pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_52

Piotrkowska 52

nr hip. 1380 (do 1850 r. – nr 193)

 

Pierwotna, szeroka parcela narożna u zbiegu ulicy Piotrkowskiej i Dzielnej (dz. Narutowicza), pod ówczesnym adresem Piotrkowskiej 193, obejmowała obecne numery 50 i 52. W środkowej części obszaru frontowego, od strony ulicy Piotrkowskiej, stał parterowy dom drewniany. Taki stan obrazuje plan Józefa Lenartowskiego z 1849 r.

Podział działki dokonał się prawdopodobnie już na początku lat 50-tych XIX w. Na froncie wydzielonej parceli narożnej, która przyjęła nietypowy numer hipoteczny 1380 (dz. Piotrkowska 52), odnoszący się do numeracji ulicy Dzielnej, stanął ok. 1851 r. parterowy dom murowany. Właścicielem domu, wystawionego według projektu Jana Karola Mertschinga, był K. Kitlaus. Szczyt domu Kitlausa możemy zobaczyć na zdjęciu B. Wilkoszewskiego z lat 90-tych XIX w.

Należy dodać, że pierwotna posesja 1380 sięgała głębiej na wschód i obejmowała obecne numery Narutowicza 2 i Narutowicza 4.

Pod koniec lat 60-tych XIX w. właścicielem nieruchomości był Anton Sperlich.

 

Początkowo na Nowym Rynku 2 (dz. pl. Wolności), później u zbiegu ulicy Piotrkowskiej i Dzielnej, funkcjonował pierwszy w Łodzi zakład litograficzny. Założył go w 1860 r. drukarz, Feliks Gotz, który wytwarzał etykiety fabryczne i listy czeladnicze z widokami Łodzi i łódzkich fabryk, a w czasie powstania styczniowego odezwy i pieśni patriotyczne. Za tą ostatnią działalność Gotz został skazany przez władze carskie i zesłany na Syberię, a zakład zamknięto. Przykładem litograficznego kunsztu Feliksa Gotza może być druk akcydensowy "Urzędu Starszych Zgromadzenia Tkaczów" - zobacz

Czy litografia Gotza funkcjonowała na pierwotnej posesji, przed jej podziałem? Do wyjaśnienia.

 

Jakie były losy posesji 1380 w latach 70-tych i 80-tych XIX w.? Do parterowego domu murowanego, stojącego na froncie Piotrkowskiej, dołączyła dwupiętrowa kamienica na froncie ulicy Dzielnej. Kamienica powstała ok. połowy lat 70-tych - nie ma jej jeszcze na planie R. Micińskiego z 1873 r., ale przedstawią ją już fotografia E. Stummana (trzecie zdjęcie w galerii) z drugiej połowy lat 70-tych.

Kto wystawił dom parterowy i kamienicę? W chwili obecnej znak zapytania. Pewne światło na właścicieli posesji 1380, poza wymienionym powyżej Antonem Sperlich, rzuca dokument z początku lat 80-tych.

1881-1882 - "O wykupie czynszów przez Abrama Dobranickiego z gruntu nr 1380 w mieście Łodzi". [zobacz]

Czy Abram Dobranicki, to Abram (vel Adolf) Menasze Dobraninicki? Do wyjaśnienia.

Przynajmniej od drugiej połowy lat 80-tych XIX w. nieruchomość była w rękach rodziny Kenig (König) – Berek Kenig, później Efraim Lajzer Kenig (właściciel składu żelaza).

Ok. 1891 r. powstał jeszcze jeden, nieduży obiekt, dopełniający zabudowę frontową od strony ulicy Dzielnej. Był to jednopiętrowy sklep, wystawiony na wąskiej przestrzeni pomiędzy parterowym budynkiem narożnym, a kamienicą - taki stan zabudowy przedstawia prezentowane wcześniej zdjęcie B. Wilkoszewskiego.

Dokument archiwalny:

1891 – „O budowie przez Efraima Lajzera Keniga murowanego, piętrowego sklepu pod numerem 1380 przy ulicy Dzielnej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Dalsze losy narożnej posesji 1380 są związane z postacią Szapsi Eisnera.

Na początku lat 90-tych XIX w. Szapsia Eisner, prowadzący skład wełny przy ulicy Cegielnianej 29 (dz. Więckowskiego 6), kupił parcelę sąsiadującą z narożną nieruchomością Kenigów, pod ówczesnym adresem Dzielnej 1379 (dz. Narutowicza 6). Ok. 1893 r. stanęła tam trzypiętrowa, okazała kamienica, z przyległymi oficynami. 

Dokument archiwalny:

1892 – „ O zatwierdzeniu planu budowy przez Szapsę Ejznera murowanego trzypiętrowego domu mieszkalnego i dwóch trzy- i dwupiętrowych oficyn mieszkalnych, pod numerem 1379 przy ulicy Dzielnej w mieście Łodzi”. [zobacz]

W nowym budynku Eisnera, już w połowie lat 90-tych XIX w., znalazła swoje miejsce apteka Bronisława Głuchowskiego. W latach 30-tych okresu międzywojennego apteka należała do przedstawicieli tej samej rodziny i była kierowana przez Wandę i Włodzimierza Głuchowskich. Tradycja została zachowana do dzisiaj. W odrestaurowanej kamienicy przy Narutowicza 6 mieści się nadal apteka.

 

Ok. 1895 r., w niedługim czasie po zagospodarowaniu posesji przy obecnej Narutowicza 6, małżeństwo Chany i Szapsi Eisnerów odkupiło od Kenigów zachodnią, narożną część ich posesji. W rękach nowych właścicieli znalazł się parterowy budynek narożny, piętrowy sklep, oraz, co ciekawe, część kamienicy (5 osi w części zachodniej, z 13 istniejących). Kenigowie pozostawili sobie większą, 8 osiową, wschodnią część budynku. Podział nieruchomości spowodował późniejsze przesunięcie numeracji ulicy Dzielnej/Narutowicza.

Interesująca sprawa dotyczy podwyższenia (pierwotnie dwupiętrowej) kamienicy przy obecnej Narutowicza 4. Pod koniec lat 90-tych XIX w. lub w pierwszych latach XX w., już w okresie po podziale nieruchomości, Kenigowie podwyższyli o jedno piętro swoja część kamienicy. Część należąca do Eisnera nie została podwyższona. Taki stan rzeczy, trwający krótko, do roku 1912, można zobaczyć na zdjęciu wykorzystanym w jednej z łódzkich widokówek.

 

Okazałą, czteropiętrową kamienicę narożną, jedną z największych w Łodzi, Eisnerowie zbudowali w latach 1912-13. W 1919 r. Szapsia Eisner uzyskał pożyczkę w Towarzystwie Kredytowym Miejskim, pod hipotekę istniejącej już nieruchomości, w wysokości 175 tys. rubli. Posesja pozostawała własnością rodziny Eisnerów do wybuchu II wojny światowej.

1912 - "Projekt budowy przez Szapsę Eisnera murowanego, pięciopiętrowego domu pod numerem 52 na rogu ulic Piotrkowskiej i Dzielnej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Nowy budynek narożny Eisnerów wchłonął stare zabudowania, w tym część kamienicy przy obecnej Narutowicza 4 - gdy podniesiemy dzisiaj wzrok, zobaczymy niesymetryczna elewację, pozbawioną 5 osi po stronie zachodniej.

 

Ogłoszenia prasowe:

A. Opitz Magazyn obuwia

W. Salwa Kwiaciarnia

I. M. Lipiński Skład papieru i materiałów piśmiennych

S. Birż i S-ka Towarzystwo transportowe

Bank Zachodni SA oddział w Łodzi

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone