pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_90

Piotrkowska 90

nr hip. 521 (do 1850 r. – nr 95)

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego spisanego w listopadzie 1836 r. plac nr 95 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 90) objął tkacz przybyły z Czech, Jan Pilke.

Nowy właściciel zadeklarował się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki tkanin plucienniczo bawełnianych, składającej się z 5 warsztatów, przy której 4 czeladzi użytych będzie, oraz do wystawienia drewnianego domu frontowego, krytego gontem.

Trudno powiedzieć, jak i gdzie działały warsztaty, ale dom frontowy nie został wykończony.

 

Zgodnie z kontraktem sporządzonym w marcu 1839 r. Pilke sprzedał nieruchomość Ignacemu Luniak.

Posiłkując się pożyczką rządową (której nie spłacił), Pan Ignacy dokończył budowę domu frontowego. Stanął dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

Kontraktem z marca 1842 r. Luniak sprzedał nieruchomość Fryderykowi Wilhelmowi Lessig.

 

Na początku lat 50-tych posesja należała do Samuela Herman.

W 1854 r. Herman wystosował do Magistratu podanie o nastepującej treści:

Mając zamieszkanie pod N 521 przy ulicy Piotrkowskiej zbyt szczupłe, a tem samem niewystarczające na pomieszczenie warsztatów tkackich, zamierzam przeto przybudować do tegoż domu od strony podwórza oficynę drewnianą długą łokci 24, szeroką łokci 13, wysoką łokci 4½.

 

Na mocy kontraktu zawartego w marcu 1859 r. nieruchomość kupili małżonkowie Karolina i Krystian Fryderyk Hänsch.

Po śmierci Krystyny i przeprowadzeniu procesu o dział majątku, nieruchomość wystawiono na sprzedaż w drodze publicznej licytacji. Najwyższe postąpienie złożył Krystian Fryderyk Hänsch i w czerwcu 1865 r. stał się jedynym właścicielem nieruchomości.

 

Kontraktem z marca 1867 r. Hänsch sprzedał nieruchomość Henrykowi Grau, za kwotę 4400 rubli.

 

W marcu 1868 r. Grau sprzedał nieruchomość Fryderykowi Kühnel, za kwotę 4900 rubli.

 

W maju 1873 r. Fryderyk Kühnel sprzedał nieruchomość swojemu synowi, Gustawowi Adolfowi Kühnel, za kwotę 8000 rubli.

 

Na mocy kontraktu z sierpnia 1874 r. Gustaw Adolf Kühnel sprzedał nieruchomość małżonkom Ernestynie (z domu Kühnel) i Teodorowi Steigert, za kwotę 8000 rubli.

Wkrótce Steigert wykupił grunt działki.

1875-1876 - "O wykupie czynszów przez Teodora Steigerta z gruntów nr 95/521, 172/730 w mieście Łodzi". [zobacz]

Na froncie Piotrkowskiej 90, jeszcze przez kolejne 20 lat, stał parterowy drewniak, a w podwórzu właściciel rozwijał przedsiębiorstwo włókiennicze.

Okazała kamienica frontowa została wystawiona w 1894 r.

Po uruchomieniu nowej fabryki przy ulicy Przędzalnianej, na Piotrkowskiej 90 mieściła się siedziba zarządu przedsiębiorstwa i skład wyrobów fabrycznych. Z biegiem lat wszystkie oficyny przeznaczono na cele mieszkalne.

Posesja była w rękach rodziny Steigert do zakończenia II wojny światowej.

 

W okresie międzywojennym przy Piotrkowskiej 90 miał swoją siedzibę łódzki oddział żydowskiej loży masońskiej B'nai B'rith. W 1938 r., na mocy dekretu Prezydenta Mościckiego, wszystkie loże masońskie w Polsce zostały rozwiązane. Z krótkim opisem pomieszczeń opuszczonych przez B'nai B'rith na Piotrkowskiej 90, możemy zapoznać się w artykule opublikowanym na łamach "Ilustrowanej Republiki" (MA).

 

Przez długi czas funkcjonowała pod tym adresem fabryka H. P. Gordina (tkalnia pluszu, później jedwabiu). W latach 30-tych XX w. produkcja firmy "H. Gordin i S-ka" (H. Gordin i E. Halpern) funkcjonowała w obiektach Maksymiliana Schiffera (Szyffera), przy ulicy Wólczańskiej 127.

 

W sklepie firmowym przy Piotrkowskiej 90 prezentowała swoje wyroby firma meblarska Roberta Schultza. Meble wytwarzano w nowoczesnej fabryce wystawionej w 1910 r. przy ulicy Długiej/Gdańskiej 112 (dz. Gdańska 112/112a). W okresie międzywojennym zakład zatrudniał 70 robotników i osiągał roczne obroty rzędu 300 tys. złp.

Wcześniejsza produkcja R. Schultza była zlokalizowana na Piotrkowskiej 114, w obiektach przejętych po Wilhelmie Thiede, utytułowanym przedsiębiorcy tej samej branży.

 

W okresie międzywojennym działała od frontu Piotrkowskiej 90 elegancka kawiarnia i restauracja „Tivoli”. Bardziej znana restauracja (również ogród letni) o tej samej nazwie działała przy ulicy Przejazd.

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1888 – „O budowie przez Teodora Steigerta dwóch murowanych, piętrowych magazynów wełny pod numerem 521 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1894 – „Projekt nadbudowy trzeciego piętra nad istniejącą dwupiętrową oficyną fabryczną na nieruchomości Teodora Steigerta pod numerem 521 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1894 – „O budowie przez Teodora Steigerta murowanego, trzypiętrowego, podpiwniczonego domu i nadbudowie drugiego piętra na ścianach istniejącej piętrowej oficyny pod numerem 90/521 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1895 – „Projekt budowy murowanej, dwupiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej z poddaszem, parterowych, murowanych ustępów i nadbudowy drugiego piętra z poddaszem nad istniejącą piętrową oficyną, na nieruchomości Teodora Steigerta pod numerem 521 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Julius Wünsche Dom agenturowy
  • Teodor Steigert Fabryka chustek, kortów i serwet
  • Petersilge, Hessen i Manitius Drukarnia i litografia
  • H. P. Gordin i H. Jukel Fabryka wyrobów pluszowych
  • Józef A. Majer Dom agenturowy
  • „TIVOLI” Restauracja, kawiarnia
  • L. Drutowski i S-ka Dom handlowo-komisowy
  • Bank dla Handlu i Przemysłu w Warszawie Oddział w Łodzi
  • M. Zylberszac Wyrób i sprzedaż towarów bawełnianych i półwełnianych
  • Gordin, Lipszyc i S-ka Fabryka wyrobów jedwabnych

 

Rodzina Steigert

Steigertowie, rolnicy z Wirtembergii, przybyli na ówczesne ziemie polskie zaboru pruskiego na początku XIX w. Osiedlili się, z innymi kolonistami niemieckimi, w założonej przez władze pruskie osadzie Nowosolna, położonej niedaleko malutkiego, rolniczego miasteczka, jakim była wtedy Łódź.

Jakub Steigert sr., urodzony w 1822 r., jako pierwszy osiedlił się w Łodzi. Od 1849 r. prowadził niewielką tkalnię ręczną przy Piotrkowskiej 233, później na połączonych posesjach Piotrkowskiej 231-233. Żoną Jakuba sr.  była Wilhelmina Wagner.

 

Dynamiczny rozwój przemysłowej potęgi rodziny Steigert zapoczątkował syn Jakuba sr., Teodor, oraz dwaj jego młodsi bracia, Jakub jr. i Gottfryd.

 

Teodor Steigert (ur. 1849 akt 333 - zm. 1914), 3 lata po ślubie z Ernestyną Kühnel (akt 130), kupił nieruchomość należącą do szwagra, przy Piotrkowskiej 90, gdzie uruchomił w podwórzu ręczną fabrykę wełnianą, produkującą kort, chustki, serwety i obrusy. W latach 90-tych fabrykę zmechanizowano, stawiając na Piotrkowskiej maszynę parową. Wąska działka w centrum Łodzi uniemożliwiała dalszą rozbudowę przedsiębiorstwa. Pod koniec lat 90-tych XIX w. Teodor Steigert wystawił trzypiętrową przędzalnię bawełny na terenach przy ulicy Przędzalnianej (dz. Milionowa 55).

1898 - "O budowie przez Teodora Steigerta w mieście Łodzi murowanej, trzypiętrowej przędzalni bawełny, maszynowni i kotłowni, piętrowej oficyny i parterowej stajni z wozownią". [zobacz]

 

Po śmierci założyciela udziałowcami firmy, przekształconej w 1914 r. w spółkę akcyjną, zostali: syn Teodora, Albert (ur. 1874 akt 531 - zm. 1939), syn brata Teodora, Jakóba Steigert jr., Adolf (ur. 1875 akt 162 - zm. 1923), córka Melida i zięć Juliusz Robert Kindermann. W 1936 r. przedsiębiorstwo "Przędzalnia Bawełny Teodor Steigert Sp. Akc." zatrudniało ponad 500 pracowników i wykazało wartość sprzedaży w kwocie ponad 3,6 mln zł (MA).

Na terenie przemysłowym, pod obecnym adresem Milonowa 53, Adolf Steigert zbudował w 1911 r. willę. Obiekt istnieje do dzisiaj.

 

Ok. 1900 r., na ulicy Czarna Droga, w obszarze leżącym wtedy poza granicami Łodzi (dz. Popioły 49/51 w Rudzie Pabianickiej, w okresie międzywojennym ul. S. Żeromskiego), Teodor Steigert zbudował dom letniskowy. Obiekt istnieje do chwili obecnej.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone