pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_116

Piotrkowska 116

nr hip. 536 (do 1850 r. – nr 79)

 

Pierwsze zdjęcie w galerii przedstawia ReFotografię autorstwa Stefana Brajtera

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. właścicielem działki pierwotnej wielkości, kończącej się na ulicy Dzikiej (później Mikołajewskiej, obecnie Sienkiewicza), był Józef Petzold. Plan Rudolfa Micińskiego z 1874 r. przedstawia drewniany dom frontowy przy Piotrkowskiej i murowany budynek lewej oficyny.  W tym czasie Petzold wykupił grunt działki.

1875-1876 - "O wykupie czynszów przez Józefa Bezolda z placu nr 79/536 w mieście Łodzi". [zobacz]

W pierwszej połowie lat 80-tych XIX w. zachodnią część posesji, od strony ulicy Piotrkowskiej, kupił Janasz Warszawski. Petzold zachował część wschodnią, gdzie wybudował na froncie ulicy Dzikiej, późniejszej Mikołajewskiej 61 (dz. Sienkiewicza 61), parterowy dom murowany. Pod koniec lat 90-tych XIX w. cała posesja, pomiędzy Piotrkowską, a Mikołajewską, należała już do Warszawskiego.

Trzypiętrowa kamienica frontowa przy Piotrkowskiej 116 została wystawiona ok. 1884 r. W niedługim czasie, w połowie lat 80-tych, Warszawski kupił sąsiednią nieruchomość przy Piotrkowskiej 114.

Trudno dociec przewodniej profesji Janasza Warszawskiego. Można przypuszczać, że zajmował się działalnością handlową lub nakładczą. Pod adresem Piotrkowskiej 116, w latach 90-tych, zarejestrowany był na jego nazwisko skład drewna (desek).

 

Po wystawieniu głównych budynków mieszkalnych, kamienic frontowych i przylegających oficyn, Warszawski przystąpił do budowy obiektów przemysłowych. Budynki tkalni (ręcznej i mechanicznej) stanęły w kształcie litery "C" i wypełniły tylną część podwórza połączonych posesji Piotrkowskiej 114 i 116.

1894 - "O budowie przez Janasza Warszawskiego ręcznej tkalni chustek wełnianych składającej się z murowanej, trzypiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej z poddaszem, murowanej trzypiętrowej oficyny z poddaszem dla ręcznych warsztatów tkackich i murowanej, parterowej wiaty". [zobacz]

1896 - "Projekt budowy dwóch, trzypiętrowych, podpiwniczonych, murowanych oficyn z poddaszem dla tkalni mechanicznej i parterowego ustępu na nieruchomości Janasza Warszawskiego pod numerami 535 i 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Ok. 1897 r. powstał jeszcze jeden obiekt użytkowy. Po środku tylnej części podwórza, otoczony budynkami tkalni, stanął parterowy magazyn z głębokimi, sklepionymi piwnicami, pełniącymi rolę lodowni. W budynku, mylnie określanym jako bożnica lub koszerne jatki, mieściły się magazyny, sklepy i składy fabryczne. Po I wojnie funkcjonowała tam drukarnia, sala gimnastyczna i składy w piwnicach.

1896 – „Projekt budowy murowanego, parterowego, podpiwniczonego budynku magazynowego i murowanej, podpiwniczonej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej z poddaszem na nieruchomości Janasza Warszawskiego pod numerami 535 i 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

Obiekty fabryczne w podwórzu Piotrkowskiej 114-116, przez ponad 40 lat, były dzierżawione przez wiele firm różnych branż. Poniżej niektóre z nich:

  • * 1899-1910 - Reicher Karol, Łódź, ul. Piotrkowska 114, Drukarnia,
  • * 1899-1914 - Schröter M., Łódź, ul. Piotrkowska 116, Tkalnia i apretura,
  • * 1902-1906 - Blosztein Rubin, Łódź, ul. Piotrkowska 114, Fabryka waty,
  • * 1904-1906 - Nejman Abe i Rumkowski Chaim, Łódź, ul. Piotrkowska 116, Fabryka pluszu,
  • * 1906-1913 - Dancygier Majer, Braun Lejzor, Łódź, ul. Piotrkowska 116, Fabryka pończoch,
  • * 1907-1910 - Wejngarten Chemja, Łódź, ul. Piotrkowska 116, Skręcalnia nici,
  • * 1907-1913 - Szulc Robert, Łódź, ul. Piotrkowska 114, Fabryka mebli,
  • * 1909-1913 - Wołkowyski Jochel, Fabryka mebli żelaznych, Łódź, ul. Piotrkowska 116,
  • * 1926-1936 - Ręczna pończoszarnia przy ul. Piotrkowskiej 114/116, właściciel firma G. Szner i Spółka, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • * 1928-1933 - Mechaniczna pończoszarnia przy ul. Piotrkowskiej 114, właściciel Pinkus Hollenderski,
  • * 1928-1936 - Wyrób przyborów tkackich przy ul. Piotrkowskiej 114/116 oraz mechaniczna wytwórnia przyborów tkackich przy ul. Zachodniej 68, właściciel                                   Eljasz Margolin Spadkobiercy,
  • * 1928-1937 - Mechaniczna wytwórnia wstążek przy ul. Piotrkowskiej 114, właściciel Szmul Orbach,
  • * 1928-1938 - Mechaniczna pończoszarnia przy ul. Piotrkowskiej 116, właściciel Szymon Berkan,
  • * 1928-1938 - Mechaniczna pończoszarnia przy ul. Piotrkowskiej 116, właściciel Izaak vel Icek Koch,
  • * 1928-1939 - Mechaniczna pończoszarnia przy ul. Piotrkowskiej 116 oraz fabryka pończoch przy ul. Cegielnianej 78, właściciel firma Bracia Popowscy,
  • * 1933-1939 - Mechaniczna szlifiernia metali oraz zakład galwanizacyjny przy ul. Piotrkowskiej 114/116, właściciel Menachem Wosk.

*  - podane lata mogą być niepełne 

 

Na przełomie XIX i XX w. Janasz Warszawski wystawił kolejne zabudowania przemysłowe. Nowe obiekty tkalni mechanicznej stanęły na kupionej od Józefa Petzolda pozostałej części posesji Piotrkowskiej 116, kończącej się na Mikołajewskiej 61 (dz. Sienkiewicza 61), oraz na tylnej części nieruchomości przy Mikołajewskiej 59 (dz. Sienkiewicza 59), stanowiącej w przeszłości (przed podziałem) wschodni fragment działaki Piotrkowskiej 114. Posesja przy Mikołajewskiej 59 należała do Jana Lesza, właściciela zakładu stolarskiego. 

1899 - "O budowie przez Janasza Warszawskiego dwóch murowanych oficyn tkalni mechanicznej, parterowego magazynu towarów, dwóch parterowych pomieszczeń maszyny parowej pod numerami 535 i 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1900 - "Projekt zamienny budowy murowanej, trzypiętrowej oficyny z poddaszem - tkalni, parterowych: kotłowni i maszynowni, projekt dobudowy murowanej, trzypiętrowej tkalni mechanicznej, trzypiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej dla służby fabrycznej i murowanego, parterowego budynku gospodarczego na nieruchomości Janasza Warszawskiego pod numerami 535 i 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

Poza obiektami fabrycznymi przy Mikołajewskiej 61, Janasz Warszawski wystawił tam również kamienicę frontową. Pierwszy projekt, który zakładał wykorzystanie parterowego domu Jana Petzolda, został zmieniony.

1899 - "Projekt budowy murowanego, dwupiętrowego domu mieszkalnego z takimi samymi oficynami, z wykorzystaniem istniejących ścianach parterowego domu i budowy parterowej wiaty na nieruchomości pod numerem 61/536a przy ulicy Mikołajewskiej w mieście Łodzi przez właściciela Janasza Warszawskiego". [zobacz]

1899 - "Projekt murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego, takich samych, w części z poddaszem, oficyn, w zamian planu zatwierdzonego przez Rząd Gubernialny Piotrkowski z dnia 31 lipca 1899 roku za numer 23, a także projekt trzypiętrowej, podpiwniczonej oficyny z poddaszem [na nieruchomości] Warszawskiego przy ulicy Mikołajewskiej pod numerem 66/536a [powinno być 61/536a] w mieście Łodzi". [zobacz]

Projekt z 1900 r. dotyczący budowy tkalni, widoczny powyżej, przedstawia istniejącą już trzypiętrową kamienicę frontową, z przyległymi oficynami, przy Mikołajewskiej 61. Istnienie kamienicy wydaje się potwierdzać zachowany fragment elewacji frontowej przy Sienkiewicza 61. Plan W. Starzyńskiego, z ostatnimi naniesieniami z pierwszych lat XX w., przedstawia jednak inny obraz. Do wyjaśnienia. 

Gdy mowa o znakach zapytania, to zastanawiający jest również brak trzypiętrowej oficyny fabrycznej na posesji Piotrkowskiej 116. Także do wyjaśnienia.

 

Ok. 1904 r., być może na skutek śmierci Janasza Warszawskiego, właścicielem nieruchomość przy Piotrkowskiej 116 został Adolf Zakson. W tym czasie posesję przy Piotrkowskiej 114, wraz z fabryką przy Mikołajewskiej 61, kupiło przedsiębiorstwo "Landau i S-ka". 

Na początku drugiej dekady XX w. małżeństwo Chany Szyfry i Abrama Szlamy Freind (Freund) kupiło nieruchomość przy Piotrkowskiej 114, a w niedługim czasie również przy Piotrkowskiej 116. Taki stan własności zachował się przynajmniej do lat 20-tych okresu międzywojennego. Obiekty przemysłowe przy Mikołajewskiej 61, ok. 1912 r., przeszły w ręce małżeństwa Ryfki i Szmelke Plucera vel Pilicera, które w niedługim czasie kupiło również sąsiednią posesję fabryczną, przy Mikołajewskiej 63. 

Fabryka przy Mikołajewskiej 63 została wystawiona w 1894 r. przez Abrama Chaima Zelwera.

1894 - "O budowie przez Abrama Chaima Zelwera na nieruchomości położonej w mieście Łodzi, przy ulicy Mikołajewskiej 61/537a [powinno być 63/537a], murowanej, trzypiętrowej tkalni i murowanego, parterowego magazynu z ustępami'. [zobacz]

W pierwszych latach XX w. fabryka Zelwera przeszła w ręce Tow. Akc. Przędzalni "Henryk Birnbaum" i była wykorzystywana przez powiązane z Birnbaumem Tow. Akc. Przędzalnia Wełny Czesankowej „Dąbrówka”.

1903 - "Projekt murowanego, parterowego budynku mieszczącego stołówkę dla robotników i mieszkanie dla stróża na nieruchomości Towarzystwa Akcyjnego Przędzalni Wełny Czesankowej „Dąbrówka” pod numerem 537 przy ulicy Mikołajewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Pierwotna fabryka Janasza Warszawskiego przy Mikołajewskiej 61, należąca później do "Landau i S-ka" i Szmelke Pilicera, była wykorzystywana, zarówno przed I wojną światową, jak i w okresie międzywojennym, przez różne podmioty. Poniżej niektóre z nich:

przed I wojną światową:

  • Kopel Natan, Łódź, ul. Mikołajewska 61/63, Przędzalnia (1914-1921 Przędzalnia Wełny Szewiatowej Natan Kopel, ul. Sienkiewicza 61/63)
  • Wyszewiański Lejba, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Tkalnia mechaniczna,
  • Rottenberg Szlama i Chudorow Szulem, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Tkalnia mechaniczna,
  • Biederman Nusen i Pilicer Józef, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Fabryka tkacka,
  • Józefowicz Józef, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Fabryka pończoch,
  • Berger Szmul, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Skręcalnia mechaniczna,
  • Auerbach Icek, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Tkalnia mechaniczna,
  • Lent Jakub i Spółka, Łódź, ul. Mikołajewska 61, Fabryka sznurków (1928-1934 Mechaniczna wytwórnia trykotaży i knotów do świec przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel firma Jakub Lent i Spółka).

w okresie międzywojennym:

  • Łódzka Czesalnia i Przędzalnia Wełny Spółka Akcyjna,
  • Mechaniczna wytwórnia waty przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel firma Ch.M. Wiślicki Sukcesorowie,
  • Mechaniczna tkalnia przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel firma Biderman i Spółka,
  • Fabryka wyrobów bawełnianych i półbawełnianych przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel firma Bracia Basiewicz i M. Kagan,
  • Mechaniczna tkalnia przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel firma Lewicki i Engel,
  • Mechaniczna tkalnia przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel Mendel Pilicer,
  • Mechaniczna pończoszarnia przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel Abram Józefowicz,
  • Mechaniczna wytwórnia wyrobów dzianych przy ul. Piotrkowskiej 112 oraz przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel Mojżesz Hirszman,
  • Mechaniczna tkalnia przy ul. Sienkiewicza 61, właściciel Józef Pilicer.

 

Dokumenty archiwalne:

1888 – „O budowie przez Janasza Warszawskiego murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego oraz murowanej piętrowej kuczki pod numerem 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1896 – „Projekt budowy murowanego, parterowego, podpiwniczonego budynku magazynowego i murowanej, podpiwniczonej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej z poddaszem na nieruchomości Janasza Warszawskiego pod numerami 535 i 536 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Ch. i M. Schröter Fabryka wyrobów wełnianych
  • Herman Danziger Fabryka pudełek prasowanych nielepionych
  • S. M. Spiewak Fabryka kartonów fotograficznych
  • Jan Cebula Pralnia i farbiarnia chemiczna
  • N. L. Białek Fabryka sznurowadeł
  • N. L. Boms Fabryka tasiem sznurowadeł
  • Dancygier i Braun Fabryka pończoch
  • B. Freund Fabryka firanek i kap
  • Henoch Warszawski Skład metali
  • Sz. Fried Fabryka przyborów tkackich
  • E. Margolin (daw. Sz. Fried) Fabryka i skład artykułów technicznych
  • Henryk Bloch i S-ka Fabryka pończoch
  • Piotr Feder Restauracja myśliwska „Hubertus”
  • M. Jakubowicz Fabryka pończoch i skarpetek
  • Karol Koischwitz Skład pianin i fortepianów
  • Bracia Basiewicz Wyrób manufaktury
  • J. Józefowicz Fabryka pończoch
  • Jakób Lent i S-ka Fabryka i sprzedaż płócien filtracyjnych
  • Bracia Baumgarten i S-ka Fabryka knotów i sznurowadeł
  • Natan Kopel Angielska przędzalnia i czesalnia
27 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone