pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_42

Piotrkowska 42

nr hip. 261 (do 1850 r. – nr 191)

 

Pierwotna, szeroka parcela obejmowała obecne numery Piotrkowskiej 42 i 44. W środkowej części obszaru frontowego stał parterowy dom drewniany. Taki stan zabudowy obrazuje plan Józefa Lenartowskiego z 1849 r. Podział działki dokonał się nie później niż w latach 60-tych XIX w. Kalendarz Jana Petersilge na rok 1870 (stan faktyczny z ok. 1868 r.) wymienia Josefa Klennera jako właściciela posesji przy Piotrkowskiej 261.

Plan Rudolfa Micińskiego z 1873 r. pokazuje już podzieloną parcelę, ze stojącym na froncie Piotrkowskiej 42 domem murowanym.

Przynajmniej od lat 80-tych XIX w. właścicielem nieruchomości był Daniel Dobranicki. Posesja była w rękach rodziny Dobranickich jeszcze w latach 20-tych XX w.

 

Dokumenty archiwalne:

1890 – „Projekt budowy murowanych dwupiętrowych oficyn z poddaszem pod numerem 261b przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi przez właściciela Dobranickiego”. {powinno być: „… pod numerem 261 …”} [zobacz]

1896 – „Projekt budowy murowanej, dwupiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej z poddaszem, a także i budowy murowanej parterowej kuchni, parterowej szopy i ustępów pod numerem 261b przy ulicy Piotrkowskiej przez właściciela Daniela Dobranickiego. Projekt poszerzenia okien i drzwi w dwupiętrowym domu frontowym Daniela Dobranickiego pod numerem 261 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1911 – „Projekt przebudowy wystawy sklepowej na parterze dwupiętrowego domu frontowego dla pana Dobranickiego na nieruchomości No 261/42 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • L. Joskowicz Zakład grawersko-pieczętarski
  • D. Cohn Fabryka wyrobów kamgarnowych
  • L. Chmielewski Skład fabryki zegarów ściennych
  • P. Kaufman i E. Sołowiejczyk Łódzki skład i kantor manufaktury wełnianej
  • H. Karczmar Fabryka przyborów tkackich
  • Perec Blaugrund Fabryka wyrobów włókienniczych
  • Edward Forma Wyroby włókiennicze

 

 

Daniel Dobranicki i synowie

Można przypuszczać, że Daniel Dobranicki, kupiec i przemysłowiec, był bratem lub kuzynem Jakuba Chaima Dobranickiego, wieloletniego wspólnika Hermana Konstadta. Produkcja włókiennicza (wełniana) Daniela Dobranickiego funkcjonowała już w latach 60-tych XIX w. Gdzie była zlokalizowana? Oficjalne informacje z 1867 r. podają, że Daniel Dobranicki zatrudniał w tym czasie 15 robotników pracujących przy 10 warsztatach i wykazał wartość rocznej produkcji w wysokości 6750 Rsr (srebrnych rubli). Prawdopodobnie była to, wówczas powszechna, działalność nakładcza, a wymienieni robotnicy, to tkacze pracujący we własnych domach. Nie można jednak wykluczyć, że pierwsze obiekty fabryczne przy Północnej 298, na nieruchomości Jakuba Chaima, powstały na rzecz produkcji Daniela Dobranickiego.

 

Daniel Dobranicki, podobnie jak Jakub Chaim, był ważną postacią łódzkiej społeczności żydowskiej. Synagoga Wilker Shul, wzniesiona w 1875 r., powstała głównie za sprawą starań i pieniędzy Daniela Dobranickiego.

W latach 80-tych XIX w. firma "Daniel Dobranicki i S-ka" nadal prowadziła fabrykę wyrobów wełnianych (MA). Skład towarów funkcjonował przy Cegielnianej 1405 (później Cegielniana 40, dz. Jaracza 8 - MA), na nieruchomości należącej do spółki.

 

Współczesne opracowania podają, że na przełomie lat 80-tych i 90-tych XIX w. Daniel Dobranicki, z żoną Mariem i Jakubem Dobranickim, kupili parcelę o nr hip. 467a, przy późniejszej ulicy Cegielnianej 89 (dz. Jaracza 57). Ok. 1893 r. wzniesiono tam mechaniczną, trzypiętrową tkalnię i przędzalnię.

1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Jakuba Pinkusa Dobranickiego murowanej, trzypiętrowej przędzalni i tkalni, kotłowni, komina, stajni, parterowych oficyn i ustępów pod numerem 467 przy ulicy Cegielnianej w mieście Łodzi". [zobacz]

1893 - "Dwa kotły kornwalijskie, każdy z sześcioma rurami Gallowe'ya o 60 metrach, łącznie 120 metrach kwadratowych powierzchni ogrzewalnej i 10 atmosferach ciśnienia roboczego dla Jakuba Dobranickiego, w mieście Łodzi przy ulicy Cegielnianej pod numerem 467a". [zobacz]

1899 - "Projekt nadbudowy na każdym z dwóch parterowych, murowanych budynków trzech pięter przeznaczonych na magazyny gotowych towarów na nieruchomości fabrycznej J. Dobranickiego o numerze 467a przy ulicy Cegielnianej w mieście Łodzi". [zobacz]

Dokumenty archiwalne z lat 90-tych XIX w. wymieniają Jakuba Pinkusa Dobranickiego (1861-?) vel Jakuba Dobranickiego juniora, jako właściciela fabryki przy Cegielnianej 89. Na tę chwilę trudno mi stwierdzić, kim był Jakub Pinkus vel Jakub junior. Określenie "junior" sugeruje, że mógł być synem Jakuba Chaima, zaś data urodzenia, że Daniela. 

W tym samym czasie, w latach 90-tych XIX w., synowie Daniela Dobranickiego, Józef (1866-1926) i Henoch (?-1930), pod szyldem "Bracia Dobraniccy" (także "Bracia Dobraniccy J. i H."), prowadzili przędzalnię wełny przy Północnej 298 (MA). 

Na przełomie XIX i XX w. firma "Bracia Dobraniccy J. i H." funkcjonowała już, razem z Jakubem Dobranickim jr, w obiektach przy Cegielnianej 89 (MA).  Można przypuszczać, że Jakub Dobranicki jr wycofał się z działalności przy Cegielnianej po groźnym pożarze, jaki miał miejsce we wrześniu 1907 r. (MA). W trakcie długiej, trwającej dwa lata odbudowy zakładu, "Bracia Dobraniccy" prowadzili produkcję przy Lipowej 83 (MA), w obiektach należących do rodziny Golda. Maszyny na Cegielnianej 89 ruszyły ok. 1909 r., a właścicielami odbudowanych obiektów fabrycznych byli już samodzielnie Józef i Henoch Dobraniccy.

Ogień prześladował fabrykę przy Cegielnianej 89. Niedługo po uruchomieniu produkcji, w nocy z 8 na 9 stycznia 1910 r. wybuchł kolejny pożar (MA).

1910 - "Projekt odbudowy przez braci Dobranickich murowanego magazynu towarów pod numerem 89/46[7a] przy ulicy Cegielnianej w mieście Łodzi". [zobacz]

Przed I wojną światową, przy produkcji rozszerzonej o wykańczalnię tkanin, w zakładzie na Cegielnianej było zatrudnionych ponad 200 pracowników.

1911 - "Plan zdjęty z natury apretury materiałów bawełnianych na nieruchomości braci Dobranickich pod numerem 89/467a przy ulicy Cegielnianej w mieście Łodzi". [zobacz]

1914 - "Projekt budowy przez J. i H. Dobranickich murowanych, trzypiętrowych magazynów, parterowego magazynu przędzy, nadbudowy piętra na parterowym magazynie i ustępach, dobudowy piętrowych magazynów i parterowej wiaty pod numerem 89 przy ulicy Cegielnianej w mieście Łodzi". [zobacz]

W okresie międzywojennym firma Dobranickich przeżywała poważne problemy, które doprowadziły do likwidacji przedsiębiorstwa w 1937 r. Jednym z powodów złej sytuacji była z pewnością tragiczna śmierć Józefa, zastrzelonego w 1926 r. przez zwolnionego robotnika (MA). W niedługim czasie, w 1930 r. zmarł drugi z braci, Henoch, a rok później najmłodszy, Chaim (Hajman, Herman), który po śmierci Józefa kierował także przedsiębiorstwem (MA). Przez kilka następnych lat rodzinnym interesem zarządzała Judyta Dobranicka (MA).

Przed zakończeniem procesu upadłości, w listopadzie 1936 r., pożar doszczętnie strawił zabudowania fabryczne przy Cegielnianej (wtedy już Cegielnianej 57) MA, po których pozostał, do dzisiaj, pusty plac.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone