pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_58

Piotrkowska 58

nr hip. 503 (do 1850 r. – nr 113)

 

Przynajmniej od końca lat 60-tych XIX w. właścicielem posesji, ze stojącym od ulicy parterowym domem drewnianym, był Franz Liebisch. W pierwszej połowie lat 70-tych Liebisch wykupił grunt działki.

1872-1874 - "O wykupie czynszu przez Franciszka Libisza z placu nr 113/503 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Pod koniec pierwszej połowy lat 70-tych, po zakończeniu procesu wykupu działki od gminy miasta Łodzi, nieruchomość przeszła w ręce Dawida Izraela Freinda (Freunda), który wkrótce, w 1874 r., wystawił dwupiętrową kamienicę frontową, widoczną na drugim zdjęciu w galerii.

Nadbudowa trzeciego piętra z dachem mansardowym miała miejsce ok. 1912 r. i została wykonana przez spadkobierców D. I. Freinda.

Posesja przy Piotrkowskiej 58, należąca do rodziny Freidów jeszcze w latach 20-tych XX w., wygląda dzisiaj, niestety, zgoła inaczej. W miejscu kamienicy frontowej i prawej (południowej) oficyny straszy pusty plac. Dawny i obecny stan zabudowy nieruchomości przy Piotrkowskiej 58 dobrze obrazuje refotografia Stefana Brajtera, oraz zestawienie planu Kazimierza Jasińskiego (rok 1917), z planem współczesnym.

 

Warto w tym miejscu dodać, iż w pierwszej połowie lat 90-tych XIX w. Dawid Izrael Freind był również właścicielem nieruchomości o nr hip. 140 i 119, u zbiegu ulicy Drewnowskiej i Zgierskiej.

W 1893 r. D. I. Freind wystawił przy ulicy Drewnowskiej 119 (dz. Drewnowska 2) trzypiętrową kamienicę.

1893 - "O zatwierdzeniu przez Izraela Dawida Freinda w mieście Łodzi na rogu Starego Rynku i ulicy Drewnowskiej pod numerami 119, 140 i 141 murowanego, trzypiętrowego, frontowego domu, piętrowych komórek i dwupiętrowej klatki schodowej". [zobacz]

Budynek na rogu Drewnowskiej i Zgierskiej, na przeciwko Starego Rynku, ma bogatą historię. W latach 40-tych i 50-tych XIX w., w pomieszczeniach dzierżawionych od ówczesnego właściciela, Jana Andrzejewskiego, funkcjonowała firma handlowa Kalmana Poznańskiego. W 1860 r. nieruchomość Andrzejewskiego kupił syn Kalmana, przyszły "król bawełny", Izrael Kalman Poznański

 

Pod koniec pierwszej dekady XX w. małżeństwo Chany Szyfry i Abrama Szlamy Freind kupiło okazałą nieruchomość przy Piotrkowskiej 114-116, należącą wcześniej do Janasza Warszawskiego i zabudowaną przez niego licznymi obiektami mieszkalnymi, handlowymi i przemysłowymi. Można przypuszczać, iż Abram Szlama Freind był przedstawicielem rodziny Dawida Izraela Freinda. Do wyjaśnienia.

 

Wybrane składy (kantory) funkcjonujące pod adresem Piotrkowskiej 58:

1. Tkalnia mechaniczna Hersza (Hermana) Sachsa, działająca w pierwszej połowie lat 20-tych XX w. przy ulicy Zachodniej 70 (dz. Zachodnia 82), w zabudowaniach fabrycznych wystawionych przez Moryca Prinza (zobacz poniżej). Dalsze losy przedsiębiorstwa Sachsa są związane z sąsiednią kamienicą, przy Piotrkowskiej 56.

2. Fabryka waty i watoliny Abrama Łappa

3. Fabryka wyrobów włókienniczych (bawełnianych, półwełnianych i jedwabnych) braci Szlamy i Izaaka Kagan, spadkobierców Maurycego Kagana. Przedsiębiorstwo Kaganów, prowadzone wspólnie z braćmi Basiewicz, wykorzystywało obiekty produkcyjne przy Sienkiewicza 61, wystawione na przełomie XIX i XX w. przez Janasza Warszawskiego.

 

Poniższe informacje zostały nadesłane przez Panią I. Gadowską. Dziękuję.

" W kamienicy przy Piotrkowskiej 58 mieścił się też skład futer Ludwika Pinkusa. Sam Pinkus mieszkał tam z rodziną, żoną Zofią, synem Henrykiem i córką Reginą (Giną). Regina w 1919 r. wyszła za mąż za znanego rzeźbiarza Marka Szwarca. O mieszkaniu Pinkusów i składzie futer pisała Tereska Torres, ich wnuczka, w książce "Pamiętnik na trzy głosy".

Reklamy firmy Pinkusa znaleźć można, m.in., w: „Republika” 1923, nr 212, s.10; „Republika” 1924, nr 265, s.6."

 

Dokumenty archiwalne:

1891 – „Projekt na budowę przez Dawida Izraela Freinda dwóch murowanych dwupiętrowych oficyn mieszkalnych z poddaszami oraz piętrowego budynku gospodarczego z mieszkaniem dla stróża pod numerem 503 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1993 – „O budowie przez Dawida Freinda murowanych, dwupiętrowych oficyn mieszkalnych i murowanej piętrowej oficyny z przeznaczeniem na warsztat stolarski pod numerem 503 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1899 – „O przeróbce przez Izraela Dawida Freinda drzwi sklepowych na parterze murowanego domu pod numerem 503 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1900 – „ O przeróbce przez Izraela Freinda dwóch okien w domu frontowym i oficynie w mieście Łodzi”.[zobacz]

1906 – „Projekt budowy klatki schodowej i przeróbki okna na drzwi na nieruchomości pod numerem 503/58 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi. Właściciel Freind”.[zobacz]

1911 – „Projekt na przebudowę przez Henocha Freinda sklepów i okien na parterze murowanego, dwupiętrowego domu pod numerem 58/503 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1912 - "Projekt nadbudowy przez Mordkę Freinda trzeciego pietra z poddaszem na murowanym, dwupiętrowym domu i dwóch murowanych, dwupiętrowych oficynach, nadbudowy piętrowej oficyny, powiększenia okien w piętrowym domu i na wszystkich piętrach obu oficyn oraz urządzenia nowych klatek schodowych w oficynach pod numerem 58/503 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1914 - "Projekt budowy przez Henocha Freinda okien wystawowych i przebudowy parteru w murowanym, trzypiętrowym, z mansardą domu mieszkalnym pod numerem 58 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • M. Cytron Fabryka wyrobów wełnianych i półwełnianych
  • Izrael Blumin Fabryka wyrobów kamgarnowych i wełnianych
  • Tow. Akc. Fabryki Firanek i Wyrobów Koronkowych „M. S. Feinkind” w Warszawie Skład fabryczny
  • F. Papierno, J. Paperno i S-ka Fabryka wyrobów kamgarnowych
  • M. Silberszac Fabryka wyrobów wełnianych
  • A. L. Łapp Fabryka waty
  • N. Rapeport Fabryka wyrobów wełnianych
  • „Palatyn” Paul Kessler i S-ka Skład farb do tkanin
  • Samuel Weinberg Kantor wymiany i loterji
  • M. Kopałowski, I. Ringart i H. Lipszyc Skład towarów wełnianych
  • Biuro ekspedycyjno przewozowe
  • I. Prywin i H. Finkiel Fabryka wyrobów wełnianych
  • J. Ader i S. Nadel Fabryka wyrobów włókienniczych
  • B-cia S. i J. Kagana S-cy Przemysł włókienniczy
  • Ludwik Pinkus Skład futer

 

 

Moryc (Maurycy) Prinz

Już w latach 80-tych XIX w. posesja pod ówczesnym adresem Zachodniej 268c, później Zachodniej 70 (dz. Zachodnia 82), należała do Moryca Prinza. W wystawionych zabudowaniach funkcjonowała mechaniczna przędzalnia wełny i odpadków bawełnianych (MA). Obiekty fabryczne Prinza wielokrotnie płonęły, o czym możemy przeczytać w dzienniku "Rozwój", przy okazji pożaru jaki wybuch w sierpniu 1910 r. (MA).

1890 - "O budowie przez Moryca Printza spalonej, trzypiętrowej przędzalni pod numerem 268 przy ulicy Zachodniej w mieście Łodzi". [zobacz]

1910-11 - "Projekt odbudowy przez Moryca Printza murowanej, trzypiętrowej przędzalni pod numerem 70/268c przy ulicy Zachodniej w mieście Łodzi". [zobacz]

Posesja przy Zachodniej 70, do 1893 r., stanowiła teren zabudowany wyłącznie obiektami przemysłowymi. Moryc Prinz mieszkał nieopodal, w należącej do niego kamienicy (MA) u zbiegu ulicy Spacerowej i Benedykta (dz. al. Kościuszki 13). Dwupiętrowy budynek, wystawiony już w 1873 r. przez Milscha (?), jest widoczny na fotografii Eliasza Stummana z drugiej połowy lat 70-tych XIX w. W 1893 r., zgodnie z łódzkim zwyczajem, Prinz wybudował dom przy fabryce, a kamienica przy Spacerowej, wraz z okazałą posesją kończącą się na ulicy Wólczańskiej, przeszła w ręce braci Bukiet.

1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Moryca Printza w mieście Łodzi przy ulicy Zachodniej pod numerem 268c murowanego, dwupiętrowego domu mieszkalnego z poddaszem i piwnicami i z taką samą oficyną". [zobacz]

Dom frontowy Moryca Prinza, z charakterystyczną werandą (być może kuczką) na szczycie pierwszego piętra, możemy jeszcze zobaczyć na fotografii z lat 60-tych XX w. (MA), a posesję fabryczną przy Zachodniej 70, już tylko na planie Wł. Starzyńskiego (MA).

Po I wojnie światowej postać Moryca Prinza ginie z kart historii łódzkiego przemysłu. W okresie międzywojennym budynki fabryczne przy Zachodniej 70 były wykorzystywane przez liczne podmioty, o różnym profilu produkcyjnym, między innymi:

  • Gustaw Kaffeman - fabryka chustek jedwabnych i półjedwabnych,
  • Berek Horowicz - przędzalnia mechaniczna,
  • Mendel Openhajm - mechaniczna tkalnia zarobkowa,
  • Herc Grunberg - pończoszarnia mechaniczna,
  • Rajzla Brukier - mechaniczna wytwórnia wyrobów dzianych,
  • firma H. Skowron- Esbe- Bobo - mechaniczna wytwórnia wyrobów dzianych,
  • Fabryka Pończoch F. Kublik i S-ka, po nacjonalizacji w 1952 r. Oddziału V Państwowych Zjednoczonych Zakładów Przemysłu Pończoszniczego Nr 3 w Łodzi.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone