ze zmianami w stosunku do planu zatwierdzonego 4 sierpnia 1893 r., pod numerem 515 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, przez właściciela Hugo Wulffsohna”. [zobacz]

Ogłoszenia prasowe:

• Ludwik Ranke Fabryka chustek i kortów wełnianych
• Julian Neufeld Przędzalnia wełny
• Hugo Wulfsohn Fabryka kortów i sukna

rodzina Pladek

Zobacz przedstawicieli rodzin Pladek na Piotrkowska Tree.

W drugiej połowie lat 20-tych XIX w., w osadzię prządniczej po wschodniej stronie ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego), na odcinku od okolic obecnej ulicy Milionowej, do ulicy Siedleckiej, wystawiono 32 domy rządowe w ryglówkę (mur pruski). Dom pod ówczesnym adresem Widzewskiej 106 (dz. Kilińskiego 208) objął prządek ze Śląska, Karol Fryderyk Walter. Po kilku latatch, przynajmniej od drugiej połowy lat 30-tych, nieruchomość przeszła w ręce majstra tkackiego z Czech, Józefa Pladka.

Wybrane dzieci Józefa i jego żony, Joanny Krystyny z d. Weller:

• Wilhelm, ur. 1836, pierwsza żona Helena z d. Pfeiffer (ślub 1856), druga żona Maria Anna z d. Wolanek (ślub 1882).
  Przynajmniej od pierwszej połowy lat 60-tych rodzina Wilhelma zajmowała nieruchomość przy ówczesnej ulicy Widzewskiej 909 (dz. Kilińskiego 209). Nieruchomość należała do ojca Wilhelma, Józefa, który w 1851 r. wystawił na froncie dom drewniany.
  Pod koniec lat 60-tych rodzina Wilhelma mieszkała juz na nieruchomości własnej, przy ulicy Głównej 1270 (później Główna 43 MA). Nieruchomość przy Głównej pozostawała w rękach rodziny Pladek jeszcze na początku lat 20-tych XX w.
  Na początku XX w. Wilhelm Pladek wystawił kamienicę frontową na nieruchomości przy ulicy Nawrot 32. Po śmierci Wilhelma (zmarł w 1807 r.) nieruchomość przy Nawrot należała do jego synów, Adolfa i Alberta.
  1902 - "O budowie przez Wilhelma Pladka murowanego, trzypiętrowego domu, takiej samej oficyny i parterowej oficyny oraz budynku gospodarczego pod numerem 32/1302 przy ulicy Nawrot w mieście Łodzi". [zobacz]
  Zarówno przy Głównej 43, jak i Nawrot 32, funkcjonowały zakłady ślusarskie należące do przedstawicieli rodziny Pladek.
• Józef jr., ur. 1838, żona Anna z d. Feige (ślub 1858). Przynajmniej od lat 80-tych Józef jr. był właścicielem nieruchomości przy ulicy Widzewskiej 913 MA (dz. Kilińskiego 201). Po śmierci Józefa jr. (zmarł w 1905 r.) posesja należała do jego córki, Emilii i jej mąża, Reinholda Fitz.
• August, ur. 1843, żona Matylda z d. Falzmann (ślub 1862) - zobacz rodzina Falzmann.

Nieruchomość przy Kilińskiego 208 pozostawał w rękach rodziny Pladek do początku lat 90-tych XIX w.

W 1894 r., w głębi posesji Kilińskiego 208/210, powstała fabryka Bera Freidenberga.

1894 - "O budowie przez Bera Freidenberga w mieście Łodzi, przy ulicy Widzewskiej 170/929 i 172/930, a) dwupiętrowej przędzalni i tkalni b) maszynowni, w) kotłowni, g) fabrycznego komina d) wiaty i e) ustępów". [zobacz]

Hugo Wulffsohn

Hugo Wulffsohn (1837-1905) urodził się w Libawie (dz. Łotwa), w rodzinie pochodzących z Kurlandii przemysłowców żydowskich. Do Łodzi przyjechał ok. 1866 r. Przez pierwsze dwadzieścia lat działalność Wulffsohna koncentrowała się na handlu. W 1870 r. powstał Dom Handlowy "Wulffsohn i Levy", w którym wspólnikiem został moskiewski kupiec Adolf Levy. Dwa lata później do spółki przystąpił Józef Rundstein, produkujący przędzę wełnianą w budynkach przy Piotrkowskiej 199. Od 1876 r., po wystąpieniu Levego ze spółki, Wulffsohn prowadził skład towarów we własnej kamienicy na Piotrkowskiej 18.

Dopiero w 1888 r., po kupieniu nieruchomości na Piotrkowskiej 78, Hugo Wulffsohn rozpoczął samodzielną produkcję wyrobów wełnianych. W 1900 r., po rozbudowaniu istniejących obiektów fabrycznych, zakład pracujący w podwórzu posesji Piotrkowskiej 78 zatrudniał 175 osób i produkował sukno, trykotaże, flanele i chustki. Kolejnym krokiem na drodze przemysłowej kariery Wulffsohna był zakup, w 1904 r., zabudowań fabrycznych na ulicy Widzewskiej 172/176 (dz. Kilińskiego 192/196). Rozległy teren rozciągał się pomiędzy obecnymi ulicami: Kilińskiego, Milionową i Senatorską.

Okazałe obiekty przemysłowe na Widzewskiej zostały zbudowane w drugiej połowie lat 90-tych XIX w. przez spółkę akcyjną Gustawa Lorentza. Firma Lorentza zbankrutowała na skutek kryzysu pierwszych lat XX w.

Przed I wojną przedsiębiorstwo Wulffsohna, kierowane już przez jego spadkobierców, zatrudniało ponad 400 osób i wykazywało roczne obroty na poziomie 1 mln rubli.

Od 1927 r., już pod adresem Kilińskiego 194, funkcjonowało Towarzystwo Przędzalni Czesankowych S-ka Akc., w którego zarządzie zasiadał Maks Kernbaum. Z tego okresu pochodzą fotografie wykonane od strony ulicy Senatorskiej i Milionowej - zobacz.

Warto w tym miejscu nadmienić o przedsiębiorstwie Rapacki i S-ka, położonym ówcześnie w podwarszawskiej Woli, przejętym pod koniec XIX w. przez Maksa Kernbauma i Edwarda Heimana.

MA (materiały archiwalne) - zobacz

Wigury

Piłsudskiego

Roosevelta

Nawrot

Tuwima

Moniuszki

Traugutta

Narutowicza

Jaracza

Rewolucji 1905

Tymienieckiego

Brzeźna

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Żwirki

Mickiewicza

Zamenhofa

Andrzeja

6 Sierpnia

Zielona

Więckowskiego

Próchnika

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Czerwona