pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Strona

główna

Kontakt

Piotrkowska_135

Piotrkowska 135

nr hip. 742 (do 1850 r. - 160)

 

Na mocy Protokołu Deklaracyjnego z września 1834 r., plac o nr 160 przy ulicy Piotrkowskiej (dz. Piotrkowska 135) objął Jan Beer.

Na pustej działce Beer wystawił, własnym kosztem, frontowy dom drewniany mieszkalny pod dachówką, mający długości łokci* 30, szerokości łokci 16, a wysokości łokci 5 nowej miary polskiej, oraz zabudowania tylne.

* - 1 łokieć = 0,576 m

 

W styczniu 1862 r. spisano umowę zamiany. Nieruchomość przy Piotrkowskiej 135 przeszła w ręce małżonków Augusty i Wilhalma Kern, zaś Jan Beer przejął nieruchomość przy ulicy Nawrot 1311 (dz. Nawrot 24), należącą do małżonków Kern od października 1859 r.

 

Kontraktem z września 1871 r. małżonkowie Kern sprzedali nieruchomość małżeństwu Pauliny (z domu Guse, córka Marcina Guse) i Karola Eisert, za kwotę 3.150 rubli srebrem.

W rękach rodziny Eisert (zobacz poniżej) nieruchomość przy Piotrkowskiej 135 pozostawała do zakończenia II wojny światowej.

 

Dwupiętrowa rezydencja frontowa została wzniesiona przez Karola Eisert w 1886 r.  

 

Archiwalne dokumenty budowlane:

1901 – „Projekt przebudowy parteru w murowanej, trzypiętrowej oficynie na nieruchomości Karola Eiserta pod numerem 742 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Karol Eisert Tkalnia kortów i wyrobów wełnianych
  • Ernst Feder Agentury wełny i przędzy kamgarnowej, maszyny i artykuły techniczne
  • A. Siemierkowski Wytwórnia deseni tkackich i papieru tkackiego
  • M. Frenkiel Fabryka pudełek tekturowych

 

 

Rodzina Eisert

Zacznijmy od początku. W 1827 r. przybyły do Łodzi trzy rodziny Eisert:

  • Krystian Gotthelf Eisert (ur. 1869), z żoną Joanną Zofią z domu Richter (ur. 1869) i dwoma synami: Krystianem (ur. 1809) i Karolem Gottliebem (ur. 1811). Rodzina zamieszkała w murowanym domu rządowym nr 50 (dz. Piotrkowska 174).
  • Johan Gotthelf Eisert (ur. 1778), z żoną Krystyną z domu Zistel (ur. 1784) i synem Gotthelfem (ur. 1807). Rodzina zamieszkała początkowo w murowanym domu rządowym nr 47 (dz. Piotrkowska 180), a w następnym roku objęła własny plac o nr 211 (dz. Piotrkowska 229) - zobacz poniżej.
  • Gottlob Eisert (ur. 1784), z żoną Joanną Krystyną z domu Richter (ur. 1788) i trojgiem dzieci: Krystyną (ur. 1812), Karolem Gottlobem (Bogusławem) (ur. 1819) i Karoliną (ur. 1824). Trzecia córka, Wilhelmina, urodziła się już w Łodzi, w 1828 r. Rodzina zamieszkała początkowo w murowanym domu rządowym o nr 36 (dz. Piotrkowska 202), a wkrótce, w tym samym roku, przeniosła się do drewnianego domu rządowego o nr 5 (dz. Piotrkowska 262).

Wymienieni powyżej Krystian Gotthelf, Johan Gotthelf i Gottlob (Bogusław), urodzili się w tej samej miejscowości, w Warnsdorf w ówczesnej Saksonii (dz. Varnsdorf w Czechach). Prawdopodobnie byli spokrewnieni, ale w tej chwili nie potrafię stwierdzić jak blisko.

 

W dniu 8 marcu 1828 r. Johan Gotthelf Eisert  podpisał w Łodzi Protokoł Deklaracyjny, w zgodzie z którym obrał sobie plac N° 211 [obecnie Piotrkowska 229, róg Radwańskiej] przy ulicy Piotrkowskiej w nowey osadzie rękodzielniczey tuteyszey. W powyższym protokole Eisert zobowiązał się do utrzymywania w ciągłym ruchu fabryki płócienniczo-bawełnianej składającej się z 3 warsztatów przy którey 3 czeladzi użytych będzie, oraz pobudowania w przeciągu naydaley lat dwóch na obranym iako wyżey placu domu drewnianego w taki sposób jak dom drewniany Hausmanna tkacza jest wystawiony. W latach 30-tych na froncie posesji Piotrkowskiej 229 stał już parterowy drewniak, a w podwórzu stodoła kryta słomą.

W 1840 r., z pomocą pożyczki rządowej, w podwórzu Piotrkowskiej 229 stanęła farbiarnia.

Kontraktem z czerwca 1843 r. Johan Gotthelf Eisert kupił narożną nieruchomość przy Piotrkowskiej 232, po przekątnej do już posiadanej, za kwotę 525 rubli srebrem (3500 złp).

Johan Gotthelf prowadził różnorodne interesy, o czym możemy się przekonać na stronie Piotrkowskiej 208.

Sukcesorem po Johanie Gotthelfie, zmarłym w 1854 r. (akt 220), został jego syn, Gotthelf.

W podaniu do Magistratu, z czerwca 1860 r., Gotthelf pisał:

Życzeniem mojem jest na placu pod Nº 696 przy ulicy Piotrkowskiej [dz. Piotrkowska 229] w miejscu rozebranego domu drewnianego, wystawić dom massiv murowany parterowy dachówką kryty, długi stóp* 67, szeroki stóp 42, wysoki stóp 12½ od fundamentu do cokołu, tudzież na placu pod Nº 1299 przy ulicy Nawrot [dz. Nawrot 23] dom drewniany parterowy na podmurowaniu dachówką kryty, długi stóp 58, szeroki stóp 38½, wysoki stóp 12.

* - 1 stopa = 0,3048 m

W latach 60-tych do Gotthelfa należała także nieruchomość przy ulicy Głównej 1263 (dz. al. Piłsudskiego, teren Galerii Łódzkiej).

Gotthelf zmarł w 1876 r. (akt 615).

    Jak widać powyżej, Johan Gotthelf i jego syn, Gotthelf, radzili sobie całkiem dobrze w rodzącej się Łodzi, ale to nie oni, podobnie jak Krystian Gotthelf, dali początek karierze przemysłowej.

 

Początki działalności trzeciej rodziny, czyli Gottloba i jego syna, Karola Gottloba (Bogusława), są trudne do ustalenia. Obecnie mam tylko wiedzę z akt metrykalnych.

Łódzki senior, Gottlob Eisert, zmarł w 1855 r. (akt 645), a jego syn w 1861 r. (akt 336).

Karol Gottlob (Bogusław) ożenił się w 1842 r. z Teresą Zekert (akt 74). Z tego związku przyszedł na świat Karol Eisert.

 

Karol Eisert (ur. 1845 akt 107 - zm. 1890 MA) zapoczątkował dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa włókienniczego.

Wieść niesie, że wiano 500 rubli, jakie w 1864 r. (akt 56) wniosła Paulina Guse, dało początek przemysłowej karierze Karola Eiserta. To piękna historia, ale czy prawdziwa?

Wiele źródeł podaje datę ślubu, czyli rok 1864, jako początek kariery przemysłowej Karola Eiserta. W tym właśnie roku miała powstać ręczna tkalnia na Piotrkowskiej 135, zatrudniająca 20 tkaczy przy 14 krosnach. Być może Eisert prowadził produkcję przy Piotrkowskiej 135, na posesji należącej jeszcze do Wilhelma Kern, ale zabudowania (wyłącznie drewniane) widoczne na planie Rudolfa Micińskiego z 1873 r., są więcej niż skromne.

 

Karol Eisert, podobnie jak jego ojciec, zmarł młodo, ale pozostawił dobrze prosperujące przedsiębiorstwo. W obiektach zbudowanych przy Piotrkowskiej 135 pracowało ponad 100 robotników, a przynajmniej od początku lat 90-tych produkcja była prowadzona również w podłódzkim Konstantynowie.

1894 - "Projekt budowy murowanej, dwupiętrowej tkalni ręcznej materiałów wełnianych i półwełnianych z poddaszem, murowanych, parterowych budynków gospodarczych z poddaszem, murowanych, parterowych ustępów, przez właściciela Karola Eiserta, na nieruchomości numer 82b przy Trakcie Zduńskowolskim w osadzie Konstantynów, w gminie Rszew, w powiecie łódzkim". [zobacz]

Gromadzony majątek, kolejne inwestycje i posagi małżonek pochodzących z najznamienitszych łódzkich rodzin fabrykanckich, pozwoliły następnemu pokoleniu Eisertów wstąpić w szeregi najbogatszych łódzkich przemysłowców.

 

Karol Rajmund Eisert (1865-1938) kupił w 1903 r. teren fabryczny przy ulicy Karola 19 (dz. Żwirki 19), należący wcześniej do Judela Lewina Bary. W okresie międzywojennym, w rozbudowywanym i modernizowanym kompleksie przemysłowym, rozciągającym się pomiędzy dzisiejszymi ulicami Żwirki, Żeromskiego i Gdańską, pracowało blisko 1000 robotników, a roczne obroty sięgały 10 mln złp.

 

Emil Eisert (1872-1939) stworzył samodzielne przedsiębiorstwo, którego współwłaścicielem był Ludwik Schweikert. Firma „Emil Eisert i S-ka” kupiła w 1906 r. dobrze prosperujące przedsiębiorstwo pasmanteryjne Rudolfa Kellera (zobacz poniżej), pod ówczesnym adresem Długiej 47 (dz. Gdańska 47-53). Po I wojnie światowej zakład rozbudowano i zmodernizowano. W 1936 r. wartość sprzedaży wynosiła 3,5 mln złp.

W rękach Emila Eiserta, do wybuchu II wojny, była również dawna willa Rudolfa Kellera, zbudowana w 1891 r. na terenie przyfabrycznym (dz. Gdańska 53). Obiekt istnieje (czy raczej niszczeje) do dzisiaj. Emil, po rozwodzie ze swoją pierwszą żoną, Jadwigą Neumann, córką warszawskiego przemysłowca, ożenił się w 1929 r. z Elizą Kindermann (z domu Feder, córką Henryka Federa), wdową po Leopoldzie Kindermann. Nowi małżonkowie mieli do dyspozycji dwie wille - Emila przy ulicy Długiej i Elizy, przy Wólczańskiej 31.

 

Warto w tym miejscu wspomnieć o dalszych losach Rudolfa Kellera. Po sprzedaży przedsiębiorstwa przy ulicy Długiej, Keller kupił niedużą fabrykę farb anilinowych Petera Hasenclewera (Hasenclevera), położoną przy ówczesnej Szosie Pabianickiej (dz. ul. Pabianicka) w Rudzie Pabianickiej. Hasenclewer prowadził wcześniej produkcję chemikaliów na ulicy Podleśnej 813fg, róg Pańskiej (dz. pusty plac na rogu ul. M.Skłodowskiej-Curie i Żeromskiego).

Na terenie przyfabrycznym (w okresie międzywojennym ulica Staszica, dz. ul. Pabianicka 184) Keller wybudował willę. Obiekt stanął nieopodal domu Hasenclewera, wystawionego jeszcze w okresie funkcjonowania fabryki farbiarskiej.

Rozwój nowego przedsięwzięcia Kellera przerwał wybuch I wojny światowej. W 1920 r. Rudolf Keller sprzedał całość terenów przy ulicy Staszica Adolfowi Horakowi.

Nie można zapomnieć o jeszcze jednym dokonaniu Rudolfa Kellera, pałacu przy Piotrkowskiej 262/264., wystawionym na terenie należącym wcześniej do Teresy John, wdowy po Józefie John. Niewykończony jeszcze obiekt został sprzedany w 1912 r., za sumę 200 tys. rubli, małżeństwu Emmy i Roberta Schweikertów.

 

MA (materiały archiwalne) - zobacz

 

30 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone