Skorupki
ulica Piotrkowska 85
ulica Piotrkowska 85 nr hip. 767
do 1850 r. nr 135
Stosownie do protokołów deklaracyjnych, spisanych w grudniu 1832 r., place nr 135 (dz. Piotrkowska 85), 136 (dz. Piotrkowska 87) i 137 (dz. Piotrkowska 89), objął tkacz przybyły z Maklemburgii, Jan Bebernitz.
W 1835 r. zmarła pierwsza żona Jana, Katarzyna z d. Winter. Rok później Jan poślubił Karolinę z d. Schmidke (akt 25).
Jan Bebermitz zmarł w 1848 r. (akt 222).
Zobacz przedstawicieli rodziny Bebernitz na Piotrkowska Tree.
W marcu 1842 r. Bebernitz sprzedał nieruchomość Antoniemu Fischer.
Na froncie Piotrkowskiej stał w tym czasie dom drewniany mieszkalny pod gontami mający długości łokci* 26, szerokości łokci 14, a wysokości łokci 4 nowej miary polskiej.
* - 1 łokieć = 0,576 m
Żoną Antoniego Fischera (ślub w 1833 r.) była Krystyna Wilhelmina Hamm - zobacz rodzina Hamm.
Zobacz przedstawicieli rodziny Antoniego Fischera na Piotrkowska Tree.
Na mocy kontraktu sporządzonego we wrześniu 1856 r. Fischer sprzedał nieruchomość Augustowi Kerpert.
Kontraktem z kwietnia 1857 r. Kerpert sprzedał nieruchomość Michałowi Bernowicz.
Na mocy umowy kupna-sprzedaży, spisanej w lipcu 1862 r., małżonkowie Michał i Krystyna Bernowicz sprzedali posesję małżonkom Franciszkowi i Teresie Kindermann za summę dobrowolnie umówioną i ugodzoną rubli srebrem dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia pięć.
Kamienica frontowa została zbudowana przez syna Franciszka i Teresy, Edwarda Kindermanna, w 1897 r. W tym czasie w podwórzu funkcjonowała fabryka materiałów meblowych właściciela.
Edward Kindermann zmarł w 1914 r.
Zobacz poniżej rodzina Kindermann.
Przynajmniej od lat 20-tych XX w. nieruchomość należała do Tobjasza Bialera (zobacz poniżej), oraz jego syna, Arona i pozostawała własnością rodziny Bialer do wybuchu II wojny światowej.
Księga inwentarzowa i właściciele nieruchomości w latach 1930-1936 (zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi) - zobacz
* * *
W okresie międzywojennym mieścił się pod tym numerem Zakład Optyczno-Chirurgiczny Reinholda Rittera, oferujący aparaty elektromedyczne, meble szpitalne, szkło chemiczne i przyrządy laboratoryjne. W latach 1923-24 małżeństwo Klary i Reinholda Ritterów wystawiło willę na ulicy Kopernika 52. Willa istnieje do dzisiaj.
W tym samym czasie funkcjonował tutaj ceniony w Łodzi sklep braci Pawła i Maksa Schwalbe, oferujący galanterię męską. Właściciele byli braćmi Henryka Schwalbe.
W marcu 1933 r. ogłoszono upadłość firmy "Bracia P. i M. Schwalbe".
Archiwalne dokumenty budowlane:
1893 – „O zatwierdzeniu planu na budowę przez Edwarda Kindermana trzypiętrowej oficyny na pomieszczenie ręcznych warsztatów tkackich i piętrowych zabudowań gospodarczych pod numerem 767 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]
1896 – „Projekt budowy murowanego, trzypiętrowego, podpiwniczonego domu z poddaszem, podobnych dwóch oficyn, ustępu, a także trzypiętrowej oficyny z pomieszczeniem kantoru na parterze, a magazynami na pozostałych kondygnacjach na nieruchomości Edwarda Kindermana pod numerem 767 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]
1910 – „Projekt budowy murowanej, trzypiętrowej, podpiwniczonej oficyny mieszkalnej z poddaszem i parterowych zabudowań gospodarczych na nieruchomości właściciela Edwarda Kindermana pod numerem 85/767 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]
Ogłoszenia prasowe:
- Edward Kindermann Fabryka materyj meblowych
- Henryk Hoser Biuro elektrotechiczne, przedstawicielstwo firmy „Siemens i Halske”
- Ernets Mogk Magazyn robót ręcznych i towarów galanteryjnych
- Rozalia Zielke (właśc. A. Böhme) Skład zabawek i sklep galanteryjny
- Henryk Szmulowicz Fabryka trykotaży i pończoch
- „Hygiena”Usługi czyszczenia i sprzątania
- R. Ritter Zakład Optyczno Chirurgiczny
- „Dynamo” Biuro techniczne
- Drukarnia Państwowa w Łodzi
- R. Thomas i D. Rubinstein Dom ekspedycyjno-handlowy
- B-cia P. i M. Schwalbe Magazyn bielizny męskiej, kapeluszy i galanterji
- Sz. Hostyk Fabryka wyrobów włókienniczych
- "FARIS" Fabryka akumulatorów
rodzina Kindermann
Zobacz przedstawicieli rodziny Kindermann na Piotrkowska Tree.
Franciszek Kindermann, urodzony ok. 1800 r., przybył do Pabianic w drugiej połowie lat 30-tych XIX w. z miasta Rumburk w Czechach. Towarzyszyła mu żona Anna (z d. Kaliwoda) i czworo dzieci:
- Franciszek junior, ur. w Rumburku ok. 1822,
- Edmund, ur. w Rumburku ok. 1823, żona Paulina Ludwig (córka Franciszka Ludwiga) ślub 1859 akt 37,
- Adela, ur. w Rumburku ok. 1827, mąż Józef Tiryg ślub w Łodzi 1848 akt 46,
- Anna, ur. w Rumburk ok. 1835, mąż Adam Jan Luniak ślub 1858 w Łodzi akt 116.
W Pabianicach urodziło się dwóch synów:
Franciszek zmarł w Pabianicach, w 1839 r. (akt 7). Anna wyszła powtórnie za mąż (secundo voto Schmitzer).
Franciszek Junior
W 1851 r. Franciszek junior poślubił Teresę Geppert (Gephardt) (akt 70). Rodzice Teresy, Franciszek i Zofia z d. Elsner, mieszkali w latach 50-tych pod ówczesnym adresem Dzielnej 1378 (obecnie Narutowicza 8), później w domu własnym przy ówczesnej Wólczańskiej 802 (obecnie okolice Wólczańskiej 49).
Z małżeństwa Franciszka i Teresy przyszły na świat dzieci:
- Maria Teresa, ur. w Łodzi 1855 akt 252, mąż Karol Otton Söderström (syn Karola Söderströma) ślub 1878 akt 25,
- Emma Emilia, ur. w Łodzi 1857 akt 135, mąż Cezar Eisenbraun (syn Fryderyka Eisenbrauna) ślub 1883 akt 15,
- Edward, ur. 1858 akt 650, zm. 1914 akt 215, żona Ludwika Vanderende.,
- Hulda, ur. 1866 akt 354, mąż Karol Otton Bernhardt ślub 1892 akt 97. Córka Karola Ottona i Huldy, Ludwika Matylda Teresa Bernhardt, poślubiła w 1922 r. Karola Erwina Mühle - zobacz rodzina Mühle.
Syn Edwarda i Ludwiki, Edward Franciszek Leon, poślubił w 1918 r. Olgę Melanię Grohmann (akt 68), córkę Karola Adolfa, wnuczkę Ludwika.
Czy Edward Kinderman z Piotrkowskiej 85 i Juliusz Robert Kindermann z Piotrkowskiej 139, byli spokrewnieni? Z pewnością odpowiedź na to pytanie zawierają akta metrykalne w Rumburku i Jiříkovie (dawniej Georgswalde), ale sądzę, że jest to prawdopodobne.
Dziadkowie Edwarda i Juliusza byli katolikami, a miejsca, z których przybyli na ziemie polskie, Rumburk i Jiříkov, są oddalone od siebie zaledwie o 4 km.
Tobiasz Bialer
Tobiasz Bialer, syn Aleksandra Bialera i zięć Joela Wegmeistera, rozpoczął działalność przemysłową w latach 80-tych XIX w. Można przypuszczać, iż pierwszym miejscem produkcji (w spółce z Chaimem Brombergiem) był teren pod ówczesnym adresem Długiej 842 (dz. Gdańska 156), gdzie w obiekcie wystawionym w głębi posesji funkcjonowała tkalnia tasiemek i wstążek. W pierwszej połowie lat 90-tych XIX w. obiekt tkalni został prawdopodobnie sprzedany spółce Jakuba Kwaśnera i Józefa Lindenfelda, którzy po gruntownej przebudowie dołączyli go do istniejącego już kompleksu tkalni i przędzalni wełny przy ulicy Karola 11 (później również Karola 13, dz. Żwirki 11-13). Co ciekawe, jedyny obiekt przemysłowy Kwaśnera i Lindenfelda, który zachował się do dzisiaj (widoczny od strony ulicy Żwirki 11 i Gdańskiej 156), to budynek stojący w miejscu dawnej tkalni tasiemek Bialera i Bromberga.
Nowa fabryka Tobiasza Bialera i Chaima Bromberga, produkująca tasiemki i sznurki z wełny angorskiej i jedwabiu, została wzniesiona ok. 1894 r. przy Mikołajewskiej 113 (dz. Sienkiewicza 113). Więcej o fabryce Bialera i Blomberga przy Sienkiewicza 113, można przeczytać na stronie Piotrkowskiej 184.
W drugiej połowie lat 90-tych XIX w., równolegle do działań przy Mikołajewskiej 113, Tobiasz Bialer, już samodzielnie, posiłkując się pożyczką 35 tys. rubli (MA), przejął obiekty fabryczne przy ulicy Widzewskiej 1129 (dz. Kilińskiego 102/102a, teren obecnego Urzędu Pracy). Istniejąca pod tym adresem mechaniczna przędzalnia wełny, należąca pierwotnie do Juliana Reinholda Schmidta, została zbudowana ok. 1893 r.
1893 - "O zatwierdzeniu projektu budowy przez Juliana Reinholda Szmidta w mieście Łodzi, przy ulicy Widzewskiej pod numerem 1129, mechanicznej przędzalni" [zobacz]
Do wybuchu I wojny światowej obiekty przy Widzewskiej zostały rozbudowane.
1902 - "O dobudowie przez Tobiasza Bialera do istniejącej murowanej tkalni mechanicznej z przędzalnią nowej części takiej samej tkalni, celem powiększenia fabryki, a także budowy murowanego, parterowego budynku gospodarczego i stróżówki pod numerem 92/1129 przy ulicy Widzewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
1910 - "Projekt nadbudowy przez Tobiasza Bialer pierwszego piętra na istniejącym, murowanym, parterowym magazynie towarów i budowy murowanej, parterowej maszynowni pod numerem 92/1129 przy ulicy Widzewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
1912 - "Projekt budowy przez Tobiasza Bialera murowanego, parterowego warsztatu tkackiego pod numerem 92/1129 przy ulicy Widzewskiej w mieście Łodzi". [zobacz]
W styczniu 1929 r. miał miejsce groźny pożar w fabryce Bialera przy Kilińskiego (MA). Po pożarze fabryka przeszła w ręce spółki Teodora Finstera "Dywan Wschodni". Produkcja Bialerów została przeniesiona na Wólczańską 128, do obiektów wystawionych na początku XX w. przez synów Adolfa Daube.
Po śmierci Tobiasza Bialera w 1931 r. (MA), kierownictwo rodzinnego przedsiębiorstwa przejęli jego synowie, Aron (ur. 1890 r. MA) i Izaak (ur. 1886 r. MA), wielokrotny radny łódzkiej rady miejskiej z ramienia frakcji syjonistycznej (MA).
W okresie międzywojennym prowadziła działalność "Łódzka Czesalnia i Przędzalnia Wełny Sp. Akc.", w której zarządzie zasiadali Tobiasz i Aron Bialer. Produkcja spółki była ulokowana przy Sienkiewicza 61, na dawnej posesji fabrycznej Janasza Warszawskiego, później przy Bocznej 6/8 (dz. Sienkiewicza 171), w obiektach wystawionych przez Henryka Birnbauma (MA).
MA (materiały archiwalne) - zobacz
Wigury
Piłsudskiego
Roosevelta
Nawrot
Tuwima
Moniuszki
Traugutta
Narutowicza
Jaracza
Rewolucji 1905
Tymienieckiego
Brzeźna
pl. Wolności
Radwańska
pl. Wolności
Żwirki
Mickiewicza
Zamenhofa
Andrzeja
6 Sierpnia
Zielona
Więckowskiego
Próchnika
piotrkowska-nr.pl
© Wszystkie prawa zastrzeżone
Czerwona