pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_208

Piotrkowska 208

nr hip. 581 (do 1850 r. – nr 33)

 

Na froncie stał murowany dom rządowy z lat 1825-26.

Posesja o pierwotnym nr 33, późniejsza Piotrkowska 208, była świadkiem początku łódzkiej historii rodziny Ramisch. Pod tym adresem (być może również na sąsiedniej posesji, przy Piotrkowskiej 210) urodzili się przyszli przemysłowcy: Paweł junior, Edward i Franciszek. Pomimo, iż łączyło ich bliskie pokrewieństwo, to wspólnymi dla całej trójki byli tylko dziadkowie w linii męskiej, czyli rodzice dwóch braci, Pawła seniora i Jana Ramisch. Trochę to skomplikowane. Poniżej więcej szczegółów.

Przynajmniej od lat 40-tych XIX w. posesja przy Piotrkowskiej 208 należała do Pawła Ramischa seniora (ok. 1811 - 1848 akt 125), który w drewnianych oficynach prowadził farbiarnię. Od 1837 r. żoną Pawła sr. była Magdalena Martin (akt 47) . Z tego związku przyszedł na świat Paweł junior (1842 akt 102 - 1898 akt 1179). W 1843 r. Magdalena zmarła (akt 231). Drugą żoną Pawła Ramischa sr. została Wilhelmina Schelkopf (ślub w 1844 r., w Pabianicach). W 1848 r., w roku przedwczesnej śmierci Pawła sr., na świat przyszło jego najmłodsze dziecko, Edward Ramisch.

Przyczyną śmierci Pawła Ramischa sr. była panująca w tym czasie w Łodzi epidemia cholery. Na posesji Piotrkowskiej 208 urządzono nawet tymczasowy szpital choleryczny. Ówczesna epidemia pociągnęła za sobą śmierć 96 osób, a wśród nich również trzyletniego syna Pawła, Adolfa Ramischa (akt 219). Epidemia w 1848 r. nie była pierwsza, ani ostatnia. Cholera dotknęła Łódź 9 razy, w roku 1831, 1837, 1848, 1852, 1855, 1866, 1867, 1873 i 1894. 

Oto co pisze Anna Rynkowska:

"W 1852 r. zmarły w Łodzi na cholerę 283 osoby. Kiedy we wrześniu 1866 r. znów wybuchła epidemia, urządzono w Łodzi cztery szpitaliki antycholeryczne w prywatnych domach przy ulicy Stodolnej, Zachodniej, Przejazd i Wólczańskiej. Zmobilizowano felczerów i lekarzy; posługaczom rozdawano żywność i wódkę. W porównaniu z poprzednimi epidemiami śmiertelność była tym razem mniejsza".

Wilhelmina, wdowa po Pawle sr., wyszła powtórnie za mąż (ślub w 1850 r.) za jego brata, Jana Ramischa. Z tego związku urodził się Franciszek Ramisch.

W latach 70-tych XIX w. Jan Ramisch wykupił grunt działki.

1875-1876 - "O wykupie czynszów przez Jana Ramischa z gruntu nr 33/581 w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Można przypuszczać, że wkrótce po zakończeniu procesu wykupu, nieruchomość przeszła w ręce sąsiada z Piotrkowskiej 206, Józefa Gampe. Prawdopodobnie działkę przy Piotrkowskiej 208, wkrótce również przy Piotrkowskiej 210, kupiła już spółka Józefa Gampe i drugiego majstra tkackiego, Juliusza Aalbrechta.

1878 - "O budowie przez Józefa Gampe murowanej dwupiętrowej tkalni pod nr 581 w mieście Łodzi". [zobacz]

Nie potrafię w tej chwili wyjaśnić zapisu w akcie urodzenia z 1886 r. (akt 2203). W dokumencie tym, dotyczącym narodzin Antoniego Ramischa, syna Pawła juniora, jako miejsce urodzenia podany jest adres Piotrkowskiej 208.

 

Podobnie jak w przypadku spowinowaconych sąsiadów, Hoffrichterów (Karol Hoffrichter senior był teściem Józefa Gampe), wąskie parcele Piotrkowskiej 208-210 uniemożliwiały rozwój przedsiębiorstwa. W 1893 r. spółka kupiła tereny na ulicy Pańskiej 127-129 (dz. al. Politechniki, na południe od Rembielińskiego). Po uruchomieniu produkcji w nowej fabryce, na Piotrkowskiej 208-210, traktowanej jako centrala firmy, funkcjonowała farbiarnia i drukarnia.

Na Pańskiej 127-129 powstała okazała tkalnia i przędzalnia bawełny. Zakład rozbudowywano w trakcie kolejnych lat.

Nowe tereny fabryczne, podobnie jak wcześniej na Piotrkowskiej, sąsiadowały z nieruchomościami Hoffrichterów przy Kątnej 15, gdzie uruchamiali produkcję sukcesorzy Karola Hoffrichtera.

Po śmierci założycieli (Albrecht zmarł w 1907 r., Gampe w 1912 r.) kierowanie przedsiębiorstwem przejęło drugie pokolenie fabrykantów - Karol Gampe i Ludwik Albrecht. W 1913 r. została utworzona spółka akcyjna o kapitale 1 mln 750 tys. rubli, zatrudniąjąca 1.200 robotników.

W latach 20-tych XX w. w kierownictwie firmy zasiadali, między innymi: Joanna Gampe, Leon Albrecht, Zygmunt HoffrichterAdolf DaubeEmil Eisert.

W 1938 r., w związku z przedłużeniem ulicy Żeromskiego (dz. al. Politechniki), od ulicy Radwańskiej w kierunku Kątnej (dz. od Radwańskiej w kierunku Wróblewskiego), wywłaszczono część gruntów Manufaktury Bawełnianej Gampe i Albrecht.

 

Pod byłym adresem Pańskiej 127-129, na obszarze przemysłowym spółki „Gampe i Albrecht”, powstała obecnie galeria handlowa. Fasada obiektu, nawiązująca do architektury fabrycznej XIX-wiecznej Łodzi, przypomina o pierwszych budowniczych tego terenu.

 

Dokumenty archiwalne:

1887 – „O budowie przez Józefa Gampe murowanej, parterowej farbiarni i na dobudowę murowanej, parterowej wykończalni, pod numerem 581 i 582 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1910 – „Projekt na budowę przez firmę "Gampe i Albrecht" murowanej, piętrowej oficyny z parterową dobudówką pod numerami 581/582 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Gampe i Albrecht Fabryka wyrobów bawełnianych
28 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone