Skorupki

ulica Piotrkowska 78

ulica Piotrkowska 78 nr hip. 515

do 1850 r. nr 101

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego, z kwietnia 1832 r., plac nr 101 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 78) objął tkacz przybyły z Czech, Franciszek Zosel.

Stosownie do kontraktu sporządzonego w marcu 1842 r., Zosel sprzedał nieruchomość Ignacemu Wolanek - zobacz rodzina Wolanek.

Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający dlugości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

W 1835 r. Ignacy Wolanek poślubił Annę Thoma (zobacz rodzina Thoma).

Córka Ignacego i Anny, Maria Anna Wolanek, poślubiła w 1861 r. Emanuela Donerta. Córka Emanuela i Marii Anny, Emilia Donert, wyszła za mąż za Ferdynanda Petzolda, syna Józefa Petzolda.

Rok po przedwczesnej śmierci Emanuela Donerta (zmarł w 1881 r.), Maria Anna poślubiła Wilhelma Pladek - zobacz poniżej rodzina Pladek. 

Na podstawie umowy z czerwca 1862 r. Wolanek sprzedał nieruchomość Karolowi Fryderykowi Michel.

Kontraktem z maja 1869 r. Michel sprzedał nieruchomość Karolowi Teodorowi Jezierskiemu, synowi Andrzeja Jezierskiego.

Pod koniec lat 70-tych Jezierski wykupił grunt działki.

1879-1879 - "O wykupie bezterminowych czynszów przez Teodora Jezierskiego z gruntu nr 101/515 w mieście Łodzi". [zobacz]

Wkrótce po wykupieniu gruntu Jezierski sprzedał nieruchomość Moszkowi Dawidowi Kałuszyner.

W 1880 r. wzniesiono dwupiętrowy dom frontowy, według projektu podpisanego przez Hilarego Majewskiego.

Projekt Edwarda Creutzburga z 1882 r., w części dotyczącej podwyższenia kamienicy frontowej, nie został zrealizowany. Według tego samego projektu wystawiono w podwórzu dwupiętrową przędzalnię i budynki gospodarcze.

Firma "Rubinstein i Kałuszyner" splajtowała w 1884 r. (MA).

Taryfa domów z 1888 r. wymienia H. Wawelberga jako właściciela nieruchomości, ale prawdopodobnie w tym samym roku przeszła ona w ręce Hugo Wulffsohna (zobacz poniżej).

Ok. 1905 r. tylną, fabryczną część posesji Piotrkowskiej 78, kupił Jakub Szmulowicz, ówczesny właściciel sąsiedniej nieruchomości, pod nr 80.

Po śmierci Hugo Wulffsohna (zmarł w 1905 r.) frontowa, mieszkalna część nieruchomości przeszła w ręce jego sukcesorów: synów Zygmunta i Wilhelma, córki Liny (żony Alberta Jarocińskiego) i córki Julii (żony Maksa Kernbauma, wspólnika ojca, pełniącego w przedsiębiorstwie funkcję dyrektora zarządzającego).

Księga inwentarzowa i właściciele nieruchomości w latach 1930-1936 (zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi) - zobacz

Spacer po labiryncie obiektów fabrycznych przynależnych posesji Piotrkowskiej 78 i 80, kończący się na obecnej ulicy Sienkiewicza 25-27, to najlepszy przykład rozwoju Łodzi przemysłowej.

Plan nieruchomości należącej do Jakuba Szmulowicza w 1912 r., oraz granice tej nieruchomości naniesione na współczesny widok w Google Earth, przybliżają dawny obraz centrum Łodzi - zobacz.

* * * 

Przy Piotrkowskiej 78 spędził lata dzieciństwa Artur Rubinstein.

Archiwalne dokumenty budowlane:

1891 – „O przebudowie okien i drzwi we frontowym domu Hugona Wulffsohna położonym w mieście Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej pod numerem 515”. [zobacz]

1894 – „Plan zdjęty z natury dwóch trzypiętrowych oficyn - magazynów, jedna podpiwniczona i z poddaszem, parterowej stajni i ustępów ze zmianami w stosunku do planu zatwierdzonego 4 sierpnia 1893 r., pod numerem 515 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, przez właściciela Hugo Wulffsohna”. [zobacz]

Ogłoszenia prasowe:

• Ludwik Ranke Fabryka chustek i kortów wełnianych
• Julian Neufeld Przędzalnia wełny
• Hugo Wulfsohn Fabryka kortów i sukna

rodzina Pladek

Zobacz przedstawicieli rodzin Pladek na Piotrkowska Tree.

W drugiej połowie lat 20-tych XIX w., w osadzię prządniczej po wschodniej stronie ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego), na odcinku od okolic obecnej ulicy Milionowej, do ulicy Siedleckiej, wystawiono 32 domy rządowe w ryglówkę (mur pruski). Dom pod ówczesnym adresem Widzewskiej 106 (dz. Kilińskiego 208) objął prządek ze Śląska, Karol Fryderyk Walter. Po kilku latatch, przynajmniej od drugiej połowy lat 30-tych, nieruchomość przeszła w ręce majstra tkackiego z Czech, Józefa Pladka.

Wybrane dzieci Józefa i jego żony, Joanny Krystyny z d. Weller:

• Wilhelm, ur. 1836, pierwsza żona Helena z d. Pfeiffer (ślub 1856), druga żona Maria Anna z d. Wolanek (ślub 1882).
  Przynajmniej od pierwszej połowy lat 60-tych rodzina Wilhelma zajmowała nieruchomość przy ówczesnej ulicy Widzewskiej 909 (dz. Kilińskiego 209). Nieruchomość należała do ojca Wilhelma, Józefa, który w 1851 r. wystawił na froncie dom drewniany.
  Pod koniec lat 60-tych rodzina Wilhelma mieszkała juz na nieruchomości własnej, przy ulicy Głównej 1270 (później Główna 43 MA). Nieruchomość przy Głównej pozostawała w rękach rodziny Pladek jeszcze na początku lat 20-tych XX w.
  Na początku XX w. Wilhelm Pladek wystawił kamienicę frontową na nieruchomości przy ulicy Nawrot 32. Po śmierci Wilhelma (zmarł w 1807 r.) nieruchomość przy Nawrot należała do jego synów, Adolfa i Alberta.
  1902 - "O budowie przez Wilhelma Pladka murowanego, trzypiętrowego domu, takiej samej oficyny i parterowej oficyny oraz budynku gospodarczego pod numerem 32/1302 przy ulicy Nawrot w mieście Łodzi". [zobacz]
  Zarówno przy Głównej 43, jak i Nawrot 32, funkcjonowały zakłady ślusarskie należące do przedstawicieli rodziny Pladek.
• Józef jr., ur. 1838, żona Anna z d. Feige (ślub 1858). Przynajmniej od lat 80-tych Józef jr. był właścicielem nieruchomości przy ulicy Widzewskiej 913 MA (dz. Kilińskiego 201). Po śmierci Józefa jr. (zmarł w 1905 r.) posesja należała do jego córki, Emilii i jej mąża, Reinholda Fitz.
• Matylda, ur. 1841, mąż Józef Gernert. Przynajmniej od lat 80. XIX w. małżonkowie zajmowali nieruchomość własną przy ulicy Głównej 1255 (później Główna 13).
• August, ur. 1843, żona Matylda z d. Falzmann (ślub 1862) - zobacz rodzina Falzmann.
• Paulina, ur. 1844, mąż Henryk Mahlendorf. Syn Pauliny i Henryka, Teodor Mahlendorf, poślubił w 1900 r. Emmę Pladek, krewną (bratannicę) matki. W latach 20. okresu międzywojennego Teodor i Emma kupili nieruchomość przy ulicy Głównej 13, należącą wcześniej do Józefa Gernerta, męża Matyldy Pladek, wymienionej powyżej starszej siostry Pauliny. Nieruchomość przy Głównej 13 pozostawała własnością rodziny Mahlendorf do wybuchu II wojny światowej.

Nieruchomość przy Kilińskiego 208 pozostawał w rękach rodziny Pladek do początku lat 90-tych XIX w.

W 1894 r., w głębi posesji Kilińskiego 208/210, powstała fabryka Bera Freidenberga.

1894 - "O budowie przez Bera Freidenberga w mieście Łodzi, przy ulicy Widzewskiej 170/929 i 172/930, a) dwupiętrowej przędzalni i tkalni b) maszynowni, w) kotłowni, g) fabrycznego komina d) wiaty i e) ustępów". [zobacz]

Hugo Wulffsohn

Hugo Wulffsohn (1837-1905) urodził się w Libawie (dz. Łotwa), w rodzinie pochodzących z Kurlandii przemysłowców żydowskich. Do Łodzi przyjechał ok. 1866 r. Przez pierwsze dwadzieścia lat działalność Wulffsohna koncentrowała się na handlu. W 1870 r. powstał Dom Handlowy "Wulffsohn i Levy", w którym wspólnikiem został moskiewski kupiec Adolf Levy. Dwa lata później do spółki przystąpił Józef Rundstein, produkujący przędzę wełnianą w budynkach przy Piotrkowskiej 199. Od 1876 r., po wystąpieniu Levego ze spółki, Wulffsohn prowadził skład towarów we własnej kamienicy na Piotrkowskiej 18.

Dopiero w 1888 r., po kupieniu nieruchomości na Piotrkowskiej 78, Hugo Wulffsohn rozpoczął samodzielną produkcję wyrobów wełnianych. W 1900 r., po rozbudowaniu istniejących obiektów fabrycznych, zakład pracujący w podwórzu posesji Piotrkowskiej 78 zatrudniał 175 osób i produkował sukno, trykotaże, flanele i chustki. Kolejnym krokiem na drodze przemysłowej kariery Wulffsohna był zakup, w 1904 r., zabudowań fabrycznych na ulicy Widzewskiej 172/176 (dz. Kilińskiego 192/196). Rozległy teren rozciągał się pomiędzy obecnymi ulicami: Kilińskiego, Milionową i Senatorską.

Okazałe obiekty przemysłowe na Widzewskiej zostały zbudowane w drugiej połowie lat 90-tych XIX w. przez spółkę akcyjną Gustawa Lorentza. Firma Lorentza zbankrutowała na skutek kryzysu pierwszych lat XX w.

Przed I wojną przedsiębiorstwo Wulffsohna, kierowane już przez jego spadkobierców, zatrudniało ponad 400 osób i wykazywało roczne obroty na poziomie 1 mln rubli.

Od 1927 r., już pod adresem Kilińskiego 194, funkcjonowało Towarzystwo Przędzalni Czesankowych S-ka Akc., w którego zarządzie zasiadał Maks Kernbaum. Z tego okresu pochodzą fotografie wykonane od strony ulicy Senatorskiej i Milionowej - zobacz.

Warto w tym miejscu nadmienić o przedsiębiorstwie Rapacki i S-ka, położonym ówcześnie w podwarszawskiej Woli, przejętym pod koniec XIX w. przez Maksa Kernbauma i Edwarda Heimana.

MA (materiały archiwalne) - zobacz

Wigury

Piłsudskiego

Roosevelta

Nawrot

Tuwima

Moniuszki

Traugutta

Narutowicza

Jaracza

Rewolucji 1905

Tymienieckiego

Brzeźna

pl. Wolności

Radwańska

pl. Wolności

Żwirki

Mickiewicza

Zamenhofa

Andrzeja

6 Sierpnia

Zielona

Więckowskiego

Próchnika

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone

Czerwona