pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_17

Piotrkowska 17

nr hip. 275 (do 1850 r. - 202)

 

Pod koniec lat 40-tych XIX w. stał tutaj parterowy, drewniany dom frontowy. Zajmował środkową część pierwotnej, szerokiej działki, wytyczonej w okresie tworzenia osady sukienniczej Nowe Miasto. Ówczesną regulację gruntów Nowego Miasta przedstawia plan Filipa de Viebiga z 1823 r. Obiekty frontowe wystawione w okresie następnych 26 lat są widoczne na planie Józefa Lenartowskiego z 1849 r.

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. posesja przy obecnej Piotrkowskiej 17 należała do Christiana Krause.

 

Dwupiętrowa kamienica została wystawiona przez kupca, Chaima Bławata, prowadzącego pod tym adresem skład przędzy wełnianej. Kamienica Bławata jest już widoczna na planie Rudolfa Micińskiego z 1873 r. Podwyższenie budynku o jedno piętro miało miejsce w 1896 r.

Przynajmniej od lat 80-tych XIX w. nieruchomość Bławata powiększyła się o tereny przy Zachodniej 275a, (póź. Zachodnia 52, dz. Zachodnia 66).

1888 - "O budowie przez Chaima Bławata dwóch rzędów murowanych, parterowych jatek mięsnych pod numerem 275a przy ulicy Zachodniej w mieście Łodzi". [zobacz]

Historia jatek Bławata nie była długa.

1890 - "Projekt przebudowy przez Chaima Bławata dwóch rzędów murowanych, parterowych hal rzeźniczych na pomieszczenia mieszkalne i fabryczne na nieruchomości numer 275a przy ulicy Zachodniej w mieście Łodzi". [zobacz]

W 1892 r. Bławat wystawił kamienicę frontową przy Zachodniej 52 i tym samym zamknął okazały kwartał swojej nieruchomości.

1892 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Chaima Bławata, w mieście Łodzi, przy ulicy Zachodniej pod numerem 275a, trzypiętrowego, murowanego domu z takimi samymi oficynami". [zobacz

 

Pod koniec XIX w. posesja przeszła w ręce Tadeusza i Konstantego Wernera, oraz Bronisława Zielińskiego. Taki stan własności miał miejsce jeszcze 20 lat później.

W latach 1903-04 przeprowadzono elektryfikację budynków przy Piotrkowskiej 17.

1903/04 - "O oświetleniu budynków Tadeusza Wernera w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Warto zwrócić uwagę, iż posesja przy Piotrkowskiej 17 nie została podzielona i zachowała się do dzisiaj w pierwotnej szerokości. Stanowi obecnie jedyny przykład szerokich działek przy Piotrkowskiej (poza parcelami narożnymi pod nr 27 i 30-32), wytyczonych przez Rembielińskiego na odcinku od ulicy Południowej (dz. Rewolucji/Próchnika), do Dzielnej (dz. Narutowicza/Zielona).

 

W kamienicy Bławata, w latach 70-tych XIX w., funkcjonowała księgarnia (skład papieru, książek i nut), później również wydawnictwo, Cezara Richtera (1846-1905). W 1882 r., po sprzedaży lokalu Ludwikowi Fischerowi, który otworzył tutaj swoją pierwszą księgarnię, Richter przeniósł na krótko działalność na ulicę Południową (dz. Rewolucji), a potem do własnej nieruchomości, przy Cegielnianej 2-4 (dz. Więckowskiego 31).

Rozpoczęta przez Richtera działalność wydawnicza, jeszcze przy Piotrkowskiej 17, zaowocowała wydaniem w 1880 r. niemieckojęzycznego kalendarza „Lodzer Haus und Familien Kalender”. Od 1889 r., nakładem wydawnictwa Richtera, ukazywał się polskojęzyczny kalendarz "Łodzianin", a w 1893 r. wydano dwujęzyczny przewodnik po Łodzi "Führer durch Lodz. Putevoditel po Łodzi".

 

Posesja przy Piotrkowskiej 17 jest związana z „Dziennikiem Łódzkim”, pierwszą łódzką gazetą wydawaną w języku polskim. W okresie 3 lat, od lipca 1885 r. do lipca 1888 r., redakcja, administracja i drukarnia „Dziennika Łódzkiego” mieściły się w pomieszczeniach „Hotelu Hamburskiego”, funkcjonującego pod tym adresem.

 

W drugiej połowie lat 80-tych XIX w. działał tutaj zakład ślusarsko mechaniczny Kazimierza Żukowskiego.

 

Pod koniec XIX i na początku XX w., przy Piotrkowskiej 17 mieściło się wiele firm i instytucji, między innymi:

  • Hotel Hamburski”, który później przyjął nazwę „Imperial”.
  • prywatna szkoła (czteroklasowa) Janiny Tymienieckiej.
  • kinoIllusion”. Lokal nie należał do komfortowych. W pomieszczeniu kinowym, na klepisku zamiast podłogi, widzowie siedzieli na drewnianych ławkach i oglądali filmy wyświetlane na prześcieradle.

 

PODWÓRKA ULICY PIOTRKOWSKIEJ - Piotrkowska 17

ReFotografia autorstwa Stefana Brajtera, z widocznym jeszcze fragmentem budynku oficyny centralnej - zobacz

Projekt "Łódzkie podwórka 360 stopni", autorstwa Daniela Świrko - zobacz

Z posesją, a dokładnie podwórkiem Piotrkowskiej 17, jest związana postać wybitnego łódzkiego fotografa, Eliasza Stummana. W latach 1902-03, w centralnej części podwórka, wystawiono jednopiętrowy budynek, z przeznaczeniem na zakład fotograficzny. Nowe, jak się okazało ostatnie atelier (wcześniejsze przy Piotrkowskiej 20 i 24), nie służyło długo nowemu właścicielowi. Eliasz Stumman zmarł w 1903 r.

Centralną oficynę wyburzono. Po dawnym atelier pozostały jedynie fundamenty, tworzące dzisiaj obrys budynku

 

Dokumenty archiwalne:

1887 – „Zdjęty z natury plan parterowego, drewnianego budynku z pomieszczeniami żydowskiego domu modlitwy, ślusarni oraz magazynu na nieruchomości pana Chaima Bławata pod numerem 275 przy ulicy Piotrkowskiej i pod numerem 275a przy ulicy Zachodniej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1892 – „O zatwierdzeniu planu budowy przez Chaima Bławata drzwi sklepowych w murowanym, dwupiętrowym domu pod numerem 275 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1896 – „O nadbudowie przez Chaima Bławata trzeciego piętra na istniejącym dwupiętrowym domem numer 17/275 przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi”. [zobacz]

1899 – „Projekt przebudowy trzypiętrowych schodów i balkonów narożnych w trzypiętrowej oficynie na nieruchomości właściciela Tadeusza Wernera pod numerami 17/275 i 52/275aprzy ulicach Piotrkowskiej i Zachodniej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1902-03 - "O budowie przez Tadeusza Wernera murowanego, piętrowego domu w podwórzu pod numerem 17/275 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Informacje otrzymane od Gościa piotrkowskiej-nr

Z posesją na Piotrkowskiej 17 (wcześniej Piotrkowskiej 41) jest związana ciekawa postać L. K. Weissa - jubilera, zegarmistrza i (!) architekta.

L. K. Weiss (po wyjeździe z Polski i osiedleniu się na terenach przyszłego państwa Izrael, posługiwał się imionami Akiva Arye) był z zawodu jubilerem i zegarmistrzem. W ostatnich latach przed wyjazdem, ok. 1903-06 r., prowadził swój zakład (i być może mieszkał) pod adresem Piotrkowskiej 17. Niezależnie od swojej podstawowej pracy, uczył się projektowania i budowy domów i fabryk. Pragnieniem Weissa było tworzenie zrębów nowej ojczyzny, Izraela. Swoje marzenia zaczął realizować od 1906 r., kiedy opuścił Łódź i wyjechał do Palestyny.

Akiva Arye Weiss odegrał kluczową rolę w procesie powstawania Tel Awiwu, przyszłej stolicy kraju – zobacz.

informacje nadesłane przezP. P.

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Izydor Littauer Skład tiulów, koronek i wstążek
  • S. Goldrath Skład bielizny męzkiej i krawatów
  • K. Żukowski Zakład ślusarsko-mechaniczny
  • Józef Rutenberg Zakład jubilerski i zegarmistrzowski
  • Hotel Hamburski
  • Jakób Lasse Magazyn obuwia
  • S. Strakun Księgarnia i czytelnia
  • W. J. Bromberg Magazyn gotowych ubiorów
  • H. Izraelowicz Sprzedaż ryb świeżych
  • Józef Szczeciński Magazyn towarów bławatnych
  • Stanisław Czyżowski Magazyn materiałów piśmiennych i kancelaryjnych
  • L. Meyerowicz Skład jarosławski
  • M. W. Wischniak Skład materyj jedwabnych, pluszu, aksamitu i kołder
  • American Photographer Zakład fotograficzny
  • Oskar Guhl Cukiernia
  • „Illusion” Teatr, kinematograf
  • Towarzystwo Wzajemnego Kredytu
  • Bornstein i Grossbard Dom agenturowo-komisowy
  • Hotel „Imperial” Skład mebli przy hotelu
  • S. Domański i S-ka Biuro instalacyjno techniczne
  • Bank Ziemi Polskiej w Lublinie oddział w Łodzi
  • Józef Zydler i S-ka Towarzystwo handlowo-przemysłowe
  • Bank Przemysłowców w Poznaniu oddział w Łodzi
  • L. K. Weiss Zakład jubilerski
  • H. Kohn Fabryka wyrobów dzianych
  • R. Zomerfeld Przemysł bawełniany
28 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone