pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_20

Piotrkowska 20

nr hip. 255b (do 1850 r. – nr 185)

 

Jeszcze w latach lat 50-tych XIX w. parcela o nr hip. 255 (pierwotnie nr 185) obejmowała dwie obecne posesje, a po środku szerokiej działki stał parterowy, sześcioizbowy dom drewniany należący w tym czasie do sukiennika, Beniamina Heidricha. Podział, zachowany do dnia dzisiejszego, dokonał się nie później niż w latach 60-tych XIX w. Południowa część nieruchomości przyjęła numer hip. 255b (dz. Piotrkowska 20), zaś północna pozostała przy nr hip. 255 (dz. Piotrkowska 18).

Fragment planu z 1849 r., autorstwa Józefa Lenartowskiego, z naniesioną przeze mnie historią numeracji ulicy Piotrkowskiej na odcinku Rewolucji/Próchnika - Narutowicza/Zielona, obrazuje przemiany jakie dokonały się w tej części ulicy - zobacz. Naniesiona historia numeracji pomija fragment Piotrkowskiej, od obecnej Więckowskiego, do Zielonej. Trwające do lat 50-tych XIX w. trudności z wykupieniem tych terenów od mieszczan Starego Miasta, i co za tym idzie, brak wytyczonych parceli na planie Lenartowskiego, uniemożliwia mi, na obecnym etapie, odniesienie się do tego fragmentu ulicy.

W miejscu drewnianego domu, po podzieleniu nieruchomości, wystawiono dwie kamienice. Frontowe obiekty murowane są już widoczne na planie z 1873 r., autorstwa Rudolfa Micińskiego - zobacz.

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. posesja przy Piotrkowskiej 255b należała do znanego w Łodzi młynarza, Andrzeja Jezierskiego i pozostawała w rękach rodziny Jezierskich do połowy lat 90-tych XIX w.

W drugiej połowie lat 90-tych XIX w. nieruchomość przeszła w ręce Jakub Szulima Goldmana. Taryfa domów z 1920 r. wymienia nadal rodzinę Goldmanów jako właścicieli.

 

Od ok. 1887 r. mieścił się tutaj zakład fotograficzny Eliasza Stummana, który działał wcześniej pod adresem Piotrkowskiej 24.

Dokument archiwalny:

1887 - "O budowie przez Antoniego Jezierskiego murowanej, piętrowej oficyny mieszkalnej z pomieszczeniem dla zakładu fotograficznego, pod numerem 255b przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi". [zobacz]

Ostatnie atelier E. Stumanna, w którym funkcjonował na krótko przed śmiercią (zmarł w 1903 r.), znajdowało się przy Piotrkowskiej 17.

 

Na początku XX w. w oficynach podwórza funkcjonowała fabryka wyrobów wełnianych Borysa Eitingona i M. Dynina. Pod tym adresem (również na Piotrkowskiej 24, 56, 86) rozpoczynali swoją łódzką przygodę bracia Eitingon, twórcy jednej z największych fortun międzywojennej Łodzi (zobacz poniżej).

 

Dokument archiwalny:

1894 – „O budowie przez Jakuba Szulima Goldmana dwu i trzypiętrowych oficyn mieszkalnych z poddaszem i piwnicami pod numerem 20/255b przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Max Monitz Dom agenturowy
  • I. Powirskier Dom agenturowo-komisowy
  • S. H. Danziger Skład win
  • S. Silberbaum Skład materiałów aptecznych, wód mineralnych i farb
  • F. Futerman Skład fabryki szmuklerskich dekoracyi
  • E. Modrow Fabryka lamp i wyrobów metalowych
  • E. Stumman Zakład fotograficzny
  • Jakób Felix Skład szkła taflowego
  • M. Sieradzki Skład futer i kapeluszy damskich
  • Feliks Frenkel Fabryka wyrobów wełnianych
  • B. Eitingon i M. Dynin Fabryka wyrobów wełnianych
  • B-cia Frenkel Fabryka wyrobów wełnianych
  • Moszenberg i Strykowski Fabryka ksiąg handlowych i mat. Piśmiennych
  • Leon Neumark Fabryka wyrobów wełnianych
  • M. Brauner Fabryka wyrobów włókienniczych

 

Naum i Borys Eitingon

Bracia bliźniacy, Naum i Borys Eitingon, urodzili się w Orle, na południowy zachód od Moskwy, w 1877 r. Pochodzili z zamożnej żydowskiej rodziny kupieckiej. Do Łodzi dotarli na przełomie XIX i XX w. Pierwsza wojna światowa, oraz rewolucja bolszewicka, poważnie zachwiała interesami Eitingonów, zarówno w Łodzi, jak i Rosji. To, co początkowo stało się przyczyną kłopotów, zostało przez bliźniaków genialnie wykorzystane. W czasie totalnego kryzysu łódzkiego przemysłu po zakończeniu I wojny, potęgowanego utratą rosyjskich rynków zbytu, Naum i Borys rozpoczęli skupowanie, zawsze grubo poniżej rzeczywistej wartości, upadających przedsiębiorstw. Ważną rolę w dynamicznie rozwijającej się karierze przemysłowej Eitingonów odegrały rodzinne spółki w Stanach Zjednoczonych, wspierające finansowo łódzkie transakcje.  W skład założonej w 1922 r. Włókienniczej Spółki Akcyjnej N. Eitingon i Sp-ka weszło kilka dużych łódzkich zakładów włókienniczych:

  • fabryka rękawiczek półjedwabnych Ewalda Bormanna, zbudowana w drugiej połowie lat 80-tych XIX w. przy Dzikiej 1085a (później Mikołajewska 84, obecnie Sienkiewicza 82-84).

       1888 - "Projekt budowy przez Ewalda Bormanna trzypiętrowej, murowanej oficyny i trzypiętrowej fabryki rękawiczek oraz innych wyrobów skórzanych, a także               murowanej kotłowni z kominem, na nieruchomości pod numerem 1805a [powinno być: "pod numerem 1085a"] przy ulicy Dzikiej w mieście Łodzi". [zobacz]

       Pod koniec lat 90-tych XIX w. firma Ewalda Bormanna została przekształcona w spółkę, później towarzystwo akcyjne "Winkler, Gärtner i Bormann" (MA).

  • kompleks przemysłowy na ulicy Juliusza 7-9 (dz. Dowborczyków 30/34), gdzie funkcjonowała fabryka wyrobów wełnianych i szewiotowych Karola Bayerla i Wiktora Wolfa, dzierżawiona przez Ludwika Zuckera (Cukiera), oraz przędzalnia wełny zgrzebnej, a od 1909 r. również tkalnia Bera Wachsa.

        1897 - "Projekt zdjęty z natury wybudowanej przez Bayerla i Wolfa w mieście Łodzi przy ulicy Juliusza pod numerami 1181 i 1182 murowanej, trzypiętrowej                    przędzalni". [zobacz]

        1900-1913 - "Cukier Ludwik, Łódź, ul. Juliusza 9, Tkalnia mechaniczna". [zobacz]

        1909 - "Projekt budowy przez Bera Waksa trzypiętrowej tkalni mechanicznej i nadbudowy piętra nad parterowym magazynem i dobudowy do istniejącego                      piętrowego kantoru parterowego magazynu wełny pod numerem 9/1181-1182 przy ulicy Juliusza w mieście Łodzi". [zobacz]

  • przedsiębiorstwo rodziny Richterów - jeden z najstarszych łódzkich zakładów, którego pierwsze obiekty, przy ulicy Placowej (dz. Skorupki), powstały na początku lat 40-tych XIX w.,
  • fabryka bawełniana Jakuba Kestenberga na ulicy Targowej 316-317 (później Nowo Targowa 26, dz. Sterlinga 26), zbudowana ok. 1894 r. (MA)

        1893 - "O zatwierdzeniu planu budowy przez Jakuba Kestenberga w mieście Łodzi, na rogu ulic Południowej, Targowej i Cegielnianej, pod numerami 316 i 317,            trzypiętrowego budynku tkalni, kotłowni, maszynowni i komina". [zobacz]

        Ostateczne przejęcie przedsiębiorstwa Kestenberga przerwał wybuch II wojny.

W 1936 r. spółka Eitingonów zatrudniała 2700 robotników, 150 urzędników i 50 osób personelu technicznego. Produkowano szeroki asortyment tkanin wełnianych, bawełnianych, ze sztucznego jedwabiu, wyroby dziane i pończosznicze. Bilans spółki za rok 1936 zamykał się kwotą blisko 44 mln zł, przy wartości sprzedaży ponad 26 mln zł (MA).

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone