pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_177

 Piotrkowska 177

nr hip. 721 (do 1850 r. - 184)

 

Pierwsze zdjęcie w galerii przedstawia ReFotografię autorstwa Stefana Brajtera

 

Piętrowy dom przy Piotrkowskiej 177 został zbudowany dla Michała Kunkla, według projektu Jana Karola Mertschinga z 1852 r .

Michał Kunkel, drugi mąż Henrietty Hentschel, która wniosła do związku sąsiedni "Paradyz", prowadził przedsiębiorstwo przewozowe, zatrudniające w latach 60-tych 28 pracowników. W latach 50-tych XIX w. Pan Kunkel, obok Ludwika Geyera i Leonarda Fesslera (seniora), posiadał najwięcej nieruchomości przy ulicy Piotrkowskiej. 

Na pierwszym piętrze domu Kunkla, w 1867 r., zmarł znany czarnoskóry aktor, Ira Aldridge, który przyjechał na występy w drewnianym teatrze w „Paradyzu”. Aktor został pochowany na Cmentarzu Starym.

 

Na początku lat 80-tych XIX w. właścicielem posesji przy Piotrkowskiej 177 był Leonard Fessler junior (zobacz poniżej). W połowie lat 90-tych Fessler wykupił grunt działki.

1894-1896 - "O wykupie czynszu przez Leonarda Fesslera z gruntu nr 184/721 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

W latach 90-tych XIX w. nieruchomość przeszła w ręce kupca, Maxa Fischera (Fiszera). Taryfa domów z 1920 r. wymienia nadal Fischera jako właściciela.

 

Leonard Fessler senior i junior

Leonard Fessler (1814-1878), syn lekarza, urodził się w miejscowości Rumburk (daw. niemiecki Rumburg), na terenie obecnych Czech. Do podłódzkich Pabianic przybył pod koniec lat 30-tych XIX w. W 1940 r. ożenił się z wdową po Augustinie Masslichu, właścicielu ręcznej drukarni tkanin. W oparciu o przejętą manufakturę, oraz rozwiniętą produkcję nakładczą, pod koniec lat 40-tych XIX w. zajmował jedno z czołowych miejsc w produkcji bawełnianej Pabianic.  

W 1846 r., po śmierci pierwszej żony, Fessler poślubił Augustę Eichbaum. Ojciec Augusty, z zawodu papiernik, z pewnością przybliżył zięciowi ten obszar produkcji. W 1863 r., po sprzedaniu rok wcześniej drukarni Beniaminowi Krusche, na terenie nad rzeką Dobrzynką, kupionym wiele lat wcześniej, w 1851 r., Fessler uruchomił niewielką papiernię. W 1870 r. oddał zakład w dzierżawę Robertowi Saengerowi, który cztery lata później wykupił go na licytacji. Interes papierniczy nie wyszedł Fesslerowi na zdrowie – z wylicytowanej kwoty ponad 8 tys. rubli, właściciel nie zobaczył ani kopiejki.

Niewielka papiernia Fesslera dała początek dużemu przedsiębiorstwu, tworzącemu w okresie międzywojennym kartel (fabryki - Włocławek, Myszków, Pabianice) Steinhagen i Saenger, Fabryki Papieru i Celulozy, S-ka Akc. (MA).

Od ok 1849 r. działania Leonarda Fesslera były związane również z Łodzią, w której widział rosnący potencjał i gdzie sukcesywnie nabywał kolejne działki. Ok. 1852 r. kupił nieruchomość Karola Gebhardta (dz. Piotrkowska 266-268), obejmującą od frontu piętrowy dom mieszkalny (Piotrkowska 268), zbudowany w 1844 r. i będący ówcześnie najładniejszym obiektem tego typu w Łodzi, oraz wystawioną dwa lata później, również piętrową, drukarnię  tkanin wełnianych i bawełnianych (Piotrkowska 266) MA. W 1853 r., w podwórzu posesji przy Piotrkowskiej, Fessler wystawił pierwszy w Łodzi młyn parowy. W 1860 r. młyn kupił piekarz, Jan Dyselberger i przeniósł go na Piotrkowską 201. Oto co pisze Anna Rynkowska o zmianach, jakie wprowadził Fessler na posesji Gebhardta:

Nowy właściciel wprowadził różne zmiany w wyglądzie posesji – zbudował młyn, przerobił dwupiętrowy dom w podwórzu na budynek fabryczny, od Jasieni poprowadził do fabryki kanał ze śluzą, przechodzący przez ulicę Dziką.

Niskie położenie budynków przy Piotrkowskiej, niszczące działanie wody i praca drukarni sprawiły, że w domu mieszczącym drukarnię [wymieniony powyżej obiekt frontowy przy Piotrkowskiej 266] pojawiła się wilgoć. Dom ten został więc wyburzony, ale nie wiadomo kiedy. Natomiast dom mieszkalny przy Piotrkowskiej pozostał.”

Sytuacja finansowa rodziny Fesslerów, po śmierci Leonarda w 1878 r., nie była dobra. Złożyły się na to, miedzy innymi, wcześniejsze problemy z papiernią w Pabianicach, oraz konieczność zapewnienia posagu jedynej córce, Emilii Adryanie. W 1880 r. nieruchomość przy Piotrkowskiej 266-268 przeszła w ręce Karola Scheiblera, a syn, Leonard Fessler junior, z matką Augustą, przeniósł się na Piotrkowską 177, gdzie uruchomił hafciarnię koronek.

Ok. połowy lat 90-tych XIX w. Leonard junior wystawił parterowy dom mieszkalny i ręczną fabryczkę przy ulicy Wólczańskiej 684a (dz. Wólczańska 210).

1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Leonarda Fesslera w mieście Łodzi przy ulicy Wólczańskiej pod numerem 684 murowanych: parterowego domu mieszkalnego, piętrowej oficyny mieszkalnej, piętrowej oficyny mieszczącej ręczną hafciarnię wzorów na koronkach, parterowych budynków gospodarczych". [zobacz]

Dawny dom Karola Gebhardta, kilkakrotnie przebudowywany przez Scheiblerów, otrzymał ostateczny kształt pałacu miejskiego w drugiej połowie lat 90-tych XIX w. (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Dokument archiwalny:

1902 – „O budowie przez Maksa Fiszera dwóch facjatek na dachu strychu należącego do niego piętrowego domu pod numerem 177/721 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • L. Fessler Mechaniczna fabryka haftów
  • Max Fischer Dom agenturowo-komisowy
  • W. Gabler i S-ka Dom techniczno-handlowy
  • Tow. Akc. Zgierskiej Manufaktury Bawełnianej Skład w Łodzi
  • Lüdert i Müller S. A. Fabryka filców i tkanin technicznych

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone