pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_100

Piotrkowska 100

nr hip. 526 (do 1850 r. – nr 90-89)

 

Na początku 1839 r. Zgromadzenie Majstrów Tkackich (powstałe w Łodzi w 1824 r.) nabyło parcelę o nr 89 (dz. Piotrkowska 100a i południowa część Piotrkowskiej 100), należącą do Karola Alta, kończącą się na obecnej ulicy Sienkiewicza. Siedziba Zgromadzenia, pod nazwą „Łódzki Dom Majstrów Tkackich” („Lodzer Meisterhaus”), stanęła już w sierpniu tego samego roku, a uroczyste poświecenie miało miejsce 3 września. Obiekt zbudował Jakób Peters. Meisterhaus, stanowiący dumę ówczesnej Łodzi, miał 40 łokci (ok. 23 m) długości, 21 łokci (ok. 12 m) szerokości, 5,25 łokcia (ok. 3 m) wysokości i kosztował 1736 rubli 92 kopiejki (8410 złp).

Szczegółowy opis Meisterhausu przedstawia Anna Rynkowska w książce "Ulica Piotrkowska" - zobacz.

 

W październiku 1841 r. Zgromadzenie nabyło sąsiednią, narożną parcelę o nr 90 (dz. północna część Piotrkowskiej 100), należącą do Antoniego Franke, kończącą się również na obecnej ulicy Sienkiewicza.

 

W drugiej połowie lat 70-tych Zgromadzenie wykupiło grunt działki.

1876 - "O wykupie czynszów przez Towarzystwo Tkaczy w mieście Łodzi z placów nr 89, 90/526 w mieście Łodzi". [zobacz]

Wykupienie gruntu działki, tzw. "wykup czynszów", było wspaniałym interesem dla wcześniejszych dzierżawców. Wykup gruntu od gminy miasta Łodzi kosztował Zgromadzenie Majstrów Tkackich 34 ruble i 48 kop.

 

Począwszy od lat 70-tych XIX w., przy stale zwiększającym się udziale produkcji mechanicznej, następował spadek zainteresowania umiejętnościami tkania ręcznego. Starzy majstrowie, tworzący siłę Zgromadzenia, odchodzili powoli w przeszłość. Kurczyła się ilość członków, malały wpływy do kasy Meisterhasu, a lawinowo rosła potrzeba wspierania ubożejących rękodzielników. Starszym Zgromadzenia, który zaradził pogarszającej się sytuacji, był urzędujący od 1904 r. Józef Lissner. Plan był prosty – zbudować na posiadanym, atrakcyjnym terenie w centrum miasta, nowe obiekty pod dzierżawę (również pieniędzmi przyszłych najemców), a uzyskiwane wpływy przeznaczać na wspieranie niezdolnych do pracy majstrów tkackich. Marzeniem Lissnera było również zgromadzenie środków pozwalających na budowę szkoły rzemieślniczej.

Na pierwszy ogień poszła działka przy Piotrkowskiej, pomiędzy istniejącą jeszcze starą siedzibą Zgromadzenia, a kamienicą pod nr 102. 5 maja 1909 r. zawarto umowę, na mocy której panowie Hugon Schmechel i Juliusz Rosner zbudowali na własny koszt dom handlowy, który po 10 latach (1 października 1919 r.) przeszedł w ręce Zgromadzenia. Ponadto najemcy byli zobowiązani, w okresie rzeczonych 10 lat, do płacenia rocznego czynszu dzierżawnego w wysokości 2250 rubli.

Drugim obiektem wpisującym się w plan Lissnera, był nowy dom Zgromadzenia Majstrów Tkackich, powstały przy ulicy Przejazd (dz. Tuwima 3). Kamień węgielny pod nowy Meisterhaus został położony 25 października 1909 r. Budowa, wykonana przez firmę „Wende i Klause”, kosztowała 296.726 rubli 43 kopiejki, a urządzenie wnętrza (stoły, krzesła, lampy, firanki, dywany, itp.) 24.663 ruble 34 kopiejki. Gmach oddano 18 grudnia 1910 r., a uroczyste poświęcenie miało miejsce 5 stycznia 1911 r. Powierzchnie nowego budynku zostały wydzierżawione. Powstało tutaj eleganckie kino „Luna”, otworzone 6 grudnia 1911 r. przez Alberta Böhme, oraz restauracja „Tivoli”, z ogrodem letnim i muszlą koncertową. 

Podobnie jak w przypadku parceli przy obecnej Piotrkowskiej 100a i Tuwima 3, zagospodarowano plac zajmowany przez stary Meisterhaus. Pierwsza propozycja napłynęła od znanego łódzkiego cukiernika, Aleksandra Roszkowskiego. U zbiegu ulicy Piotrkowskiej i Przejazd (dz. Tuwima) miała powstać luksusowa cukiernia, jak zapewniał oferent, tworząca niewątpliwą ozdobę miasta. Umowa została podpisana, lecz z nieznanych przyczyn Roszkowski się wycofał. Wkrótce napłynęły nowe oferty. Wybrano propozycję majstra cechowego, Gustawa Schweigerta. Zgodnie z decyzją podpisaną 29 listopada 1910 r., pan Schweigert wybudował na własny koszt narożny dom mieszkalny, który po 8 latach (w październiku 1919 r.) przeszedł na własność Zgromadzenia. Najemca był zobowiązany, w okresie wymienionych 8 lat, do płacenia rocznego czynszu dzierżawnego w wysokości 7500 rubli.

Tylna część parceli Zgromadzenia Majstrów Tkackich, pomiędzy nową siedzibą, a ulicą Mikołajewską (dz. Sienkiewicza), pozostała niezmieniona. W głębi działki, od momentu powstania w 1876 r., stały obiekty (początkowo drewniane, później murowane) II-go oddziału Łódzkiej Straży Ochotniczej Ogniowej (MA). Wschodnia część terenu, pomiędzy ŁSOO, a ulicą Mikołajewską, była dzierżawiona (w późniejszych latach wykupiona) przez Łódzkie Towarzystwa Cyklistów, założone w 1886 r. przez Roberta Resigera. Na placu ŁTC, grupującego przedstawicieli społeczności niemieckiej, powstał tor kolarski (wykorzystywany również jako kort tenisowy, a w okresie zimowym jako lodowisko), oraz drewniany budynek klubowy i kręgielnie (MA). Pierwsze ćwiczenia cyklistów na nowej "arenie" przy ulicy Przejazd, miały miejsce w kwietniu 1887 r., o czym informuje "Dziennik Łódzki" (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Przy Piotrkowskiej 100 (również Piotrkowskiej 36 i 288) mieścił się sklep firmowy fabryki wyrobów trykotowych Leona Plihala - zobacz poniżej.

 

Dokumenty archiwalne:

1889 - „O budowie parterowego magazynu Zgromadzenia Majstrów Tkackich pod numerem 526 przy ulicach Piotrkowskiej i Przejazd w mieście Łodzi”.[zobacz]

1895 - „Projekt dobudowy sezonowej altany na nieruchomości cechu tkaczy pod numerem 526 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1911 - „Projekt dobudowy przez Gustawa Schweigerta murowanego, parterowego budynku do istniejącego murowanego, dwupiętrowego domu pod numerem 100/526 na rogu ulic Piotrkowskiej i Przejazd w mieście Łodzi". [zobacz]

1911 - „Projekt umieszczenia drewnianego ekranu reklamowego dla reklam świetlnych na dachu murowanego, dwupiętrowego domu na nieruchomości 526/100 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi, należącej do Zgromadzenia Majstrów Tkackich”.[zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • E. Gundelach Kwiaciarnia
  • K. Bogusławski Skład szkła, kryształów i porcelany
  • H. Blechschmidt Księgarnia
  • R. Borkenhagen Klisze do reklam gazetowych
  • A. Tetzlaff Skład towarów bławatnych
  • Józef Lewicki Biuro wymiany
  • G. E. Restel i S-ka Skład sukna
  • Eliza Restel i S-ka Skład materiałów ubraniowych
  • L. Plihal i S-ka Fabryka trykotów, farbiarnia i przędzalnia

 

 

Leon Plihal

Ten urodzony w Łodzi, w 1867 r., przedstawiciel czeskiej rodziny przybyłej z Kutnej Hory, rozpoczął działalność przemysłową na początku lat 90-tych XIX w. W tym czasie, w spółce z Włodzimierzem Matiatko, Plihal wystawił parową farbiarnię i suszarnię bawełny przy Szosie Karolewskiej 816 (dz. Karolewska 38/40) MA.

1893 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Leona Plihala i Włodzimierza Matiatko, w mieście Łodzi, przy szosie wiodącej do wsi Karolew, pod numerem 816, murowanych, parterowych: farbiarni i suszarni, kotłowni, szopy i filtrów, a także projekt kotła, który będzie zainstalowany w wyżej wspomnianej kotłowni". [zobacz]

Na początku drugiej dekady XX w. posesja fabryczna przy Karolewskiej przeszła w ręce Stanisława Findeisena.

Na terenach kupionych w 1908 r., położonych we wsi Karolew (pierwotnie Karolew 10, później Krzemieniecka 10, dz. Krzemieniecka 2), włączonej w granice Łodzi dwa lata wcześniej, Leon Plihal zbudował nowe obiekty fabryczne (MA) - początkowo farbiarnię i apreturę, a kilka lat później wytwórnię trykotów.

Pierwsza wojna i późniejszy kryzys światowy, nie przeszkodziły w dynamicznym rozwoju firmy. W połowie lat 30-tych XX w. "L. Plihal i S-ka, Fabryka Wyrobów Trykotowych i Dzianych" zatrudniała 500 robotników, 22 urzędników i 8 osób personelu technicznego. Firma produkowała bieliznę jedwabną trykotową, wyroby dziane, odzież sportową, bieliznę dla niemowląt, kostiumy plażowe i kąpielowe, bieliznę damską elastyczną. Wyroby, nagradzane wieloma prestiżowymi nagrodami, sprzedawano pod marką "Silcana", "Elasticana", "Maratti", oraz "Dzidzi" (MA). W 1937 r. utworzono spółkę akcyjną "Przemysł Trykotowy i Dziany L. Plihal", kierowaną przez synów Leona, Karola i Brunona Plihal. Wyroby Plihala, prezentowane przez piękne kobiety, możemy podziwiać na zdjęciach jednej z kolekcji firmy. 

W latach 1909-1910, pod obecnym adresem Wileńskiej 37 (daw. Wileńska 21), Leon Plihal zbudował willę.

W latach 1936-37, przy obecnej Krzemienieckiej 2, wzniesiono modernistyczny dom mieszkalny dla Karola Plihala.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

27 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone