1. Próchnika (1-11)
    1. Piotrkowska 1
    2. Piotrkowska 3
    3. Piotrkowska 5
    4. Piotrkowska 7
    5. Piotrkowska 9
    6. Piotrkowska 11
  2. Więckowskiego (13-27)
    1. Piotrkowska 13
    2. Piotrkowska 15
    3. Piotrkowska 17
    4. Piotrkowska 19
    5. Piotrkowska 21
    6. Piotrkowska 23
    7. Piotrkowska 25
    8. Piotrkowska 27
  3. Zielona (29-45)
    1. Piotrkowska 29
    2. Piotrkowska 31
    3. Piotrkowska 33
    4. Piotrkowska 35
    5. Piotrkowska 37
    6. Piotrkowska 39
    7. Piotrkowska 41
    8. Piotrkowska 43
    9. Piotrkowska 45
  4. 6 Sierpnia (47-63)
    1. Piotrkowska 47
    2. Piotrkowska 49
    3. Piotrkowska 51
    4. Piotrkowska 53
    5. Piotrkowska 55
    6. Piotrkowska 57
    7. Piotrkowska 59
    8. Piotrkowska 61
    9. Piotrkowska 63
  5. A. Struga (65-95)
    1. Piotrkowska 65
    2. Piotrkowska 67
    3. Piotrkowska 69
    4. Piotrkowska 71
    5. Piotrkowska 73
    6. Piotrkowska 75
    7. Piotrkowska 77
    8. Piotrkowska 79
    9. Piotrkowska 81
    10. Piotrkowska 83
    11. Piotrkowska 85
    12. Piotrkowska 87
    13. Piotrkowska 89
    14. Piotrkowska 91
    15. Piotrkowska 93
    16. Piotrkowska 95
  6. Zamenhofa (97-127)
    1. Piotrkowska 97
    2. Piotrkowska 99
    3. Piotrkowska 101
    4. Piotrkowska 103
    5. Piotrkowska 105
    6. Piotrkowska 107
    7. Piotrkowska 109
    8. Piotrkowska 111
    9. Piotrkowska 113
    10. Piotrkowska 115
    11. Piotrkowska 117
    12. Piotrkowska 119
    13. Piotrkowska 121
    14. Piotrkowska 123
    15. Piotrkowska 125
    16. Piotrkowska 127
  7. Mickiewicza (129-163)
    1. Piotrkowska 129
    2. Piotrkowska 131
    3. Piotrkowska 133
    4. Piotrkowska 135
    5. Piotrkowska 137
    6. Piotrkowska 139
    7. Piotrkowska 141
    8. Piotrkowska 143
    9. Piotrkowska 145
    10. Piotrkowska 147
    11. Piotrkowska 149
    12. Piotrkowska 151
    13. Piotrkowska 153
    14. Piotrkowska 155
    15. Piotrkowska 157
    16. Piotrkowska 159
    17. Piotrkowska 161
    18. Piotrkowska 163
  8. Żwirki (165-193)
    1. Piotrkowska 165
    2. Piotrkowska 167
    3. Piotrkowska 169
    4. Piotrkowska 171
    5. Piotrkowska 173
    6. Piotrkowska 175
    7. Piotrkowska 175a
    8. Piotrkowska 177
    9. Piotrkowska 179
    10. Piotrkowska 181
    11. Piotrkowska 183
    12. Piotrkowska 185
    13. Piotrkowska 187
    14. Piotrkowska 189
    15. Piotrkowska 191
    16. Piotrkowska 193
  9. Radwańska (195-225)
    1. Piotrkowska 195
    2. Piotrkowska 197
    3. Piotrkowska 199
    4. Piotrkowska 201
    5. Piotrkowska 203/205
    6. Piotrkowska 207
    7. Piotrkowska 209
    8. Piotrkowska 211
    9. Piotrkowska 213
    10. Piotrkowska 215
    11. Piotrkowska 217
    12. Piotrkowska 219
    13. Piotrkowska 221
    14. Piotrkowska 223
    15. Piotrkowska 225
  1. Rewolucji (2-12)
    1. Piotrkowska 2
    2. Piotrkowska 4
    3. Piotrkowska 6
    4. Piotrkowska 8
    5. Piotrkowska 10
    6. Piotrkowska 12
  2. Jaracza (14-32)
    1. Piotrkowska 14
    2. Piotrkowska 16
    3. Piotrkowska 18
    4. Piotrkowska 20
    5. Piotrkowska 22
    6. Piotrkowska 24
    7. Piotrkowska 26
    8. Piotrkowska 28
    9. Piotrkowska 30/32
  3. Narutowicza (34-52)
    1. Piotrkowska 34
    2. Piotrkowska 36
    3. Piotrkowska 38
    4. Piotrkowska 40
    5. Piotrkowska 42
    6. Piotrkowska 44
    7. Piotrkowska 46
    8. Piotrkowska 48
    9. Piotrkowska 50
    10. Piotrkowska 52
  4. Traugutta (54-70)
    1. Piotrkowska 54
    2. Piotrkowska 56
    3. Piotrkowska 58
    4. Piotrkowska 60
    5. Piotrkowska 62
    6. Piotrkowska 64
    7. Piotrkowska 66
    8. Piotrkowska 68
    9. Piotrkowska 70
  5. Moniuszki (72-74)
    1. Piotrkowska 72
    2. Piotrkowska 74
  6. Tuwima (76-98)
    1. Piotrkowska 76
    2. Piotrkowska 78
    3. Piotrkowska 80
    4. Piotrkowska 82
    5. Piotrkowska 84
    6. Piotrkowska 86
    7. Piotrkowska 88
    8. Piotrkowska 90
    9. Piotrkowska 92
    10. Piotrkowska 94
    11. Piotrkowska 96
    12. Piotrkowska 98
  7. Nawrot (100-124)
    1. Piotrkowska 100
    2. Piotrkowska 100a
    3. Piotrkowska 102
    4. Piotrkowska 102a
    5. Piotrkowska 104
    6. Piotrkowska 104a
    7. Piotrkowska 106
    8. Piotrkowska 108
    9. Piotrkowska 110
    10. Piotrkowska 112
    11. Piotrkowska 114
    12. Piotrkowska 116
    13. Piotrkowska 118
    14. Piotrkowska 120
    15. Piotrkowska 122
    16. Piotrkowska 124
  8. Roosevelta (126-144)
    1. Piotrkowska 126
    2. Piotrkowska 128
    3. Piotrkowska 130
    4. Piotrkowska 132
    5. Piotrkowska 134
    6. Piotrkowska 136
    7. Piotrkowska 138/140
    8. Piotrkowska 142
    9. Piotrkowska 144
  9. Piłsudskiego (146-160)
    1. Piotrkowska 146
    2. Piotrkowska 148
    3. Piotrkowska 150
    4. Piotrkowska 152
    5. Piotrkowska 154
    6. Piotrkowska 156
    7. Piotrkowska 158
    8. Piotrkowska 160
  10. Wigury (162-196)
    1. Piotrkowska 162
    2. Piotrkowska 164
    3. Piotrkowska 166
    4. Piotrkowska 168
    5. Piotrkowska 170
    6. Piotrkowska 172
    7. Piotrkowska 174
    8. Piotrkowska 176
    9. Piotrkowska 178
    10. Piotrkowska 180
    11. Piotrkowska 182
    12. Piotrkowska 184
    13. Piotrkowska 186
    14. Piotrkowska 188
    15. Piotrkowska 190
    16. Piotrkowska 192
    17. Piotrkowska 194
    18. Piotrkowska 196
  11. Brzeźna (198-232)
    1. Piotrkowska 198
    2. Piotrkowska 200
    3. Piotrkowska 202
    4. Piotrkowska 204
    5. Piotrkowska 206
    6. Piotrkowska 208
    7. Piotrkowska 210
    8. Piotrkowska 212
    9. Piotrkowska 214
    10. Piotrkowska 216
    11. Piotrkowska 218
    12. Piotrkowska 220
    13. Piotrkowska 222
    14. Piotrkowska 224/226
    15. Piotrkowska 228
    16. Piotrkowska 230/232

pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_40

Piotrkowska 40

nr hip. 260b (do 1850 r. – nr 190)

 

Pierwotna, szeroka parcela obejmowała obecne numery Piotrkowskiej 38 i 40. W środkowej części obszaru frontowego stał parterowy dom drewniany. Taki stan zabudowy obrazuje plan Józefa Lenartowskiego z 1849 r. Podział działki dokonał się nie później niż w latach 60-tych XIX w. Kalendarz Jana Petersilge na rok 1870 (stan faktyczny z ok. 1868 r.) wymienia Grau (brak imienia) jako właściciela posesji przy Piotrkowskiej 260b.

Plan Rudolfa Micińskiego z 1873 r. pokazuje już podzieloną parcelę, ze stojącym na froncie Piotrkowskiej 40 domem murowanym.

 

Od 1872 r. posesja należała do kupca, przyszłego fabrykanta, Markusa Silbersteina (zobacz poniżej), później jego spadkobierców.

Mieścił się tutaj główny skład i centrala fabryki Silbersteina, której pierwsze obiekty stanęły przy obecnej Piotrkowskiej 240-248 pod koniec lat 70-tych XIX w.

 

Dokument archiwalny:

1889 – „O nadbudowie przez Markusa Silbersteina drugiego piętra z poddaszem nad istniejącą piętrową oficyną mieszkalną pod numerem 260b przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1900 – „Projekt wyburzenia dwóch wewnętrznych ścian na parterze i zastąpienia ich żeliwną kolumną i żelaznymi belkami we frontowym domu M. Silbersteina na nieruchomości pod numerem 260 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. {powinno być: „… pod numerem 260b …} [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Markus Silberstein Fabryka wyrobów wełnianych i półwełnianych
  • Izydor Littauer Skład towarów pasmanteryjnych
  • Gazownia Miejska Sklep firmowy
  • Sz. Hendlisz "Australwool" Sprzedaż przędzy czesankowej
  • "Centrofil" Skład przędzy
  • J. Morgenstern Skład aparatów i przyborów fotograficznych
  • Sz. Studentkowski Wyrób damskich towarów

 

Markus Silberstein (1833-1899) urodził się w Lubochni k. Tomaszowa Mazowieckiego. Do Łodzi przyjechał na początku lat 60-tych XIX w. Za datę rozpoczęcia łódzkiej działalności przyjmuje się rok 1863. Po ślubie z Teresą Cohn (1842-1914) w 1865 r., córką bogatego kupca warszawskiego, otworzył rok później firmę "Dom Handlowy M. Silbersteina". Zajmował się sprzedażą tkanin firmy Rudolfa Kindlera z Pabianic. Prowadził również produkcję nakładczą (zlecał produkcję innym podmiotom).

W 1878 r. Silberstein kupił tereny przy Piotrkowskiej 240-248 (nr hip. 597-601), kończące się przy ulicy Dzikiej (dz. Sienkiewicza). W głębi posesji zbudował okazałą tkalnię mechaniczna (parterowy budynek z dachem szedowym) i magazyn.

Kilka lat później, w drugiej połowie lat 80-tych XIX w., powstała okazała fabryka przy ulicy Pustej 1080-82 (później Pusta 13, dz. Wigury 21/23).

1889 - "O budowie przez Markusa Silbersteina obiektów fabrycznych pod numerami 1080, 1081, 1082 przy ulicy Pustej w mieście Łodzi". [zobacz]

W 1892 r. utworzono Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Wełnianych i Bawełnianych M. Silbersteina.

W połowie lat 90-tych XIX w., z inicjatywy synów Markusa, Stanisława (1869-1942) i Mieczysława (1876-1907) Silbersteinów, na froncie Piotrkowskiej 240-248, przed starszymi obiektami szedowymi, powstał monumentalny gmach nowej tkalni. Autorem projektu budynku fabrycznego był Adolf Zeligson, architekt pałacu I. K. Poznańskiego.

1894 - "O dobudowie przez Markusa Silbersteina do istniejącej murowanej, parterowej tkalni nowej części, murowanej, trzypiętrowej, podpiwniczonej tkalni pod numerem 597/600 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Po śmierci założyciela w 1899 r., przedsiębiorstwem kierowali przedstawiciele drugiego pokolenia, wymienieni powyżej Stanisław i Mieczysław Silberstein.

 

Z postacią Mieczysława Silbersteina wiąże się tragiczne wydarzenie, które miało miejsce w 1907 r.

W czasie strajku w zakładach na Piotrkowskiej i trwających pertraktacji, 13 września 1907 r., Robert Feller, przedstawiciel delegacji strajkujących robotników, zastrzelił Mieczysława Silbersteina (MA). Winowajcy udało się zbiec za granicę, a pozostałych ośmiu członków delegacji robotników rozstrzelano bez sądu, z rozkazu generała-gubernatora, Mikołaja Kaznakowa. Ponad 100 robotników skazano na zsyłkę.

 

Stanisław Silberstein, wraz ze szwagrem, Maurycym Poznańskim, byli również związani z dwoma innymi przedsiębiorstwami - Tow. Akc. Przędzalnia Wełny Czesankowej „Dąbrówka” Tow. Akc. Piotrkowskiej Manufaktury.

  • Tow. Akc. Przędzalnia Wełny Czesankowej „Dąbrówka”

"Dąbrowka", założona w 1898 r., wykorzystywała obiekty przemysłowe należące do Tow. Akc. przędzalni "Henryk Birnbaum", jednak precyzyjne ustalenie własności nie jest proste.

Fabryka Henryka Birnbauma (także szwagra Stanisława Silbersteina), wystawiona w sąsiedztwie zakładów Silbersteinów przy Piotrkowskiej 240-248, zajmowała parcele o nr hip. 605-606-607, położone pomiędzy ulicą Piotrkowską 258-260, a ulicą Boczną 6/8 (obecnie Sienkiewicza 171).

1893-96 - "O zatwierdzeniu planu na budowę przez Henryka (Herca) Birnbauma: a) parterowej, podpiwniczonej przędzalni wełny, b) kotłowni, w) komina fabrycznego, g) maszynowni, d) kantoru, e) ustępów, ż) schodów i z) parterowego domu budynku dla stróża pod numerami 605, 606 i 607 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Jak było w ówczesnym zwyczaju, na froncie fabryki stanął dom właściciela.

1893 - "O zatwierdzeniu projektu na budowę przez Henryka Birnbauma murowanego, piętrowego domu i oficyny pod numerem 607 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Budynek mieszkalny, w niedługim czasie po wystawieniu, służył siedzibie zarządu "Dąbrówki".

Drugim obiektem przemysłowym należącym do Tow. Akc. przędzalni "Henryk Birnbaum", od pierwszych lat XX w., była fabryka przy Mikołajewskiej 63 (dz. Sienkiewicza 63), wystawiona w 1894 r. przez Abrama Chaima Zelwera.

Po I wojnie światowej "Dąbrówka" zaprzestała działalności, a jej park maszynowy został przeniesiony do drugiej spółki, Tow. Akc. Piotrkowskiej Manufaktury (MA). Obiekty fabryczne przy Bocznej 6/8, stojące prawdopodobnie przez jakiś czas puste, wykorzystała, od ok. 1929 r., Łódzka Czesalnia i Przędzalnia Wełny Spółka Akcyjna (MA), która przeniosła tutaj produkcję z Sienkiewicza 61 (MA).

Zdjęcia wykonane przed ostatecznym wyburzeniem dawnej fabryki Henryka Birnbauma przy Sienkiewicza 171 (daw. Boczna 6/8).

  • Tow. Akc. Piotrkowskiej Manufaktury

Piotrkowska Manufaktura, założona w Piotrkowie (dz. Piotrków Trybunalski) przez spółkę Naftali Frumkin, Mendel Schlosberg i Lejba Wyszniewański, rozpoczęła działalność w 1896 r. W 1911 r., po trudnościach zakończonych przejęciem przez Petersburski Bank Handlowy, zakłady kupiła łódzka spółka Stanisława Silbersteina i Maurycego Poznańskiego. Nowi właściciele wznieśli wkrótce okazały, frontowy budynek przędzalni wełny

 

W 1894 r. małżeństwo Teresy i Markusa Silbersteinów kupiło majątek ziemski w Lisowicach k. Brzezin. Istniejący tam klasycystyczny obiekt z przełomu XVIII i XIX w. został przebudowany przez Adolfa Zeligsona. Nowe wnętrza pałacu w Lisowicach przyjmowały wielu znamienitych gości. Małżeństwo Sary (Salomei, córki Markusa Silbersteina) i Maurycego Poznańskiego zapraszało do podłódzkich włości uznanych artystów, organizowało plenery i zapełniało wnętrza drogocennymi dziełami sztuki. Oto jak opisuje pałac Maria z Eigerów Kamińska, wnuczka Teresy i Markusa Silbersteinów (fragment książki Marii Kamińskiej "Ścieżkami wspomnień", zawarty w książce Krzysztofa Stefańskiego "Łódzkie wille fabrykanckie"):

"Lisowice była to pańska fantazja mojego dziadka. W dwudziestą piątą rocznicę ślubu ofiarował mojej babce owe cacko (...). Pałac urządzony był z przepychem. Do stołu w jadalni zasiadało w dni powszednie do dwudziestu osób, a w niedzielę nieraz czterdzieści. W pokoju bilardowym dzieci baraszkowały wokół wielkiego stołu pokrytego zielonym suknem. Wieczory spędzało się w salonie przy fortepianie lub w "czerwonym pokoju", gdzie w chłodne dni płonął ogień w kominku. Dookoła były pokoje babci i ciotek, każdy umeblowany inaczej. Na górze - pokoje dziecinne i gościnne, nie brakło, rzecz prosta, łazienek".

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone