pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_122

Piotrkowska 122

nr hip. 539 (do 1850 r. – nr 76)

 

Pod koniec lat 60-tych XIX w. właścicielem posesji był Friedrich Wilhelm (w latach 70-tych właściciel sąsiedniej posesji, przy Piotrkowskiej 120), a w drugiej połowie lat 80-tych Franciszek Szefer.

 

W latach 90-tych XIX w. nieruchomość przeszła w ręce kupca, Wilhema F. Tugemanna, prowadzącego pod tym adresem agenturę handlową. Posesja pozostawała własnością sukcesorów Wilhelma i Anny Tugemann jeszcze w latach 20-tych XX w. 

 

Pierwotnie, przynajmniej od lat 70-tych XIX w., front zajmował parterowy dom drewniany.

Podobnie jak w przypadku wielu innych parceli przy ulicy Piotrkowskiej, pierwsze budynki murowane powstały w głębi podwórza, gdzie w 1895 r. wystawiono trzypiętrową oficynę mieszkalną.

Okazałą, trzypiętrową kamienicę frontową, wraz z przyległymi oficynami, wzniesiono dopiero w latach 1910-11, według projektu Gustawa Landau-Gutentegera. Prace budowlane prowadziło przedsiębiorstwo "Wende i Klause", ówcześnie jedna z najznamienitszych firm tej branży (zobacz poniżej).

 

Dokumenty archiwalne:

1995 – „O zatwierdzeniu projektu budowy przez Wilhelma Tugemana murowanej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej pod numerem 122/539 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

1910 – „Projekt na budowę przez Wilhelma Tugemana murowanego, trzypiętrowego podpiwniczonego domu z dwiema takimiż oficynami i takiegoż, podpiwniczonego magazynu towarów pod numerem 122/539 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”.[zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • F. W. Tugemann Dom agenturowo-komisowy
  • B-cia Bornstein Pracownia i skład lamp
  • J. Długosz Kwiaciarnia
  • Henryk Guhl Skład towarów manufakturowych

 

 

Karol Hugo i Karol Klause (współwłaściciel firmy "Wende i Klause") przy Targowej 57 (daw. Targowa 79)

Na początku XX w., pod ówczesnym adresem Targowej 79 (dz. Targowa 57), na terenie należącym w latach 90-tych XIX w. do Augusta Arndta, później B. Gaze, Karol Hugo zbudował w głębi posesji obiekty fabryczne (tkalnię i przędzalnię wełny), oraz od frontu dom mieszkalny z portiernią.

1899 - "Projekt budowy murowanej, trzypiętrowej przędzalni, murowanej, trzypiętrowej tkalni, murowanej, trzypiętrowej tkalni ręcznej, parterowej kotłowni i maszynowni, komina fabrycznego, parterowych ustępów, parterowego z poddaszem budynku gospodarczego z ambulatorium, murowanego, piętrowego domu przemysłowca z częściowo podpiwniczoną oficyną, kantorem i magazynem towarów oraz parterowej portierni na nieruchomości Gustaw Hugo pod numerem 1169/79 przy ulicy Targowej w mieście Łodzi (na budowę fabryki na tej nieruchomości Rząd Gubernialny Piotrkowski wydał zezwolenie 5 czerwca 1899 roku za numerem 4591)". [zobacz]

Karol Hugo był prawdopodobnie kupcem – w okresie pierwszej dekady XX w. pod adresem Targowej 79 była zarejestrowana agentura handlowa spółki "Hugo i Kuske". Można przypuszczać, że obiekty fabryczne zostały wystawione pod dzierżawę.

Po śmierci Karola Hugo, ok. 1910 r., przez kilka lat nieruchomością zarządzali jego spadkobiercy.

 

Przynajmniej od lat 20-tych XX w. posesja przy Targowej 57 (po I wojnie zmieniono numerację) przeszła w ręce Karola Klause, wspólnika w znanej łódzkiej firmie projektowo budowlanej "Wende i Klause". Nieruchomość pozostawała w rękach rodziny Klause do 1944 r. - w latach 1937-39 wymienieni są Karol Klause, oraz inżynier architekt Heinz Klause.

W okresie międzywojennym dawne obiekty Karola Hugo były wykorzystywane przez różne podmioty branży włókienniczej, miedzy innymi:

  • Abram Drezner, mechaniczna tkalnia,
  • Emil Hanke, mechaniczna tkalnia,
  • Reinhold Kołodziejski, mechaniczna tkalnia,
  • "Tkaniny A.G.B." Sp. Akc., dzierżawca Gustaw Hellmann i Sp., mechaniczna tkalnia wyrobów jedwabnych,
  • firma "Titelbaum i Jakubowicz", dzierżawca Juliusz Witkind i Sp., mechaniczna tkalnia,
  • Reihold Lukaj, mechaniczna tkalnia (produkcja przeniesiona z Piotrkowskiej 158, wcześniej przy Rokicińskiej 9),
  • Władysław Suwalski, mechaniczna nawijalnia nici (produkcja przeniesiona z Wólczańskiej 109, wcześniej przy Kopernika 3),
  • "Krajowa Fabryka Tkanin Jedwabnych Mozes Lipszyc", mechaniczna tkalnia (równolegle funkcjonowały: mechaniczna tkalnia wyrobów jedwabnych przy Kopernika 55, przeniesiona z Zachodniej 59 i drukarnia tkanin przy Wólczańskiej 127),
  • Adolf Smoliński, mechaniczna tkalnia,
  • Adolf Sierpiński, mechaniczna tkalnia,
  • Alfred Kołodziejski, mechaniczna tkalnia,
  • Gustaw Hellmann, mechaniczna tkalnia,
  • Albert Sennst, mechaniczna czesalnia odpadków bawełnianych i lnianych.

 

Przedsiębiorstwo "Wende i Klause", założone ok. 1906 r. przez inżyniera (architekta) Jana Wende i mistrza murarskiego Karola Klause, funkcjonowało nieopodal fabryki Karola Hugo i zajmowało teren przy ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego 136a-138). Teren ten należał wcześniej do pierwszej spółki Jana Wende, "Wende i Zarske", prowadzonej z Adolfem Zarske. Na przełomie XIX i XX w. firma "Wende i Zarske" wystawiła dwupiętrowy dom przy ulicy Widzewskiej (dz. Kilińskiego 136a), w którym umieszczono siedzibę firmy i gdzie zamieszkał Jan Wende.

Obie spółki Jana Wende zrealizowały na przestrzeni 30 lat (w oparciu o własne lub powierzone projekty) wielu znanych łódzkich obiektów, wśród nich:

Wende i Zarske

  • kamienica pabianickiej firmy „Krusche i Ender” przy Piotrkowskiej 143 (lata 1898-99),
  • projekt bazyliki im. św. St. Kostki (1898-1901) – firma odsunięta od prac budowlanych w 1901 r. na skutek sporu z nadzorującym budowę K. Sokołowskim,
  • rzeźnia miejska (lata 1900-01),
  • siedziba firmy przy Widzewskiej 122 (dz. Kilińskiego 136a), lata 1900-01,
  • mauzoleum Heinzlów w części katolickiej Cmentarza Starego przy Ogrodowej (lata 1899-1905).

Wende i Klause

  • szpital Ewangelickiego Towarzystwa Dobroczynnego im. św. Jana przy Wólczańskiej 195 (dz. szpital im. M. Pirogowa),
  • pałac Juliusza Kindermanna przy Piotrkowskiej 139 (lata 1907-09),
  • renowacja kościoła ewangelickiego im. św. Jana przy Sienkiewicza 60 (lata 1908-09),
  • kościół ewang. im. św. Mateusza przy Piotrkowskiej (lata 1909-28),
  • podwójny dom braci Steinertów przy Piotrkowskiej 272a-b (lata 1909-10),
  • nowy dom Zgromadzenia Majstrów Tkackich (Meisterhaus) przy Tuwima 1-3 (lata 1909-10),
  • siedziba „Łódzkiego Męskiego Stowarzyszenia Śpiewaczego” przy Piotrkowskiej 243 (lata 1909-10),
  • gmach „Towarzystwa Wzajemnego Kredytu Przemysłowców Łódzkich” przy Ewangelickiej 15 (dz. Roosevelta 15),
  • pałac kupiony ostatecznie przez Roberta Schweikerta przy Piotrkowskiej 262/264 (lata 1910-11),
  • kamienica W. Tugemanna przy Piotrkowskiej 122 (lata 1910-11),
  • kamienica A. Böhme przy Piotrkowskiej 113 (1911-12),
  • kaplica przedpogrzebowa na ewangelickiej części Cmentarza Starego przy Ogrodowej (1916-17).
27 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone