pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_96

Piotrkowska 96

nr hip. 524 (do 1850 r. – nr 92)

 

Samuel Czamański (1829-1910), który przybył do Łodzi w 1861 r., kupił w 1874 r. posesję przy Piotrkowskiej 96.

Za frontowym, parterowym domkiem (widocznym na drugim zdjęciu w galerii),  stanęły kilkupiętrowe,  murowane oficyny fabryczne, w których nowy właściciel ulokował produkcję tasiemek jedwabnych i półjedwabnych, oraz przędzalnię bawełny.

Po 30 latach rozwoju, wielowydziałowe przedsiębiorstwo S. Czamańskiego zatrudniało 200 robotników i posiadało status spółki akcyjnej (Towarzystwo Akcyjne Manufaktury Tasiemek S. Czamańskiego), o kapitale 400 tys. rubli.

Po śmierci założyciela w 1910 r., część posesji, od strony ulicy Piotrkowskiej, została sprzedana przez Natana Czamańskiego (syna Samuela), Towarzystwu Zakładów Elektrotechnicznych „Siemens i Halske” (przedstawicielstwo na Królestwo Polskie firmy „Siemens i Schukert”). Ok. 1912 r., w miejscu stojącego nadal od frontu parterowego domku, Siemens zbudował okazałą, czteropiętrową kamienicę.

W latach 20-tych XX w. Siemens sprzedał obiekt Bankowi Handlowo-Przemysłowemu.

 

W okresie międzywojennym funkcjonował tutaj elegancki sklep delikatesowy braci Ignatowicz - Fryderyka i Gustawa (patrz ogłoszenia prasowe). 

Wcześniej, w roku 1913, inny przedstawiciel tej rodziny, P. Ignatowicz, otworzył sklep z artykułami kolonialnymi i delikatesami w ówcześnie nowo zbudowanej kamienicy, przy Piotrkowskiej 113.

W latach 30-tych XX w., bracia Ignatowicz kupili od Brunona Hahna posesję przy Piotrkowskiej 196. W 1937 r., po wyburzeniu parterowego domu rządowego, wystawili tam trzypiętrową kamienicę narożną, według projektu Radosława Hansa. Obiekt istnieje do dzisiaj.

 

W budynku Siemensa mieściła sie siedziba zarzadu spółki Henryka Hirszberga i Edwarda Birnbauma. Fabryka wyrobów wełnianych i półwełnianych została zbudowana ok. 1900 r., pod ówczesnym adresem Wodnej 16 (dz. Wodna 23). Produkowano tam materiały ubraniowe damskie i męskie. W latach międzywojennych zakłady, występujące pod szyldem "Towarzystwo Wyrobów Tkackich Hirszberg i Birnbaum", zatrudniały ponad 350 robotników i sprzedawały rocznie towary za 6 mln złp.

 

Dokumenty archiwalne:

1887 – „O nadbudowie przez Samuela Czamańskiego murowanego drugiego piętra nad częścią fabrycznej oficyny pod literą b, pod numerem 524 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1893 – „O zatwierdzeniu planu na budowę przez Samuela Czamańskiego magazynu surowca przy fabryce tasiemek jedwabnych pod numerem 524 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1904 – „Projekt urządzenia oświetlenia elektrycznego w fabryce Towarzystwa Akcyjnego Manufaktury Tasiemek S. Czamańskiego w mieście Łodzi”. [zobacz]

1912 – „Projekt na budowę przez Spółkę Akcyjną Polskich Elektrycznych Zakładów Siemens sutereny w murowanym, czteropiętrowym domu frontowym pod numerem 96 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • S. Czamański Fabryka wstążek jedwabnych
  • „SIEMENS” Tow. Akc. Polskich Zakładów Elektrotechnicznych Oddział łódzki
  • B-cia Ignatowicz Skład win, delikatesów i towarów kolonialnych
  • Bank Handlowo-Przemysłowy w Łodzi
  • J. G. van de Weg Kwiaciarnia
  • Henryk Mandeltort i S-ka Fabryka wyrobów włókienniczych
  • Union Textil Kosches i S-ka Fabryka wyrobów jedwabnych
  • Hirszberg i Birnbaum S.A. Siedziba Zarządu
  • Kaszub i Kryłowiecki Wyrób i sprzedaż wyrobów włókienniczych

 

W okresie prosperity przedsiębiorstwa, ok. 1897 r., Samuel Czamański kupił parcelę o nr hip. 879,  przy ulicy Kątnej 12/14 (dz. Wróblewskiego 12/14). Przedsiębiorstwo Czamańskiego pry Piotrkowskiej, podobnie jak większość dynamicznie rozwijających się firm w centrum Łodzi, musiało szukać nowych terenów fabrycznych. Produkcja tasiemek została przeniesiona na ulicę Kątną ok. 1911 r., po sprzedaży frontowej części posesji przy Piotrkowskiej 96 (kantor zakładu na Kątnej mieścił się pod adresem Przejazd 6, dz. Tuwima). Zakład, kierowany w tym czasie przez Natana Czamańskiego, syna Samuela, funkcjonował na nowym miejscu tylko kilka lat. W okresie I wojny światowej zaprzestano produkcji, której później nie wznowiono. Na taki stan rzeczy miała zapewne wpływ śmierć Natana Czamańskiego w 1916 r.

Taryfa domów z 1920 r. podaje już małżeństwo Leder (Elka i Szewach Leder) jako właścicieli nieruchomości przy Kątnej 12/14. W okresie międzywojennym Szewach Leder, w spółce z Morycem Heymanem, prowadzili na Kątnej farbiarnię i apreturę.

Po II wojnie światowej obszar dawnej parceli o nr hip. 879 (Kątna 12/14), zajęły Łódzkie Zakłady Radiowe „Fonika”.

Obecne zabudowania fabryczne, stojące w podwórzu frontowej bryły "Foniki", tworzą zwartą całość. Historyczne budynki z czerwonej cegły, obecnie sukcesywnie tynkowane, łączą się z obiektami późniejszymi.

 

26 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone