pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_64

Piotrkowska 64

nr hip. 506 (do 1850 r. – nr 110)

 

Pierwsze zdjęcie w galerii przedstawia ReFotografię autorstwa Stefana Brajtera

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. posesja przy obecnej Piotrkowskiej 64, ze stojącym na froncie domem parterowym, należała do Ignacego Vogla - patrz poniżej.

Jak większość wąskich, ale długich działek przy ulicy Piotrkowskiej, parcela Piotrkowskiej 64 (nr hip. 506), kończąca się pierwotnie na ulicy Dzikiej (dz. Sienkiewicza), została podzielona. W latach 80-tych XIX w. właścicielem tylnej części działki, od strony ulicy Dzikiej (nr hip. 506a, dz. Sienkiewicza 9), był znany łódzki kupiec, Maurycy Sprzączkowski. Na froncie ulicy Dzikiej nowy właściciel wystawił dwupiętrową kamienicę, a w podwórzu (również na będącej jego własnością sąsiedniej posesji, przy dz. Sienkiewicza 11) obiekty przemysłowe pod dzierżawę.

 

Dwupiętrowa kamienica przy Piotrkowskiej 64 została wystawiona przez następnego właściciela, w 1873 r. Dom Wiślickiego jest dobrze widoczny na zdjęciu Eliasza Stummana, wykonanym jeszcze w latach 70-tych XIX w.

 

Taryfa domów na rok 1888 wymienia Karolinę Guse jako właścicielkę posesji. Czy Pani Karolina, to druga żona  Marcina Guse? Na razie pytanie bez odpowiedzi.

 

Począwszy od lat 90-tych XIX w., przynajmniej do lat 20-tych XX w., nieruchomość przy Piotrkowskiej 64 należała do kupca, właściciela składu przędzy, Pinkusa Menahema Lichtenberga . Pod koniec lat 90-tych XIX w., prawdopodobnie w związku z pogarszającym się stanem zdrowia Maurycego Sprzączkowskiego (zmarł w 1898 r.), również tylna część posesji Piotrkowskiej 64 (łącznie z sąsiednim terenem, przy obecnej Sienkiewicza 11) przeszła w ręce Lichtenberga. W ten sposób, po kilkudziesięciu latach, powrócił stan pierwotny. Nowy właściciel podwyższył o jedno piętro dawny dom Sprzączkowskiego (w 1897 r.), wybudował nowe oficyny, a obiekty fabryczne przystosował do warunków mieszkalnych.

Warto w tym miejscu nadmienić o jeszcze jednym budynku Pinkusa Lichtenberga, zbudowanym w 1912 r. Okazała, trzypiętrowa kamienica z dachem mansardowym, określana przez łodzian mianem "Palestyny", została wzniesiona przy ulicy Głównej 62 (dz. pas jezdni al. Piłsudskiego), na rogu z ulicą Targową. Współwłaścicielami "Palestyny" byli bracia Pinkusa, Hersz i Jakób Lichtenberg. Nieistniejący dzisiaj obiekt możemy zobaczyć na ReFotografii autorstwa Stefana Brajtera - zobacz

 

Dzisiejszy obraz posesji 506 bardzo się zmienił. Wyburzono większość oficyn, zarówno od strony ulicy Piotrkowskiej 64, jak i Sienkiewicza 9. Dokonane zmiany dobrze obrazuje zestawienie planu K. Jasińskiego, z 1917 r., z planem współczesnym - zobacz.

 

Nadbudowa trzeciego piętra kamienicy frontowej przy Piotrkowskiej 64 miała miejsce już po II wojnie światowej.

 

W książce Arnolda Mostowicza „Ballada o ślepym Maksie”, biuro podań należące do głównego bohatera mieściło się na Piotrkowskiej 64.

 

PODWÓRKA ULICY PIOTRKOWSKIEJ - Piotrkowska 64

Zdjęcie W. Pfeiffera z 1937 r., ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi, oraz zdjęcie współczesne z 2014 r. - zobacz 

 

Dokumenty archiwalne:

1891 – „Projekt otynkowania przez Pinkusa Lichtenberga frontowego domu, a także przebudowy poddasza oraz budowy dwóch murowanych, dwupiętrowych, podpiwniczonych oficyn mieszkalnych z poddaszem, pod numerem 506 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1892 – „Zdjęty z natury plan dwóch murowanych, trzypiętrowych, podpiwniczonych oficyn mieszkalnych, wybudowanych ze zmianami w stosunku do projektu zatwierdzonego przez Rząd Gubernialny Piotrkowski w 1892 r. projektu, na nieruchomości Pinkusa Lichtenberga pod numerem 506 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1893 – „Zdjęty z natury plan dwóch, dwupiętrowych oficyn i komórek wybudowanych niezgodnie z projektem No 3 zatwierdzonym przez Rząd Gubernialny Piotrkowski 9 września 1892 r. na nieruchomości Pinkusa Lichtenberga pod numerem 506 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1897 - "Projekt nadbudowy trzeciego piętra z poddaszem na istniejącym murowanym, dwupiętrowym domu mieszkalnym, a także projekt budowy dwóch murowanych trzypiętrowych z poddaszem i częściowo podpiwniczonych oficyn mieszkalnych, parterowej szopy i ustępów na nieruchomości Pinkusa E. Lichtenberga pod numerem 506a/9 przy ulicy Mikołajewskiej w mieście Łodzi" [zobacz]

1902 - "Projekt budowy przez Pinkusa Lichtenberga w mieście Łodzi przy ulicy Mikołajewskiej pod numerem 9-11/506-507 dwóch murowanych, trzypiętrowych oficyn i nadbudowy trzeciego piętra na ścianach dwupiętrowej tkalni i jej przebudowy na oficynę mieszkalną". [zobacz]

 

Ignacy Vogel

Czym zajmował się Pan Vogel? Co było źródłem jego dochodów, które później przeznaczył na inwestycje w obszarze łódzkiej kultury? Odpowiedzią na te pytania mogą być materiały archiwalne dotyczące ... Pabianic. Dowiadujemy się z nich, że na początku lat 70-tych XIX w. w podłódzkiej miejscowości działali łódzcy nakładcy (zleceniodawcy, dla których pracowali, na domowych krosnach, pabianiccy tkacze), a wśród nich Ignacy Vogel, Wilhelm Kern, Juliusz Heinzel i Fryderyk Eisenbraun.

Pod koniec lat 60-tych XIX w. Ignacy Vogel (1831 – 1911) jest wymieniony jako właściciel trzech parceli: przy Piotrkowskiej 64, oraz Dzielnej 6 i 8 (dz. Narutowicza 8 i 10). Na wszystkich posesjach stały w tym czasie pierwotne, parterowe domy frontowe (parterowe domy przy Narutowicza 8-10 zostały wyburzone dopiero po II wojnie światowej). W latach 70-tych XIX w. Vogel dokupił następne dwie parcele: przy Dzielnej 14 (dz. Narutowicza 16) i Dzielnej 18 (dz. Narutowicza 20).

W 1876 r., w głębi posesji Dzielnej 18, Vogel otworzył salę taneczną. W 1882 r., po przeprowadzeniu prac remontowych, według projektu Otto Gehliga, miejsce sali tanecznej zajął teatr „Thalia”. Obiekt mieścił 800 osób, dla których przygotowano parter, amfiteatr i dwa balkony. Sufit przyozdobiono plafonem z namalowanymi wizerunkami wybitnych Niemców. Wyraźne zaznaczenie niemieckiego charakteru teatru nie przesądzało o repertuarze - na scenę „Thalii” wychodzili także wybitni Polacy, miedzy innymi Helena Modrzejewska, Gabriela Zapolska, Aleksander Zelwerowicz, Stanisław Miciński. Teatr funkcjonował nieprzerwanie 39 lat, do roku 1921, kiedy strawił go pożar. Po odbudowie obiektu nie przywrócono już funkcji teatru i na krótki czas uruchomiono powtórnie salę taneczną. Po kolejnej przebudowie, w 1925 r., uroczyście otwarto kino „Reduta”. Na przestrzeni lat kilkakrotnie przebudowywano i modernizowano budynek kina, oraz zmieniano jego nazwę - „Splendit” (od 1927 r.), „Roxy” (od 1933 r.), „Europa” (od 1934 r.), „Bałtyk” (od 1945 r.).

W latach 1884-87, na froncie posesji przy Dzielnej 18, Ignacy Vogel zbudował salę koncertową, określaną mianem Domu Koncertowego (Konzerthaus). Autorem projektu, tak jak w przypadku teatru „Thalia”, był Otto Gehlig.

Frontowy budynek Ignacego Vogla, pod współczesnym adresem Narutowicza 20, przetrwał do końca lat 90-tych XX w. Po II wojnie światowej służył Filharmonii Łódzkiej. W 2004 r. otworzono nowy gmach filharmonii, który zajął byłą posesję Vogla, oraz następną nieruchomość, przy Narutowicza 22.

 

Ogłoszenia prasowe:

  • L. Sachs Filia składu papieru
  • Michał Poncz Zakład optyczno-chirurgiczny
  • J. W. Pizdorowski Wyroby z pluszu
  • Ernestyna S. Rosen Magazyn mód
  • B-cia Rawscy Fabryka Wyrobów Kamgarnowych
  • Serejski i Birnstein Fabryka wyrobów wełnianych
  • Marya Bojanowska Kursy gry fortepianowej
  • Stein i Chmielnicki Wytłaczalnia – plakaty, etykiety, karty adresowe
  • „Stanisław” Magazyn bielizny własnego wyrobu
  • Tatarkowski, Alter i B-cia Feld Wyrób i sprzedaż towarów bawełnianych
  • M. Ch. Halpern Fabryka wyrobów bawełnianych
  • I. Rozen Fabryka wyrobów włókienniczych
  • A. Wajc Przemysł włókienniczy
26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone