1. Próchnika (1-11)
    1. Piotrkowska 1
    2. Piotrkowska 3
    3. Piotrkowska 5
    4. Piotrkowska 7
    5. Piotrkowska 9
    6. Piotrkowska 11
  2. Więckowskiego (13-27)
    1. Piotrkowska 13
    2. Piotrkowska 15
    3. Piotrkowska 17
    4. Piotrkowska 19
    5. Piotrkowska 21
    6. Piotrkowska 23
    7. Piotrkowska 25
    8. Piotrkowska 27
  3. Zielona (29-45)
    1. Piotrkowska 29
    2. Piotrkowska 31
    3. Piotrkowska 33
    4. Piotrkowska 35
    5. Piotrkowska 37
    6. Piotrkowska 39
    7. Piotrkowska 41
    8. Piotrkowska 43
    9. Piotrkowska 45
  4. 6 Sierpnia (47-63)
    1. Piotrkowska 47
    2. Piotrkowska 49
    3. Piotrkowska 51
    4. Piotrkowska 53
    5. Piotrkowska 55
    6. Piotrkowska 57
    7. Piotrkowska 59
    8. Piotrkowska 61
    9. Piotrkowska 63
  5. A. Struga (65-95)
    1. Piotrkowska 65
    2. Piotrkowska 67
    3. Piotrkowska 69
    4. Piotrkowska 71
    5. Piotrkowska 73
    6. Piotrkowska 75
    7. Piotrkowska 77
    8. Piotrkowska 79
    9. Piotrkowska 81
    10. Piotrkowska 83
    11. Piotrkowska 85
    12. Piotrkowska 87
    13. Piotrkowska 89
    14. Piotrkowska 91
    15. Piotrkowska 93
    16. Piotrkowska 95
  6. Zamenhofa (97-127)
    1. Piotrkowska 97
    2. Piotrkowska 99
    3. Piotrkowska 101
    4. Piotrkowska 103
    5. Piotrkowska 105
    6. Piotrkowska 107
    7. Piotrkowska 109
    8. Piotrkowska 111
    9. Piotrkowska 113
    10. Piotrkowska 115
    11. Piotrkowska 117
    12. Piotrkowska 119
    13. Piotrkowska 121
    14. Piotrkowska 123
    15. Piotrkowska 125
    16. Piotrkowska 127
  7. Mickiewicza (129-163)
    1. Piotrkowska 129
    2. Piotrkowska 131
    3. Piotrkowska 133
    4. Piotrkowska 135
    5. Piotrkowska 137
    6. Piotrkowska 139
    7. Piotrkowska 141
    8. Piotrkowska 143
    9. Piotrkowska 145
    10. Piotrkowska 147
    11. Piotrkowska 149
    12. Piotrkowska 151
    13. Piotrkowska 153
    14. Piotrkowska 155
    15. Piotrkowska 157
    16. Piotrkowska 159
    17. Piotrkowska 161
    18. Piotrkowska 163
  8. Żwirki (165-193)
    1. Piotrkowska 165
    2. Piotrkowska 167
    3. Piotrkowska 169
    4. Piotrkowska 171
    5. Piotrkowska 173
    6. Piotrkowska 175
    7. Piotrkowska 175a
    8. Piotrkowska 177
    9. Piotrkowska 179
    10. Piotrkowska 181
    11. Piotrkowska 183
    12. Piotrkowska 185
    13. Piotrkowska 187
    14. Piotrkowska 189
    15. Piotrkowska 191
    16. Piotrkowska 193
  9. Radwańska (195-225)
    1. Piotrkowska 195
    2. Piotrkowska 197
    3. Piotrkowska 199
    4. Piotrkowska 201
    5. Piotrkowska 203/205
    6. Piotrkowska 207
    7. Piotrkowska 209
    8. Piotrkowska 211
    9. Piotrkowska 213
    10. Piotrkowska 215
    11. Piotrkowska 217
    12. Piotrkowska 219
    13. Piotrkowska 221
    14. Piotrkowska 223
    15. Piotrkowska 225
  1. Rewolucji (2-12)
    1. Piotrkowska 2
    2. Piotrkowska 4
    3. Piotrkowska 6
    4. Piotrkowska 8
    5. Piotrkowska 10
    6. Piotrkowska 12
  2. Jaracza (14-32)
    1. Piotrkowska 14
    2. Piotrkowska 16
    3. Piotrkowska 18
    4. Piotrkowska 20
    5. Piotrkowska 22
    6. Piotrkowska 24
    7. Piotrkowska 26
    8. Piotrkowska 28
    9. Piotrkowska 30/32
  3. Narutowicza (34-52)
    1. Piotrkowska 34
    2. Piotrkowska 36
    3. Piotrkowska 38
    4. Piotrkowska 40
    5. Piotrkowska 42
    6. Piotrkowska 44
    7. Piotrkowska 46
    8. Piotrkowska 48
    9. Piotrkowska 50
    10. Piotrkowska 52
  4. Traugutta (54-70)
    1. Piotrkowska 54
    2. Piotrkowska 56
    3. Piotrkowska 58
    4. Piotrkowska 60
    5. Piotrkowska 62
    6. Piotrkowska 64
    7. Piotrkowska 66
    8. Piotrkowska 68
    9. Piotrkowska 70
  5. Moniuszki (72-74)
    1. Piotrkowska 72
    2. Piotrkowska 74
  6. Tuwima (76-98)
    1. Piotrkowska 76
    2. Piotrkowska 78
    3. Piotrkowska 80
    4. Piotrkowska 82
    5. Piotrkowska 84
    6. Piotrkowska 86
    7. Piotrkowska 88
    8. Piotrkowska 90
    9. Piotrkowska 92
    10. Piotrkowska 94
    11. Piotrkowska 96
    12. Piotrkowska 98
  7. Nawrot (100-124)
    1. Piotrkowska 100
    2. Piotrkowska 100a
    3. Piotrkowska 102
    4. Piotrkowska 102a
    5. Piotrkowska 104
    6. Piotrkowska 104a
    7. Piotrkowska 106
    8. Piotrkowska 108
    9. Piotrkowska 110
    10. Piotrkowska 112
    11. Piotrkowska 114
    12. Piotrkowska 116
    13. Piotrkowska 118
    14. Piotrkowska 120
    15. Piotrkowska 122
    16. Piotrkowska 124
  8. Roosevelta (126-144)
    1. Piotrkowska 126
    2. Piotrkowska 128
    3. Piotrkowska 130
    4. Piotrkowska 132
    5. Piotrkowska 134
    6. Piotrkowska 136
    7. Piotrkowska 138/140
    8. Piotrkowska 142
    9. Piotrkowska 144
  9. Piłsudskiego (146-160)
    1. Piotrkowska 146
    2. Piotrkowska 148
    3. Piotrkowska 150
    4. Piotrkowska 152
    5. Piotrkowska 154
    6. Piotrkowska 156
    7. Piotrkowska 158
    8. Piotrkowska 160
  10. Wigury (162-196)
    1. Piotrkowska 162
    2. Piotrkowska 164
    3. Piotrkowska 166
    4. Piotrkowska 168
    5. Piotrkowska 170
    6. Piotrkowska 172
    7. Piotrkowska 174
    8. Piotrkowska 176
    9. Piotrkowska 178
    10. Piotrkowska 180
    11. Piotrkowska 182
    12. Piotrkowska 184
    13. Piotrkowska 186
    14. Piotrkowska 188
    15. Piotrkowska 190
    16. Piotrkowska 192
    17. Piotrkowska 194
    18. Piotrkowska 196
  11. Brzeźna (198-232)
    1. Piotrkowska 198
    2. Piotrkowska 200
    3. Piotrkowska 202
    4. Piotrkowska 204
    5. Piotrkowska 206
    6. Piotrkowska 208
    7. Piotrkowska 210
    8. Piotrkowska 212
    9. Piotrkowska 214
    10. Piotrkowska 216
    11. Piotrkowska 218
    12. Piotrkowska 220
    13. Piotrkowska 222
    14. Piotrkowska 224/226
    15. Piotrkowska 228
    16. Piotrkowska 230/232

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_86

Piotrkowska 86

nr hip. 519 (do 1850 r. – nr 97)

 

Pierwsze zdjęcie w galerii przedstawia ReFotografię autorstwa Stefana Brajtera

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. właścicielem posesji był Mosiek Goldkranz.

 

W latach 80-tych i początku 90-tych XIX w. nieruchomość, ze stojącym nadal na froncie parterowym domem drewnianym, należała do Filipa Lissnera. W podwórzu, w obiektach murowanych, funkcjonowała mechaniczna przędzalnia wełny.

 

Ok. 1893 r. nieruchomość przeszła w ręce drukarza i wydawcy, Jana Petersilge (zobacz poniżej). Taryfa domów z 1920 r. wymienia nadal rodzinę Petersilge jako właścicieli.

Kamienica frontowa została wzniesiona ok. 1896 r. Sylwetka Jana Gutenberga, zdobiąca front kamienicy, dawała dowód profesji właściciela.

Działka o nr hip. 519 i 519a, stanowiąca własność Jana Petersilge, sięgała do ulicy Mikołajewskiej (dz. Sienkiewicza). Dokument budowlany z 1896 r., zgodnie z którym wystawiono kamienicę frontową przy ulicy Piotrkowskiej, zawierał również projekt kamienicy frontowej przy ulicy Mikołajewskiej (dz. Sienkiewicza 33). Kamienica powstała, ale jej kształt nie odpowiada pierwotnemu projektowi. Do wyjaśnienia. 

 

W 1912 r., w wynajętych pomieszczeniach frontowych parteru i pierwszego piętra, Henryk Fuglewicz prowadził elegancką restaurację i kawiarnię „Louvre”. Reklama prasowa, zamieszczona w przewodniku po Wystawie Rzemieślniczo-Przemysłowej z 1912 r., daje obraz ówczesnego lokalu (zobacz). 

 

Dokumenty archiwalne:

1892 – „Projekt na budowę przez Filipa Lisnera murowanej, dwupiętrowej oficyny, odbudowę spalonej, dwupiętrowej, parowej przędzalni wełny, budowę parterowego budynku wilkowni, nadbudowę pierwszego piętra nad istniejącą, murowaną, parterową oficyną i budowę ustępów pod numerem 519 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1896 – „Projekt budowy przez Jana Petersilge, pomiędzy ulicami Piotrkowską i Mikołajewską w mieście Łodzi pod numerami 86/519 i 33/519a, dwóch, trzypiętrowych domów i podobnych dwóch oficyn”. [zobacz]

1912 – „Projekt przebudowy półpiętra z przeznaczeniem na restaurację w istniejącym murowanym, trzypiętrowym domu i przebudowy parteru istniejącej murowanej, dwupiętrowej oficyny na kuchnię na nieruchomości numer 519/86 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, należącej do spadkobierców Petersilgego”. [zobacz]

 

Jan Petersilge urodził się w Dreźnie, w 1830 r. Przodkowie Jana, noszący nazwisko Silge, wywodzili się z Hiszpanii, gdzie handlowali winem. Związek z ruchem reformatorskim w kościele i wynikające z tego zagrożenie ze strony inkwizycji, zmusiło rodzinę Silge do opuszczenia kraju ojczystego i osiedlenia się w Niemczech. Na skutek pomyłki niemieckiego urzędnika, imię seniora rodu (Pedro, niem. Peter) dopisano do nazwiska i w ten sposób powstało nowe, nietypowe nazwisko – Petersilge.

Od zakładu litograficznego w spółce z Józefem Czaczkowskim, przez pismo polsko-niemieckie „Łódzkie ogłoszenia – Łodźer Anzeiger”, po niemiecki „Lodzer Zeitung” – tak rozwijała się działalność Jana Petersilge, właściciela najstarszej i największej łódzkiej oficyny wydawniczo drukarskiej.

Redakcja i ekspedycja 'Lodzer Zeitung"mieściły się, z biegiem lat, pod różnymi adresami (AIP):

  • rok 1863 - redakcja i ekspedycja przy Piotrkowskiej 279 (dz. Piotrkowska 11), jeszcze w parterowym, murowanym domu mieszkalnym Henryka Vorverka,
  • rok 1867 - redakcja i ekspedycja przy Konstantynowskiej 327 (dz. Legionów 5),
  • rok 1870 - redakcja i ekspedycja przy Piotrkowskiej 275 (dz. Piotrkowska 17),
  • rok 1878 - redakcja i ekspedycja przy Piotrkowskiej 255 (dz. Piotrkowska 18),
  • rok 1886 - redakcja przy Konstantynowskiej 320f (dz. Legionów 28), ekspedycja i biuro ogłoszeń przy Piotrkowskiej 279 (dz. Piotrkowska 11), w domu Scheiblera,
  • rok 1887 - redakcja przy Konstantynowskiej 320f (dz. Legionów 28), ekspedycja i biuro ogłoszeń przy Piotrkowskiej 263 (dz. Piotrkowska 50),
  • od ok. 1897 - wszystkie działy przy Piotrkowskiej 86.

Działalność Jana Petersilge przybliża poniższy fragment artykułu Hanny Tadeusiewcz z 1991 r. "Łódzkie firmy drukarskie XIX i XX w.: (zarys dziejów)"

"W tymże trudnym przedpowstaniowym okresie zorganizowano w mieście pierwszą drukarnię, która  wykonywała również prace wchodzące w zakres litografii. Założył ją zapewne w I860 lub 1861 r. przybyły z Warszawy Jan Petersilge (1830-1905) - litograf z wykształcenia - wspólnie z Józefem Czaczkowskim, także warszawskim litografem, który wkrótce ze spółki wystąpił. Petersilge na zlecenie  władz rosyjskich z 2 XII 1863 r. i przy finansowym wsparciu miejscowych fabrykantów rozpoczął druk  ukazującej się dwa razy w tygodniu pierwszej w Łodzi polsko-niemieckiej gazety pt. "Łódzkie Ogłoszenia"- "Lodzer  Anzeiger", przekształconej w 1865 r. na pismo niemieckie "Lodzer Zeitung", ukazujące  się w latach 1885-1915 codziennie. Drukarnia mieszcząca się w 1872 r. przy ul. Piotrkowskiej 21 (?)  początkowo prymitywnie wyposażona tylko w pedały nożne, w 1877 r. otrzymała cylindryczną maszynę pospieszną. Po kilku latach (13 czerwca 1885) doszczętnie zniszczył ją pożar, ale już w rok później została zorganizowana na nowo we własnym budynku Petersilgego przy ul. Konstantynowskiej  28 (obecnie Obrońców Stalingradu). Stale modernizowany zakład w 1889 r. dysponował 3 pospiesznymi maszynami drukarskimi, 8 maszynami litograficznymi i maszyną pospieszną do odbijania afiszy. Dobrze rozwijającą się firmę przeniósł właściciel do dwu pofabrycznych oficyn przy ul. Piotrkowskiej 86, dobudowując na przełomie lat 1900/1901 trzeci gmach frontowy łączący oficyny, ozdobiony figurą Jana Gutenberga i stosownymi witrażami (zachowane do dziś). Przedsiębiorstwo zwiększało i unowocześniało sprzęt (w 1902 r. zainstalowano tu pierwszą w Łodzi maszynę rotacyjną), zatrudniało też coraz liczniejszy personel (w roku 1855 - 35 osób, na początku XX w. - 130 pracowników). Firmą kierował wówczas Ludomir Mazurkiewicz i była ona w tym czasie jedynym zakładem drukarsko-łitograficznym w Łodzi stojącym na wielkomiejskim poziomie. Poza "Lodzer Zeitung" zakład tłoczył m. in. podręczniki szkolne i wydawnictwa łódzkiej księgarni Ludwika Fiszera, wysokie nakłady kalendarzy (do 40 tys. egz.), oraz druki urzędowe i akcydensowe na potrzeby przemysłu i władz miejskich. Po śmierci właściciela (22 lutego 1905 r.) oficynę pod niezmienioną nazwą prowadzili: zięć Jan Ouber i synowie Roman (zm. 1906), Włodzimierz (ur. ok. 1859) i Michał; ten ostatni był współwłaścicielem zakładu do 1910 r. Od tego czasu przedsiębiorstwo wydrukowało 233 tytuły książek i broszur, nie licząc prasy i akcydensów. Następnie produkcja została zawężona tylko do druku "Lodzer Zeitung" (zlikwidowano urządzenia do tłoczenia dzieł i akcydensów). Po wkroczeniu do miasta Niemców w 1915 r. gazetę zawieszono, a najstarszy łódzki zakład drukarsko-litograficzny uległ likwidacji."

Wymieniony powyżej pożar drukarni Petersilge, który miał miejsce 13 czerwca 1885 r., dotyczył posesji Zelmana Salomonowicza przy Piotrkowskiej 18. Opis tego wydarzenia możemy przeczytać w "Dzienniku Łódzkim" (AIP).

Krótko po śmierci Jana Petersilge, w 1906 r., kiedy firmą kierowali jego synowie, Michał i Roman, doszło do tragicznego wydarzenia. Roman Petersilge, który uniemożliwił druk ulotek partii SDKP i L, został zamordowany przez członków tego ugrupowania (AIP).

 

AIP (archiwalne materiały prasowe) - zobacz

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Skład mebli firmy B-ci Thonet w Wiedniu
  • Tadeusz Hanicki Szkoła muzyczna
  • Ch. J. Wiślicki Fabryka towarów wełnianych
  • Józef Orłowski Sprzedaż wyrobów Moskiewskiej Fabryki Dywanów
  • Dr med. Bartoszewicz Pracownia analiz bakteriologicznych
  • Ad. Żadiewicz Szkoła lekarsko-dentystyczna
  • Tow. Akc. Zakładów Przemysłowych L. Grohmana Skład fabryczny
  • Neiman i Rumkowski Manufaktura pluszowa
  • Kompania SINGER Magazyn maszyn
  • Mieczysław Weinberg i S-ka Płótna filtracyjne
  • „Libertas” Towarzystwo wydawnicze
26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone