pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_219

Piotrkowska 219

nr hip. 700 (do 1850 r. - 205)

 

Kalendarz Jana Petersige z 1870 r. podaje Alojzego Diesnera jako właściciela posesji. W niedługim czasie nieruchomość przeszła w ręce Józefa Johna i jego przedsiębiorstwa.

Na froncie, w miejscu parterowego domu, wzniesiono jednopiętrowy budynek mieszkalny – jest już widoczny na rycinie z 1880 r. Pierwotnie dom miał fasadę dziewięcioosiową i przylegał swoim południowym szczytem do parterowego drewniaka pod numerem 221. Na przełomie lat 80-tych i 90-tych XIX w. wyburzono frontowy dom drewniany pod numerem 221, ale plac, odgrodzony parkanem od ulicy, stał przez dłuższy czas pusty- taki stan przedstawia drugie zdjęcie w galerii. Dopiero na początku XX w. dobudowano lewą część budynku głównego, z fasadą dwuosiową, a pozostały obszar parceli 221 przeznaczono na parkan i bramę wjazdową.

 

Józef John był czeskim Niemcem. Za datę powstania firmy, pierwotnie przy Piotrkowskiej 217, przyjmuje się rok 1866. Początkowo zakład produkował części dla potrzeb włókiennictwa, oraz maszyny rolnicze. W latach 70-tych i 80-tych XIX w. przedsiębiorstwo działało w dwóch spółkach - z Edwardem Berentem, następnie z belgijskim przemysłowcem, Feliksem Mathieu.

Po śmierci założyciela, w 1882 r., zakładem kierowała wdowa po Józefie, Teresa John, później jego synowie: Alfred, Adolf i Bruno.

Firma, w której początkowo pracowało ok. 50 robotników, przekształciła się w duże przedsiębiorstwo. W 1896 r. zakład zatrudniał 206 pracowników, a w 1907 r., po utworzeniu dwa lata wcześniej spółki akcyjnej, zatrudnienie wzrosło do 600 osób. Pierwsza wojna światowa, pomimo strat spowodowanych rekwizycjami, nie przeszkodziła dynamicznemu rozwojowi firmy. W niepodległej Polsce, na rozległym terenie pomiędzy ulicą Piotrkowską i Wólczańską, produkowano, m. in., kotły i grzejniki do centralnego ogrzewania, przekładnie i koła zębate, tokarki, gładziarki i wiertarki, walce hutnicze i młyńskie. W drugiej połowie lat 30-tych XX w. "S-ka Akc. Budowy Transmisyj i Maszyn i Odlewnia Żelaza J. John w Łodzi" dysponowała kapitałem 4,8 mln złp (MA).

 

Warto w tym miejscu wspomnieć o mniej znanych inwestycjach spadkobierców Józefa Johna, związanych nie tylko z branżą metalową. Przykładem mogą być obiekty przemysłowe powstałe przy obecnej ulicy Siedleckiej 3.

1898 - "O budowie przez Teresę John w mieście Łodzi przy ulicy Widzewskiej pod numerem 1042 parterowej farbiarni i innych budynków w mieście Łodzi". [zobacz]

1902 - "Projekt dobudowy parterowego szedu celem powiększenia istniejącej wykończalni, murowanego, parterowego magazynu surowych towarów, parterowej kuźni i ślusarni przy wykończalni i farbiarni Otto Hässlera i Teresy John pod numerem 1042/234 przy ulicy Widzewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Spółka Teresy John i Otto Hässlera nie trwała długo. W okresie międzywojennym zakład funkcjonował już pod szyldem "OTTO HAESSLER Spadkobiercy" (MA).

Farbiarnia i apretura przy Siedleckiej nie była pierwszym mariażem rodziny John z przemysłem włókienniczym. Pod koniec lat 80-tych XIX w., u zbiegu ulicy Długiej i Rozwadowskiej (dz. Gdańska 117 i Zamenhofa), powstała fabryka spółki Vive-John, której udziałowcem był Jakób Vive.

1889 - "O budowie przez "Vive i John" dwupiętrowej przędzalni, parterowej maszynowni i kotłowni, komina, parterowej, z poddaszem wilkowni, piętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej i ustępów na nieruchomości pod numerami 822, 823, 824 przy ulicach Długiej i Rozwadowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Ok. połowy lat 90-tych XIX w. zakład spółki Vive-John przeszedł w ręce Jakóba Wojdysławskiego. Obiekty przy Gdańskiej 117 spłonęły doszczętnie w marcu 1927 r. (MA).

Spadkobiercy Józefa Johna byli również zaangażowani w działalność w branży metalowej, wykraczającą poza macierzyste przedsiębiorstwo przy Piotrkowskiej.

♦ odlewnia żelaza "A. John, Krebs i S-ka", zlokalizowana w podłódzkich Chojnach (później i obecnie ulica Rzgowska 140), funkcjonowała już w latach 90-tych XIX w.

1894 - "Projekt budowy odlewni żelaza na nieruchomości firmy John, Krebs i Ska w Chojnach". [zobacz]

Przed wybuchem I wojny światowej spółka rozpoczęła produkcję kotłów sztreblowych pod nazwą Rosyjska Fabryka Kotłów Sztreblowych (MA).

1913 - "Projekt budowy odlewni żeliwa i zakładu mechanicznego o nazwie „Ruski Strebelwer” oraz murowanych ustępów na nieruchomości położonej przy stacji Łódź-Chojny łódzkiej fabrycznej kolei obwodowej i ulicy Rzgowskiej w osadzie Chojny w powiecie łódzkim należących do Towarzystwa John, Krebs i Spółka". [zobacz]

Firma "A. John, Krebs i S-ka" działała do ok. 1929 r. i została przejęta przez Tow. Akc. J. John.

1929 - "Spis inwentarza majątku firmy A. John, Krebs i Ska przejętego przez Tow. Akc. J. John". [zobacz]

Po II wojnie światowej i nacjonalizacji, produkcję kotłów prowadzono pod szyldem zakładów "Fakora". Pozostałości zabudowań fabrycznych przy Rzgowskiej 140 są obecnie w stanie ruiny (MA).

♦ działające od 1932 r. Centralne Biuro Sprzedaży Kotłów Żeliwnych "CEBEKA" sp. z o.o., powstałe z udziałem "Sp. Akc. St. Weigt" MA (przedsiębiorstwo Stanisława Weigta , działające przy ulicy Senatorskiej 7/9, daw. Senatorska 22).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Dokumenty archiwalne:

1888 – „Projekt budowy magazynu parterowego na nieruchomości Johna pod numerami 699, 700-701 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1892 – „O zatwierdzeniu planu na budowę przez spadkobierców Józefa Johna murowanej oranżerii w ogrodzie nieruchomości fabrycznej z istniejącą fabryką budowy maszyn pod No 699, 700 i 701 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1900 – „Projekt nadbudowy piętra z poddaszem, w istniejącym parterowym warsztacie stolarskim, na magazyn modeli [form odlewniczych] oraz budowa kotłowni i maszynowni na nieruchomości J. Johna pod numerami 699, 700 i 701 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1910 – „Projekt na dobudowę przez Towarzystwo Akcyjne "J. John" do istniejącego dwupiętrowego kantoru nowej części tegoż kantoru pod numerami 699-700-701 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Józef John Fabryka maszyn i odlewnia żelaza
  • Tow. Akc. Fabryk Transmisji, Maszyn i Odlewów J. John w Łodzi
31 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone