pierzeja zachodnia

nr nieparzyste

pierzeja wschodnia

nr parzyste

Piotrkowska_182

Piotrkowska 182

nr hip. 569 (do 1850 r. – nr 46)

 

zdjęcie w galerii przedstawia domy rządowe przy Piotrkowskiej 174-182 (od lewej)

 

Na froncie stał murowany dom rządowy, zbudowany w latach 1825-26.  Przetrwał do lat 70-tych XX w.

W połowie lat 30-tych XIX w. właściciel posesji, tkacz Józef Seifert, uruchomił w podwórzu osmolarnię z rozwerkiem (kieratem).

 

Przynajmniej od końca lat 60-tych, do pierwszej połowy lat 90-tych XIX w., nieruchomość należała do Antona Gattermana. Na początku lat 80-tych Gatterman wykupił grunt działki.

1882 - "O wykupie czynszów przez Antoniego Gattermana z gruntu nr 59/569 w mieście Łodzi". [zobacz]

Antoni Gatterman był od 1863 r. opiekunem posesji Zgromadzenia Majstrów Tkackich i dzierżawcą prawej strony Meisterhausu, wraz z jedną izbą na poddaszu. Dzierżawca prowadził jednocześnie szynk w narożnej izbie frontowej.

 

Począwszy od drugiej połowy lat 90-tych XIX w., przynajmniej do lat 20-tych XX w., posesja była własnością rodziny Lichtenfeld.

 

Większość informacji zamieszczonych poniżej, uzyskałem dzięki pomocy i zaangażowaniu Pani Magdaleny Cel, prawnuczki Edwarda Zella (Cela).

Edward Zell (po I wojnie używał nazwiska Cel) był właścicielem firmy budowlanej powstałej w 1910 r., zarejestrowanej pod adresem Piotrkowskiej 182 (po roku 1928 przy Piotrkowskiej 155). Firma Edwarda Zella brała udział w budowie, między innymi, okazałej kamienicy przy Zielonej 15, wzniesionej w 1911 r. Przedsiębiorstwo, w okresie późniejszym, przybrało charakter rodzinny i funkcjonowali w nim również młodsi bracia Edwarda - Ferdynand i Oskar.

Piotrkowska 182 była nie tylko miejscem zarejestrowania przedsiębiorstwa budowlanego – był to również adres zamieszkania, zarówno Edwarda, jak i innych członków rodziny Zell. 

Posesja Piotrkowskiej 182 (nr hip. 569), kończąca się na przełomie XIX i XX w. na ulicy Mikołajewskiej 115 (dawniej Dzika, później Sienkiewicza), należała przez długi czas do rodziny Lichtenfeldów. Dostępne taryfy domów wymieniają Lichtenfeldów zarówno jako właścicieli posesji przy Piotrkowskiej 182, jak i Sienkiewicza 115. Prawdopodobnie w latach 20-tych okresu międzywojennego dokonano podziału parceli. Może zrobili to jeszcze Lichtenfeldowie, a może ostatni właściciele nieruchomości - Szymsza Chemia Lewin, oraz Lejbusz i Łaja Funt. Nabywcą wschodniej części działki, od strony ulicy Sienkiewicza, została druga żona Edwarda Zella (wtedy już Cela). W 1930 r., na froncie posesji Sienkiewicza 115, Edward zbudował trzypiętrową kamienicę. Zamieszkali tam, podobnie jak dawniej, przy Piotrkowskiej 182, również inni członkowie rodziny Zell. Odnowiony budynek pozostał dzisiaj jedynym obiektem dawnej pierzei.

 

Na początku XIX w. rodzina Zell mieszkała w podłódzkich Pabianicach. Pierwszą, która przeniosła się do Łodzi, była Domina Zell. Miało to związek ze ślubem Pani Dominy z Franciszkiem Koberem, młodszym bratem Alozego Kobera. W miarę upływu lat również inni członkowie rodziny Zell osiedlili się w Łodzi, choć nie wiadomo od kiedy przy Piotrkowskiej 182.

Wspomniana powyżej kamienica przy Zielonej 15, to tylko jeden z wielu obiektów, przy budowie których uczestniczyła firma Edwarda Zella. Dzisiaj możemy odnaleźć część z tych budynków, dzięki zachowanym jeszcze klapom kanalizacyjnym, swoistej pieczęci „Kantoru budowlanego braci Zell - братья Целль строителная кoнтoра”. Poniżej lista tych miejsc:

  • Piotrkowska 26,
  • Piotrkowska 50,
  • Piotrkowska 83,
  • Piotrkowska 111,
  • Piotrkowska 122,
  • Piotrkowska 130,
  • Piotrkowska 132,
  • Wschodnia 74,
  • Rewolucji 1905 r. 4,
  • Rewolucji 1905 r. 5,
  • Kilińskiego 162.

 

Informacje przesłane przez Pana Jakuba Macieja Michalskiego, mieszkającego w dzieciństwie przy Piotrkowskiej 182

"Adaś" - tak potocznie nazwany został blok przy Piotrkowskiej 172-180, w którym przez długie lata funkcjonował znany w Łodzi salon Mody Polskiej. Nazwa wzięła się stąd, że na dźwigu, który był używany przy jego budowie, widniał napis "Adaś".
Między wspomnianym "Adasiem", a posesją Piotrkowskiej 182, był wjazd dla samochodów na tyły bloku, oraz do kilku stojących tam jeszcze wtedy kamienic.
Na froncie posesji Piotrkowskiej 182 stał parterowy dom z mieszkalnym poddaszem (mieszkaniem dozorcy). Dół budynku zajmowały trzy sklepy: pierwszy od lewej (od strony "Adasia") - sklep spożywczo cukierniczy, środkowy - zakład fotograficzny, a po stronie prawej - sklep z butami i torbami należący do Pana Sowy, który przed rozbiórką przeniósł się na róg Piotrkowskiej i Narutowicza, w podcienie.
Od rezydencji Seeligerów przy Piotrkowskiej 184 , dom oddzielała drewniana brama, zamykana zawsze na noc przez dozorcę, Pana Bujaka. W bramie, po obu stronach, stały odbojniki w formie metalowych krasnali.
Wracając do mojego domu - było to mieszkanie w dwupiętrowej, murowanej oficynie, po lewej stronie podwórka, przylegającej do domu frontowego.
Na zdjeciu, na szczycie oficyny od strony Piotrkowskiej, widać taras, na który wychodziło okno kuchenne i drzwi balkonowe. Każdego roku, na 1-majowe świeto, wszyscy przychodzili do nas oglądać pochód.
Za oficyną stał niewielki, parterowy budynek gospodarczy (
dop.: dawny budynek masarni, patrz poniżej), który w tym czasie był wykorzystywany przez dozorcę. Za tym domkiem zaczynała się duża, czteropiętrowa kamienica (dop.: prawdopodobnie podwyższona - dokument archiwalny, patrz poniżej, przedstawia projekt budowy kamienicy trzypiętrowej). Na jej końcu, prostopadle do parceli, stała następna, okazała oficyna tej samej wysokości. W budynku poprzecznym była brama wjazdowa na drugie podwórko, gdzie stały jeszcze dwie oficyny przylegające do kamienicy poprzecznej , oraz mnóstwo komórek i prowizorycznych garaży."

 

Dokumenty archiwalne:

1896 – „O zatwierdzeniu projektu na budowę przez Efraima Zelmana Lichtenfelda murowanej, podpiwniczonej, trzypiętrowej oficyny mieszkalnej”. [zobacz]

1901 – „O dobudowie przez Efraima Zalmana Lichtenfelda murowanej, parterowej masarni pod numerem 182/569 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi”. [zobacz]

1912 - "Projekt budowy przez Klaudię Justynę Lichtenfeld murowanego, czteropiętrowego, z poddaszem i podpiwniczeniem, poprzecznego, domu mieszkalnego z takimi samymi oficynami i murowanego ustępu pod numerem 182 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

1913 - "Projekt urządzenia przez Władysława Lichtenfelda pracowni artystycznej na poddaszu istniejącego czteropiętrowego domu pod numerem 182 przy ulicy Piotrkowskiej w mieście Łodzi". [zobacz]

 

Ogłoszenia prasowe:

  • Eugenia Snay Szkoła prywatna ogólna
  • F. Majeranowski Zakład krawiecki
  • Edward Cel (Zell) Przedsiębiorstwo budowlane
27 marca 2015

Zostań PATRONEM piotrkowska-nr

________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

piotrkowska-nr.pl

© Wszystkie prawa zastrzeżone