pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Strona

główna

Kontakt

INDEKS

właściciele nieruchomości

INDEKS

przedsiębiorcy

Piotrkowska_175a

Piotrkowska 175a

nr hip. 722

 

Teren "Paradyzu" (zobacz poniżej), składający się z 3 pierwotnych placów (nr 181-182-183), zajmował duży obszar, kończący się na ulicy Wólczańskiej. Na froncie posesji stał parterowy, murowany dom zajezdny, wystawiony w 1829 r.

W drugiej połowie lat 90-tych XIX w. dokonano podziału nieruchomości. Mniejsza część, północna, jest określona obecnie nr 175, zaś większa część, południowa, nr 175a.

 

Jan Adamowski, właściciel szynku wystawionego w 1824 r. na Nowym Rynku 16 (dz. pl. Wolności 9, obiekt nie istnieje), otrzymał od miasta, w 1827 r., trzy działki zlokalizowane pomiędzy ulicą Piotrkowską i Wólczańską, o łącznej pow. 4,5 morga. 

W latach 1827-28 Adamowski zbudował trzyizbową oficynę z pruskiego muru, kręgielnię, piwnicę na skład win, altanę, stajnię i oborę.

W 1829 r. stanął na froncie parterowy, murowany budynek zajezdny, o wymiarach 60 x 20 x 6 łokci*, z 11 izbami i 9 oknami na Piotrkowską.

* - 1 łokieć = 0,576 m

Tyły posesji zajął ogród spacerowy w stylu angielskim, położony wśród starych drzew dawnego lasu łódzkiego.

 

W roku 1834 Adamowski sprzedał Paradyz wdowie, Henriettcie Hentschel, z domu Neumann. Jej drugi mąż, Michał Kunkel, zbudował w podwórzu nowe obiekty, posadził kwiaty, drzewa, klomby i urządził pierwszorzędny, jak na owe czasy, zajazd z ogrodową restauracją.

Paradyz, zarządzany później przez Augusta Hentschel (zobacz poniżej), pasierba Kunkla, odegrał dużą rolę w życiu kulturalnym Łodzi. W zbudowanym przez Augusta drewnianym teatrze, odbywały się cykliczne przedstawienia.

Na występy do Paradyzu przyjechał w 1867 r. znany, czarnoskóry aktor, Ira Aldridge. Planowane przedstawienie "Otella" nie odbyło się, ponieważ Aldridge nagle zachorował i zmarł 7 sierpnia (akt 309). Został pochowany na Cmentarzu Starym przy ulicy Ogrodowej, gdzie nagrobek aktora zachował się do dzisiaj.

 

Kiedy i komu August Hentschel sprzedał "Paradyz"? Być może podpowiedzią jest licytacja, o której informuje "Lodzer Zeitung" z 1872 r. (MA). Związek z tym wydarzeniem może mieć również poniższy dokument. Do wyjaśnienia.

1873 - "O sprawie Libera Prussaka i Jakuba Wojdysławskiego odnoszących się do wieczystych czynszowych placów nr 181/722, 182/722, 183/722 w mieście Łodzi". [zobacz]

Warto w tym miejscu przypomnieć krótki epizod z historii Łódzkiej Straży Ogniowej Ochotniczej, która wkrótce po utworzeniu, w 1876 r., wyznaczyła teren "Paradyzu" na miejsce zbiórek dla oddziału III-go (MA).

 

W latach 80-tych XIX w. "Paradyz" był w rękach Karola F. Klukowa. W tym czasie Klukow wykupił grunty działek.

1881-1884 - "O wykupie czynszów przez Karola Klukowa z gruntów nr 181/722, 182 i 183 w mieście Łodzi". [zobacz]

Karol F. Klukow był znanym łódzkim restauratorem. Począwszy od lat 70-tych XIX w. prowadził z powodzeniem restaurację z ogródkiem letnim w północnej części Łodzi, przy ulicy Średniej (dz. Pomorska). Podobny, ale odległy obiekt na Wulce, jak ówcześnie określano lokalizację "Paradyzu", był prowadzony w tym czasie przez dzierżawcę Bendorfa. W 1887 r. nastąpiła zamiana miejsc (MA) - Bendorf przejął prowadzenie lokalu Klukowa na ulicy Średniej, a Klukow przeniósł się do "Paradyzu". Taki stan rzeczy nie trwał długo. Już na przełomie lat 80-tych i 90-tych Klukow sprzedał "Paradyz" i kupił nieruchomość przy Piotrkowskiej 3 ("Hotel Polski").

 

Taryfa domów z 1893 r. wymienia jako właściciela J. Tanfaniego - prawdopodobnie Giuseppe vel Józefa Tanfaniego, zięcia Juliusz Heinzela.

 

W 1894 r. posesja "Paradyzu" przeszła w ręce (za kwotę 120 tys. rubli) Isaaka Wiesela (MA).

W drugiej połowie lat 90-tych Wiesel podzielił nieruchomość. W rękach Wiesela pozostała większa część południowa (dz. Piotrkowska 175a).

W 1896 r. Wiesel zamierzał wybudować trzypiętrową kamienicę frontową, jednak projekt nie został zrealizowany.

1896 - "O budowie przez Izaaka Wizela murowanego, trzypiętrowego domu frontowego z takimi samymi dwoma oficynami pod numerem 175/722 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Czym zajmował się Isaak Wiesel? Odpowiedzi na to pytanie mogą udzielić poniższe dokumenty archiwalne.

1898-1900 - "Wiesel i Grünbaum, Łódź, ul. Nowocegielniana 37, Fabryka wstążek, tasiemek i sznurków". [zobacz]

1899-1912 - "Wiesel Izaak, Łódź, ul. Mikołajewska 47, Fabryka wstążek". [zobacz]

 

W okresie pierwszej dekady XX w. nieruchomość należała do Towarzystwa Akcyjnego "Zawiercie" (Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przędzalni Bawełny, Tkalni i Blicharni "Zawiercie").

W materiałach AP w Łodzi możemy przeczytać informację o tym Towarzystwie:

"Początki istnienia fabryki tekstylnej w Zawierciu sięgają pierwszej połowy XIX wieku. W latach 40-tych XX wieku powstała manufaktura tekstylna oparta na kapitale szlacheckim i żydowskim. W latach 70-tych XIX wieku rodzina berlińskich bankierów Ginsbergów, mająca powiązania z przemysłem w Łodzi i Częstochowie, założyła tu nowoczesną fabrykę tekstylną przetwarzającą bawełnę. W 1878 roku utworzona została Spółka Akcyjna „Zawiercie", która nabyła od braci Ginsberg fabrykę tekstylną. Głównymi udziałowcami tej spółki pozostali bracia Ginsberg, a obok nich udziały nabyli przedstawiciele polskiej arystokracji (Zamojscy i Wielopolscy), którzy przez długi czas wchodzili do zarządu spółki. Spółka i należąca do niej fabryka używały wówczas nazwy „Towarzystwo Zakładów Przędzalni Bawełny, Tkalni i Blecharni Zawiercie, dawniej A.B. Ginsberg”.Do wybuchu I wojny światowej produkcja fabryki była nastawiona głównie na rynek rosyjski. W czasie I wojny wszelkie wyroby i maszyny zostały skonfiskowane przez okupacyjne władze niemieckie. W okresie międzywojennym Spółka Akcyjna Zawiercie borykała się z trudnościami i zaciągała poważne pożyczki zagraniczne, co doprowadziło do uzależnienia Spółki od bankierów wiedeńskich, belgijskich i francuskich. W 1929 roku Spółka ogłosiła upadłość i została oddana pod nadzór sądowy. Z chwilą wybuchu II wojny światowej fabryka została unieruchomiona. Do końca wojny pozostawała ona pod zarządem komisarycznym. Stan prawny Spółki pozostawał nieuregulowany ze względu na to, że główni akcjonariusze pozostawali za granicą. W 1943 roku fabryka została skonfiskowana jako mienie wrogów Rzeszy hitlerowskiej."

 

Taryfy domów z kolejnych lat wymieniają następujących właścicieli części południowej:

  • Berko vel Boris i Rebeka Spreiregen, Jakub Dawid Rosenblatt, Aron vel Józef Rosenblatt (1912-1913),
  • Leibusz i Liba Habergrütz (1914-1920).

 

Na początku XX w. miał tutaj swoją siedzibę jeden z najliczniejszych związków zawodowych, Związek Włókniarzy „Jedność”, który organizował zebrania, zabawy i przedstawienia teatralne. W tym czasie działała scena amatorska, określana później mianem „Teatru Ludowego”, pod kierownictwem aktora, Władysława Glogera. Prelekcje przed przedstawieniami wygłaszał sam Aleksander Zelwerowicz.

 

Po I wojnie światowej teren dawnego "Paradyzu", pomniejszony o posesję przy Piotrkowskiej 175, stracił charakter kulturalno gastronomiczny. Nieruchomość przy była wykorzystywana głównie jako miejsce składów i magazynów. Przez większość lat okresu międzywojennego mieścił się pod tym adresem skład farb i lakierów Edwarda Protze.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

Ogłoszenia prasowe:

  • C. F. Klukow „Paradyz” Restauracya i handel win
  • Edward Protze Skład farb, lakierów, przyborów malarskich i chemikalii
  • "Skóra" Sp. z o.o. Sprzedaż skór i narzędzi szewskich i rymarskich
  • "CHODAKÓW S. A.", "UNION TEXTILE S. A." Skład fabryczny

 

 

August Hentschel

August (metrykalnie August Rudolf) Hentschel urodził się w Łodzi, w 1833 r. (akt 7). Był synem szynkarz, Fryderyka Hentschel i Henrietty Neumann.

W 1862 r. August poślubił Olgę Laurencję Petres (akt 24), córkę Jakuba Peters, mechanika, budowniczego i jednego z pierwszych łódzkich przemysłowców.

 

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone