pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_151

Piotrkowska 151

nr hip. 734 (do 1850 r. - 168)

 

Przynajmniej od lat 40-tych XIX w. stał tutaj parterowy dom murowany, z 4 izbami na parterze i 2 na poddaszu. Był własnością farbiarza, Gottlieba Berndta. Część domu wynajmowano w owym czasie prywatnej szkole elementarnej Jana Franka. Kilka lat później szkoła Franka przeniosła się na Piotrkowską 127. Taryfa domów z roku 1893 podaje nadal Berndta jako właściciela.

Ok. połowy lat 90-tych XIX w. posesja należała do Emmy Heinzel., a w niedługim czasie, ok. 1898 r., przeszła w ręce małżeństwa Rozalii i Józefa Sachs.

Na początku XX w., w oficynie przylegającej do domu frontowego, funkcjonowała sala restauracyjna, prowadzona przez członków rodziny Sachs.

W połowie pierwszej dekady XX w., w czasie gdy właścicielem posesji była Rozalia Sachs, nieruchomość przejął Bank Handlowy w Łodzi i Łódzki Bank Kupiecki.

Warto zwrócić uwagę na zbieżność historii odnoszącej się do Piotrkowskiej 151 i Piotrkowskiej 44. Dokładnie w tym samym czasie, w połowie pierwszej dekady XX w., gdy właścicielem obu posesji była Rozalia Sachs, nastąpiło ich  przejęcie przez Bank Handlowy w Łodzi i Łódzki Bank Kupiecki. Na bazie tych informacji należy sądzić, że w przypadku obu nieruchomości mamy do czynienia z przedstawicielami tej samej rodziny Sachs.

Powiązania rodziny Sachs z Piotrkowskiej 151 dotyczą prawdopodobnie nie tylko Piotrkowskiej 44, ale również Piotrkowskiej 107. Do wyjaśnienia.

 

Ok. 1898 r. Józef Sachs kupił dom i fabrykę Juliusza Joba przy Dzielnej 36. Obecnie jeszcze nie wiem, czy był to ówczesny właściciel posesji przy Piotrkowskiej 151, ale nadarza się dobra okazja do przedstawienia tego ciekawego i mało znanego obiektu u zbiegu obecnej ulicy Narutowicza i Kilińskiego - zobacz poniżej.

 

Dwupiętrowy pałacyk został zbudowany w 1910 r. dla następnego właściciela, Gustawa Adolfa Kindermanna (1864-1920), syna Franciszka Kindermanna juniora. Autorem projektu był prawdopodobnie wiedeńczyk, Karl Seidl, twórca wzniesionego kilka lat wcześniej pałacu dla młodszego brata Adolfa, Juliusza Kindermanna.

Po śmierci Gustawa Adilfa w 1920 r., obiekt służył jego synowi, Arno Kindermannowi i jego rodzinie. W tym czasie pomieszczenia na parterze były wynajmowane administracji zakładów Schlösserowskich z Ozorkowa.

Arno Kindermann, podobnie jak syn Juliusza, Alfred Kindermann, aktywnie popierali działania niemieckich faszystów. Ostatnie pokolenie łódzkich Kindermannów uciekło na zachód w 1945 r., przed zbliżającymi się wojskami radzieckimi.

 

Dokumenty archiwalne:

1892 – „O zatwierdzeniu planu budowy przez Emmę Heinzel murowanych: parterowej oficyny, parterowych budynków gospodarczych i przeróbki parterowego domu mieszkalnego pod numerem 734 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1901/02 – „Zdjęty z natury plan podwyższenia sali restauracyjnej na nieruchomości Józefa Zaksa pod numerem 151/734 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1910 – „Projekt na budowę przez Adolfa Kindermana murowanego, dwupiętrowego domu i trzypiętrowej oficyny i parterowej stajni pod numerem 151/734 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

 

fabryka Juliusza Joba

Na dużej parceli narożnej o nr hip. 1433 (MA), u zbiegu ulicy Dzielnej (dz. Narutowicza) i Widzewskiej (dz. Kilińskiego), obejmującej obecne numery Narutowicza 38-42, Juliusz Job wystawił w latach 70-tych XIX w. dwupiętrową fabrykę wełnianą - przędzalnię wełny i wigonii, oraz niciarnię (MA). W tym czasie była to jedyna zabudowana działka na froncie ulicy Dzielnej, na odcinku od Widzewskiej, do Skwerowej (dz. POW). Zgodnie z łódzkim zwyczajem, w 1891 r. Pan Juliusz wystawił przy fabryce jednopiętrowy, narożny dom mieszkalny (MA).

1891 - "O budowie przez Juliusza Joba murowanego piętrowego frontowego domu ze strychem i piwnicą na nieruchomości numer 1433a na rogu ulic: Dzielnej i Widzewskiej w Łodzi". [zobacz]

Fabryka Juliusza Joba jest dobrze widoczna na fotografii Leopolda Zonera z 1895 r. (MA), wykonanej dla przedstawienia cerkwi p.w. św. Aleksandra Newskiego.

 

W drugiej połowie lat 90-tych XIX w. nieruchomość, wtedy już pod adresem Dzielnej 36, przeszła w ręce nowego właściciela, Józefa Sachsa, który na początku XX w. dzierżawił dom mieszkalny Mendelowi Chaimowiczowi.

1901 - "Projekt zdjęty z natury części piętrowego domu, w którego parterze wewnętrzna, poprzeczna ściana została zastąpiona żelaznymi belkami przez dzierżawcę Mendela Chaimowicza, na nieruchomości Józefa Zaksa w mieście Łodzi, na rogu ulic: Widzewskiej i Dzielnej". [zobacz]

Zabudowania wystawione przez Juliusza Joba przy Dzielnej 36 zastąpiły nowe obiekty. W latach 1910-12 rodzina Dobrzyńskich wystawiła narożny hotel „Palast” (dz. hotel „Polonia”). W zbliżonym czasie, na początku drugiej dekady XX w., powstały okazałe kamienice pod obecnym adresem Narutowicza 40 i 42.

 

Jakie wydarzenia przyczyniły się do gruntownej przebudowy posesji przy Dzielnej 36? Co stało się z fabryką Juliusza Joba?

Wskazówką okazała się fotografia ulicy Dzielnej (MA), na której widać jeszcze narożny dom Joba, ale w miejscu fabryki rozpościera się pusty plac ogrodzony parkanem. Rozwiązanie zagadki przyniosły informacje z gazety "Goniec Łódzki" z 1899 r. (MA) i "Rozwój" z 1900 r. (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone